Ο ορισμός φορολογικού εκπροσώπου αποτελεί δυνατότητα, όχι υποχρέωση, για κάθε φυσικό πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος αλλοδαπής και διατηρεί φορολογικές υποχρεώσεις στην Ελλάδα. Η δυνατότητα αυτή προβλέπεται από το άρθρο 8 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/2024).
Ο παρών οδηγός παρουσιάζει ποιος μπορεί να οριστεί φορολογικός εκπρόσωπος, πότε επιλέγεται στην πράξη ο ορισμός του, ποια δικαιολογητικά απαιτούνται τόσο σε περίπτωση ορισμού όσο και σε περίπτωση που ο φορολογούμενος δεν επιθυμεί να ορίσει εκπρόσωπο, καθώς και τις προθεσμίες που πρέπει να τηρούνται.
Ποιος Μπορεί να Οριστεί Φορολογικός Εκπρόσωπος
Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 8 ΚΦΔ, φορολογούμενος που είναι φορολογικός κάτοικος αλλοδαπής δύναται να ορίσει ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο, φορολογικό κάτοικο Ελλάδας, ως φορολογικό εκπρόσωπο για σκοπούς συμμόρφωσης με τις τυπικές υποχρεώσεις που προκύπτουν από τον Κώδικα, στον οποίο αποστέλλεται κάθε είδους αλληλογραφία σχετικά με τον φορολογούμενο.
Η Ειδική Περίπτωση ΦΠΑ και Φόρου Ασφαλίστρων
Ειδικά για τις υποχρεώσεις που σχετίζονται με τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας και τον φόρο ασφαλίστρων, δεν εφαρμόζεται το άρθρο 8 ΚΦΔ, αλλά η περ. δ) της παρ. 4 του άρθρου 36 του Κώδικα Φ.Π.Α. (ν. 2859/2000, Α΄ 248), περί ορισμού φορολογικού αντιπροσώπου.
Πότε Επιλέγεται στην Πράξη ο Ορισμός Φορολογικού Εκπροσώπου
Παρότι δεν αποτελεί υποχρέωση, ο ορισμός φορολογικού εκπροσώπου επιλέγεται συνήθως σε τρεις περιπτώσεις: κατά την απόκτηση ΑΦΜ από φορολογικό κάτοικο αλλοδαπής που δεν διέθετε προηγουμένως ελληνικό ΑΦΜ, κατά τη μεταφορά φορολογικής κατοικίας στο εξωτερικό, και κατά τη δήλωση μεταβολής στοιχείων, όταν ο φορολογούμενος επιθυμεί να ορίσει, να αλλάξει ή να αντικαταστήσει τον φορολογικό εκπρόσωπό του. Η υποβολή πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myAADE ή, κατά περίπτωση, μέσω της αρμόδιας Δ.Ο.Υ.
Δικαιολογητικά Όταν Ορίζεται Φορολογικός Εκπρόσωπος
Όταν ο φορολογούμενος επιλέγει να ορίσει φορολογικό εκπρόσωπο, απαιτείται η υποβολή των εξής.
Το έντυπο Δ210 (Δήλωση Μεταβολής Στοιχείων Φυσικού Προσώπου), μέσω του οποίου δηλώνεται επίσημα ο φορολογικός εκπρόσωπος στο φορολογικό μητρώο.
Η Υπεύθυνη Δήλωση Ορισμού Φορολογικού Εκπροσώπου, η οποία υπογράφεται από τον ίδιο τον φορολογούμενο, κάτοικο αλλοδαπής, και αφορά τον ορισμό του εκπροσώπου του στην Ελλάδα.
Κατεβάστε το έντυπο υπόδειγμα υπεύθυνης δήλωσης ορισμού φορολογικού εκπροσώπου σε Word
Κατεβάστε το έντυπο υπόδειγμα υπεύθυνης δήλωσης ορισμού φορολογικού εκπροσώπου σε PDF
Η Υπεύθυνη Δήλωση Αποδοχής Φορολογικού Εκπροσώπου, η οποία υπογράφεται από το πρόσωπο που ορίζεται ως φορολογικός εκπρόσωπος και με την οποία δηλώνεται η αποδοχή του ορισμού.
