Η δράση «Ανακαίνιση Κατοικίας» επιχορηγεί νοικοκυριά χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων για ανακαίνιση και ήπια ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών κατοικιών, με στόχο την αύξηση της προσφοράς κατοικιών για ιδιοκατοίκηση ή μακροχρόνια μίσθωση. Χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ 2021-2027 και το Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή», με επιχορήγηση που φτάνει έως 95% για τη χαμηλότερη εισοδηματική κατηγορία. Αρμόδιος φορέας υλοποίησης είναι το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ), ενώ τις πληρωμές εκτελεί η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ).
Ποιες κατοικίες εντάσσονται στο πρόγραμμα Ανακαίνιση Κατοικίας
Η δράση καλύπτει δύο κατηγορίες κατοικιών. Η πρώτη κατηγορία αφορά ανοικτές κατοικίες, δηλαδή ακίνητα που χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια κατοικία του ωφελούμενου σύμφωνα με τη φορολογική δήλωση για το έτος 2025 και εφεξής. Η δεύτερη κατηγορία αφορά κλειστές κατοικίες, δηλαδή ακίνητα για τα οποία τεκμηριώνεται η μη χρήση κατά τα έτη 2024 και 2025. Οι κλειστές κατοικίες μετά την ανακαίνιση θα πρέπει να ιδιοκατοικηθούν ή να εκμισθωθούν αποκλειστικά ως κύρια κατοικία.
Πώς αποδεικνύεται ότι μια κατοικία είναι κλειστή
Η μη χρήση κλειστής κατοικίας τεκμηριώνεται βάσει δύο κριτηρίων: στοιχείων ηλεκτροδότησης από τον ΔΕΔΔΗΕ και δήλωσης Ε2 ως κενής για το φορολογικό έτος 2025. Ως προς τα στοιχεία ηλεκτροδότησης πρέπει να πληρούται μία από τις δύο παρακάτω προϋποθέσεις.
Πρώτη προϋπόθεση: η κατοικία να παραμένει αδιάλειπτα μη ηλεκτροδοτούμενη κατόπιν αιτήματος διακοπής που υποβλήθηκε πριν από την 1η Ιανουαρίου 2024. Δεύτερη προϋπόθεση: για κατοικίες χωρίς τυπική διακοπή ηλεκτροδότησης, να έχει καταγραφεί συνολική κατανάλωση μικρότερη των 50 kWh για τα έτη 2024 και 2025 βάσει των διαθέσιμων καταμετρήσεων του ΔΕΔΔΗΕ. Επιπλέον, για το διάστημα από 1.1.2026 έως την ημερομηνία έκδοσης της Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας η κατανάλωση δεν πρέπει να υπερβαίνει το ίδιο όριο αναλογικά.
Δεν θεωρείται επιλέξιμη ως κλειστή κατοικία εκείνη για την οποία καταγράφεται κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας μετά τη διακοπή ηλεκτροδότησης, εφόσον δεν δικαιολογείται από νέο αίτημα εκπροσώπησης της παροχής.
Κριτήρια επιλεξιμότητας της κατοικίας
Για να ενταχθεί μια κατοικία στη δράση πρέπει να πληροί σωρευτικά τις παρακάτω προϋποθέσεις: να υφίσταται νόμιμα και να μην έχει κριθεί κατεδαφιστέα, να διαθέτει οικοδομική άδεια εκδοθείσα έως την 31η Δεκεμβρίου 1990 ή άλλο αντίστοιχο νομιμοποιητικό στοιχείο (π.χ. βεβαίωση προ του 1955), να έχει επιφάνεια κυρίων χώρων έως 120 τετραγωνικά μέτρα και να κατατάσσεται βάσει Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) σε ενεργειακή κατηγορία Γ ή χαμηλότερη.
Κατ’ εξαίρεση, για τρίτεκνους και πολύτεκνους είναι επιλέξιμες κατοικίες έως 150 τετραγωνικά μέτρα, υπό τον όρο ότι τα επιπλέον 30 τ.μ. δεν λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό της επιχορήγησης και η κατοικία θα χρησιμοποιηθεί για ιδιοκατοίκηση.
Δεν είναι επιλέξιμες κατοικίες εγγεγραμμένες στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Μίσθωσης της ΑΑΔΕ κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης, καθώς και κατοικίες που έχουν ενταχθεί σε προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας ή ανακαίνισης με ημερομηνία υπαγωγής μετά την 1η Ιανουαρίου 2020.
Ποιοι έχουν δικαίωμα συμμετοχής
Δικαίωμα συμμετοχής έχουν φυσικά πρόσωπα που πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια και διαθέτουν πλήρη κυριότητα ή επικαρπία σε ποσοστό τουλάχιστον 50% για κλειστές κατοικίες, ή οποιοδήποτε εμπράγματο δικαίωμα (πλήρης κυριότητα, επικαρπία ή ψιλή κυριότητα) για ανοικτές κατοικίες που αποτελούν την κύρια κατοικία τους. Σε περίπτωση συγκυριότητας απαιτείται η συναίνεση των υπόλοιπων συγκυρίων. Αν ο αιτών κατέχει ψιλή κυριότητα σε ανοικτή κατοικία, απαιτείται η συναίνεση του επικαρπωτή.