Κατεβάστε το έντυπο υπόδειγμα υπεύθυνης δήλωσης αποδοχής φορολογικού εκπροσώπου σε Word
Κατεβάστε το έντυπο υπόδειγμα υπεύθυνης δήλωσης αποδοχής φορολογικού εκπροσώπου σε PDF
Οι ανωτέρω υπεύθυνες δηλώσεις πρέπει να φέρουν βεβαίωση γνησίου υπογραφής, εκτός εάν εκδίδονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας gov.gr, οπότε η ταυτοποίηση πραγματοποιείται ψηφιακά. Για την ηλεκτρονική έκδοση υπεύθυνης δήλωσης με ισοδύναμη νομική ισχύ, βλ. τον οδηγό έκδοση υπεύθυνης δήλωσης μέσω gov.gr.
Δικαιολογητικά Όταν Δεν Ορίζεται Φορολογικός Εκπρόσωπος
Ο φορολογούμενος που δεν επιθυμεί τον ορισμό φορολογικού εκπροσώπου δεν στερείται δυνατότητας συμμόρφωσης. Αντ’ αυτού, υποβάλλει θεωρημένη υπεύθυνη δήλωση αποδοχής της κοινοποίησης των κάθε είδους πράξεων, εγγράφων και ατομικών ειδοποιήσεων της Φορολογικής Διοίκησης στα στοιχεία επικοινωνίας που έχουν ήδη δηλωθεί στη Φορολογική Διοίκηση.
Η επιλογή αυτή αποτελεί πλήρως ισοδύναμη εναλλακτική του ορισμού φορολογικού εκπροσώπου, και όχι κατώτερη ή προσωρινή λύση.
Προθεσμίες που Πρέπει να Τηρούνται
Ο αρχικός ορισμός φορολογικού εκπροσώπου πραγματοποιείται κατά την υποβολή της σχετικής δήλωσης, συνήθως κατά την απόδοση ΑΦΜ ή κατά τη μεταφορά φορολογικής κατοικίας. Σε περίπτωση μεταγενέστερης μεταβολής, όπως αλλαγή ή αντικατάσταση φορολογικού εκπροσώπου, η σχετική δήλωση πρέπει να υποβληθεί εντός τριάντα (30) ημερών από την ημερομηνία της μεταβολής. Η ίδια προθεσμία των τριάντα ημερών ισχύει και για κάθε αλλαγή στα στοιχεία επικοινωνίας, τόσο του φορολογούμενου όσο και του φορολογικού εκπροσώπου.
Σημαντικές Επισημάνσεις
Ο φορολογικός εκπρόσωπος λειτουργεί αποκλειστικά ως πρόσωπο επικοινωνίας με τη Φορολογική Διοίκηση, χωρίς να υποκαθιστά τον φορολογούμενο ως προς τις ουσιαστικές φορολογικές του υποχρεώσεις. Σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 8 ΚΦΔ, το πρόσωπο που ορίζεται φορολογικός εκπρόσωπος δεν ευθύνεται για την εκπλήρωση ή μη των φορολογικών υποχρεώσεων του φορολογούμενου. Αναλυτικά, βλ. τον οδηγό ευθύνες και υποχρεώσεις φορολογικού εκπροσώπου.
Ανεξάρτητα από την επιλογή ορισμού φορολογικού εκπροσώπου ή υποβολής υπεύθυνης δήλωσης αποδοχής κοινοποιήσεων, η ορθή καταχώριση στο φορολογικό μητρώο είναι κρίσιμη για την ομαλή παραλαβή ειδοποιήσεων, πράξεων και λοιπών εγγράφων από την ΑΑΔΕ.
Δικαιολογητικά για τη Μεταφορά Φορολογικής Κατοικίας
Ο ορισμός φορολογικού εκπροσώπου εντάσσεται συχνά στο ευρύτερο πλαίσιο της μεταφοράς φορολογικής κατοικίας στο εξωτερικό, η οποία απαιτεί τη δική της, ξεχωριστή τεκμηρίωση. Αναλυτικά, βλ. τον οδηγό μεταφορά φορολογικής κατοικίας, δικαιολογητικά και έντυπα Α110, Δ210.
Προθεσμίες Μεταφοράς Φορολογικής Κατοικίας
Πέραν των προθεσμιών που αφορούν ειδικά τον ορισμό ή τη μεταβολή του φορολογικού εκπροσώπου, η ίδια η μεταφορά φορολογικής κατοικίας υπόκειται σε δικές της προθεσμίες υποβολής αίτησης και δικαιολογητικών, οι οποίες διαφοροποιούνται ανάλογα με το αν η αίτηση είναι εμπρόθεσμη ή εκπρόθεσμη. Αναλυτικά, βλ. τον οδηγό μεταφορά φορολογικής κατοικίας, προθεσμίες υποβολής αίτησης και δικαιολογητικών.