Εισοδηματικά κριτήρια για το πρόγραμμα Ανακαίνιση Κατοικίας
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα ανώτατα ετήσια φορολογητέα εισοδήματα ανά οικογενειακή κατάσταση και εισοδηματική κατηγορία για το φορολογικό έτος 2025:
| Οικογενειακή κατάσταση | Κατηγορία Ι (έως) | Κατηγορία ΙΙ (έως) |
|---|---|---|
| Άγαμος | 18.000 ευρώ | 25.000 ευρώ |
| Έγγαμος/ΜΣΣ χωρίς παιδιά | 25.000 ευρώ | 35.000 ευρώ |
| Έγγαμος/ΜΣΣ με 1 παιδί | 30.000 ευρώ | 40.000 ευρώ |
| Έγγαμος/ΜΣΣ με 2 παιδιά | 35.000 ευρώ | 45.000 ευρώ |
| Μονογονεϊκή οικογένεια με 1 παιδί | 28.000 ευρώ | 39.000 ευρώ |
| Κάθε επιπλέον παιδί | +5.000 ευρώ | +5.000 ευρώ |
Για έγγαμους και μέρη συμφώνου συμβίωσης αξιολογείται το οικογενειακό εισόδημα, ανεξάρτητα από το αν υποβάλλουν κοινή ή χωριστή φορολογική δήλωση. Από το εισόδημα δεν συμπεριλαμβάνεται το τμήμα που απαλλάσσεται από τον φόρο για τη λήψη επιδόματος θέρμανσης. Αν το εισόδημα του 2025 υπερβαίνει τα όρια, ο αιτών μπορεί να συμμετάσχει αν ο μέσος όρος εισοδημάτων 2023-2024-2025 πληροί τις προϋποθέσεις.
Ποσοστά επιχορήγησης και προσαυξήσεις
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα βασικά ποσοστά επιχορήγησης και τα ανώτατα όρια μετά τις σωρευτικές προσαυξήσεις:
| Εισοδηματική κατηγορία | Βασικό ποσοστό | Ανώτατο μετά προσαυξήσεις |
|---|---|---|
| Κατηγορία Ι (χαμηλά εισοδήματα) | 80% | 95% |
| Κατηγορία ΙΙ (μεσαία εισοδήματα) | 70% | 85% |
Προσαύξηση 5% κατά περίπτωση χορηγείται για κατοικίες σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές σύμφωνα με το Μητρώο Δήμων, Κοινοτήτων και Οικισμών της ΕΛΣΤΑΤ, για μονογονεϊκές οικογένειες όπου ο γονέας ασκεί αποκλειστική επιμέλεια, για τρίτεκνους και πολύτεκνους, και για άτομα με αναπηρία (αιτών, σύζυγος/ΜΣΣ ή εξαρτώμενα μέλη). Για την τελευταία περίπτωση η προσαύξηση ισχύει αποκλειστικά για κατοικίες που θα χρησιμοποιηθούν για ιδιοκατοίκηση και όχι για εκμίσθωση. Οι προσαυξήσεις είναι σωρευτικές.
Επιλέξιμες δαπάνες και ανώτατα ποσά επιχορήγησης
Επιλέξιμες δαπάνες είναι οι εργασίες ανακαίνισης και επισκευής, οι εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης και η αγορά των απαραίτητων υλικών. Ο ΦΠΑ συμπεριλαμβάνεται στο επιλέξιμο κόστος. Η υλοποίηση και των δύο κατηγοριών εργασιών είναι υποχρεωτική. Οι δαπάνες ενεργειακής αναβάθμισης πρέπει να αντιστοιχούν σε ποσοστό τουλάχιστον 20% και έως 40% του συνολικού επιλέξιμου προϋπολογισμού. Επιπλέον, οι εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης πρέπει να οδηγούν σε αναβάθμιση κατά τουλάχιστον μία ενεργειακή κατηγορία σε σχέση με το αρχικό ΠΕΑ.
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα ανώτατα ποσά επιχορήγησης:
| Κατηγορία δαπάνης | Ανώτατο ποσό επιχορήγησης |
|---|---|
| Εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης | 300 ευρώ/τ.μ. (συμπ. ΦΠΑ), έως 36.000 ευρώ για κατοικία 120 τ.μ. |
| Λοιπές δαπάνες (αμοιβές μηχανικών, ΠΕΑ, ΗΤΚ, Ελεγκτής Δόμησης) | Έως 2.500 ευρώ (συμπ. ΦΠΑ) σε ποσοστό 100% |
Διευκρίνιση: οι λοιπές δαπάνες (αμοιβές μηχανικών, έκδοση ΠΕΑ, Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, αδειών και έλεγχος από Ελεγκτή Δόμησης) καλύπτονται στο 100% έως 2.500 ευρώ, υπό την προϋπόθεση επιτυχούς ολοκλήρωσης του έργου. Ορισμένες από αυτές μπορούν να αναγνωριστούν ως επιλέξιμες ακόμα και αν έχουν πραγματοποιηθεί πριν από την υποβολή της αίτησης, σύμφωνα με τον Οδηγό Εφαρμογής.
Μακροχρόνιες δεσμεύσεις μετά την επιχορήγηση
Για χρονικό διάστημα πέντε ετών από την ολοκλήρωση του έργου, ο ωφελούμενος υποχρεούται να διατηρεί τη χρήση της κατοικίας σύμφωνα με τον σκοπό για τον οποίο εντάχθηκε στη δράση: για κλειστές κατοικίες, ιδιοκατοίκηση ή μακροχρόνια μίσθωση, και για ανοικτές κατοικίες αποκλειστικά ιδιοκατοίκηση.
Για κατοικίες που εκμισθώνονται ισχύουν επιπλέον οι ακόλουθοι όροι. Η μίσθωση πρέπει να δηλώνεται στην ΑΑΔΕ ως χρήση κύριας κατοικίας για τουλάχιστον πέντε έτη. Επιτρέπεται διάστημα μη εκμίσθωσης μεταξύ διαδοχικών συμβάσεων που δεν υπερβαίνει τους 11 μήνες συνολικά για την πενταετία. Το μίσθωμα παραμένει σταθερό ή χαμηλότερο για τα πρώτα τρία χρόνια τουλάχιστον, ανεξάρτητα από τον αριθμό διαδοχικών συμβάσεων. Ο ωφελούμενος εμφανίζεται υποχρεωτικά ως εκμισθωτής στο πληροφοριακό σύστημα της ΑΑΔΕ και δηλώνει ο ίδιος τα εισοδήματα από μίσθωση.
Για πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση απαγορεύονται η εγγραφή στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Διαμονής και η διάθεση για βραχυχρόνια μίσθωση (Airbnb), η εκμίσθωση σε νομικό πρόσωπο ή για επαγγελματική χρήση, και η υπεκμίσθωση ή παραχώρηση χρήσης.
Κρίσιμη διευκρίνιση: η μεταβίβαση της κατοικίας κατά τη διάρκεια της πενταετούς δέσμευσης επιφέρει υποχρεωτική επιστροφή του συνόλου της επιχορήγησης. Σε περίπτωση θανάτου, οι υποχρεώσεις μεταβιβάζονται στους κληρονόμους εφόσον αποδεχθούν τη συνέχιση των όρων.
Διαδικασία υποβολής και χρηματοδότησης
Η διαδικασία περιλαμβάνει δύο διακριτά στάδια. Πρώτο στάδιο: έκδοση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας προσβάσιμης από το gov.gr, η οποία διαλειτουργεί αυτόματα με τα συστήματα της ΑΑΔΕ (στοιχεία Ε1, Ε2, Ε9) και του ΔΕΔΔΗΕ. Η βεβαίωση αυτή δεν αποτελεί απόφαση ένταξης, δεν δημιουργεί δικαίωμα χρηματοδότησης και τα στοιχεία της έχουν ενδεικτικό χαρακτήρα. Δεύτερο στάδιο: υποβολή Αίτησης Χρηματοδότησης στο πληροφοριακό σύστημα του ΤΕΕ. Κατά την πρώτη φάση θα υποβάλλονται αιτήσεις αποκλειστικά για κλειστά ακίνητα και στη συνέχεια για ανοικτά. Η αξιολόγηση γίνεται με σειρά χρονικής προτεραιότητας υποβολής.
Μετά τον χαρακτηρισμό ως αρχικά επιλέξιμης, ο ωφελούμενος υποχρεούται να προσκομίσει εντός τριών μηνών το Α’ ΠΕΑ και την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου (ΗΤΚ). Η προθεσμία υλοποίησης του έργου είναι 18 μήνες από την απόφαση υπαγωγής και όχι αργότερα από την 31η Δεκεμβρίου 2028.
Η επιχορήγηση καταβάλλεται σε δύο δόσεις σε ειδικό δεσμευμένο τραπεζικό λογαριασμό του ωφελούμενου, αποκλειστικά για τους σκοπούς της δράσης. Η πρώτη δόση (60% του εγκεκριμένου ποσού) κατατίθεται μετά την υπαγωγή, αλλά ο ωφελούμενος μπορεί να τη χρησιμοποιήσει μόνο αφού έχει πρώτα αποδείξει ότι διακίνησε το 40% των ιδίων κεφαλαίων μέσω τραπεζικού συστήματος. Η δεύτερη δόση (έως 40%) καταβάλλεται μετά την επιτυχή ολοκλήρωση και πιστοποίηση του έργου. Τα ποσά της επιχορήγησης είναι αφορολόγητα, δεν κατάσχονται ούτε στα χέρια του Δημοσίου ούτε τρίτων, δεν δεσμεύονται, δεν εκχωρούνται και δεν συμψηφίζονται με οφειλές.
Νομική βάση: απόφαση 86272 ΕΞ 2026 (ΦΕΚ Β’ 3058/02.06.2026), άρθρα 1-8.
