Η φιλοξενία στη φορολογική δήλωση είναι μία από τις πιο συχνές αλλά και πιο παρεξηγημένες έννοιες στο έντυπο Ε1. Πολλοί φορολογούμενοι συμπληρώνουν τη σχετική ένδειξη χωρίς να γνωρίζουν ποιοι κωδικοί αφορούν τον φιλοξενούντα, ποιοι τον φιλοξενούμενο, πώς επηρεάζονται τα τεκμήρια διαβίωσης και πότε η κατάσταση δεν χαρακτηρίζεται φορολογικά ως φιλοξενία αλλά ως δωρεάν παραχώρηση. Οι συνέπειες μιας λανθασμένης δήλωσης μπορεί να επεκταθούν σε επιδόματα, κοινωνικές παροχές και εισοδηματικά κριτήρια.
Στον παρακάτω οδηγό παρουσιάζεται πλήρως τι σημαίνει φιλοξενία φορολογικά, πώς δηλώνεται σωστά από κάθε πλευρά και ποιες είναι οι ειδικές περιπτώσεις που χρειάζονται ξεχωριστή αντιμετώπιση, με βάση τις οδηγίες της ΑΑΔΕ και τις διατάξεις του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.
Τι Σημαίνει Φιλοξενία στη Φορολογική Δήλωση
Φιλοξενία, φορολογικά, υφίσταται όταν ένα φυσικό πρόσωπο διαμένει στην κατοικία κάποιου άλλου, χωρίς να διαθέτει δικό του μισθωτήριο για το συγκεκριμένο ακίνητο, χωρίς ποσοστό ιδιοκτησίας σε αυτό και χωρίς να του έχει παραχωρηθεί δωρεάν ξεχωριστή κατοικία. Ο φιλοξενούμενος διαμένει στην ίδια κατοικία με το πρόσωπο που τον φιλοξενεί και δεν θεωρείται ότι διαθέτει ξεχωριστή κύρια κατοικία. Τυπικές περιπτώσεις φιλοξενίας είναι ενήλικα παιδιά που διαμένουν με τους γονείς τους, γονείς που διαμένουν στην κατοικία των τέκνων τους, καθώς και άλλα φυσικά πρόσωπα που διαμένουν στην κατοικία τρίτου χωρίς νομική σχέση μίσθωσης ή παραχώρησης.
Κρίσιμη διευκρίνιση: η δήλωση φιλοξενίας μέσω των κωδικών 007-008 αφορά αποκλειστικά φιλοξενούμενα πρόσωπα που είναι ενήλικα και υπόχρεα σε υποβολή φορολογικής δήλωσης. Πρόσωπα που δεν έχουν υποχρέωση υποβολής δήλωσης (π.χ. ανήλικα τέκνα ή εξαρτώμενα μέλη χωρίς εισόδημα) δεν δηλώνονται με αυτόν τον τρόπο.
Αυτόματη Διασταύρωση Δηλώσεων – Πώς Λειτουργεί το Σύστημα TAXISnet
Το σύστημα της ΑΑΔΕ διασταυρώνει αυτόματα τις δηλώσεις φιλοξενίας μεταξύ φιλοξενούντος και φιλοξενούμενου. Αυτό έχει δύο πρακτικές συνέπειες που πρέπει να γνωρίζει κάθε φορολογούμενος.
Όταν ο ένας από τους δύο υποβάλλει πρώτος τη δήλωσή του και καταχωρεί τη φιλοξενία, το σύστημα αποστέλλει αυτόματα ειδοποίηση στον άλλο, ο οποίος καλείται να αποδεχθεί τα στοιχεία κατά την υποβολή της δικής του δήλωσης. Αν ο φιλοξενών υποβάλλει δήλωση χωρίς να δηλώσει τον φιλοξενούμενο, και ο φιλοξενούμενος προσπαθήσει στη συνέχεια να δηλώσει φιλοξενία στον Πίνακα 6, το σύστημα δεν επιτρέπει την υποβολή. Για να επιλυθεί το πρόβλημα, ο φιλοξενών πρέπει να υποβάλλει τροποποιητική δήλωση με τα ορθά στοιχεία, και στη συνέχεια ο φιλοξενούμενος να προχωρήσει στην υποβολή της δικής του.
Για τον λόγο αυτό, συνιστάται οι δύο πλευρές να συνεννοηθούν εκ των προτέρων για τον τρόπο και τη σειρά υποβολής των δηλώσεών τους.
Πώς Δηλώνει τη Φιλοξενία Αυτός που Φιλοξενεί – Κωδικοί 007-008
Ο φορολογούμενος που φιλοξενεί ενήλικο πρόσωπο υπόχρεο σε δήλωση συμπληρώνει στο έντυπο Ε1 τους κωδικούς 007-008. Στους κωδικούς αυτούς καταχωρούνται ο ΑΦΜ του φιλοξενούμενου, οι μήνες φιλοξενίας, τα τετραγωνικά μέτρα της κατοικίας και ο αριθμός παροχής ρεύματος.
Οι κωδικοί 007-008 δεν συμπληρώνονται για πρόσωπα που ήδη δηλώνονται ως εξαρτώμενα μέλη στον Πίνακα 8 του Ε1. Επίσης, δεν χρησιμοποιούνται από έγγαμους φορολογούμενους που υποβάλλουν χωριστή δήλωση για να δηλώσουν τον σύζυγο με τον οποίο συνοικούν η περίπτωση αυτή αντιμετωπίζεται με ειδική ένδειξη (βλ. παρακάτω).
Πώς Δηλώνει τη Φιλοξενία ο Φιλοξενούμενος – Πίνακας 6
Ο φορολογούμενος που φιλοξενείται και υποβάλλει δήλωση εισοδήματος συμπληρώνει στον Πίνακα 6 του Ε1 την ένδειξη «Φιλοξενία», καθώς και τον ΑΦΜ του φιλοξενούντος, τους μήνες φιλοξενίας, τα τετραγωνικά μέτρα της κατοικίας και τον αριθμό παροχής ρεύματος. Με τον τρόπο αυτό δηλώνει ότι διαμένει στην κατοικία άλλου προσώπου και ότι δεν διαθέτει ιδιόκτητη, μισθωμένη ή δωρεάν παραχωρημένη κατοικία.
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται συνοπτικά τι συμπληρώνει κάθε πλευρά στη φορολογική δήλωση εισοδήματος στο έντυπο Ε1:
| Ρόλος | Έντυπο / Πίνακας | Τι Συμπληρώνεται |
|---|---|---|
| Αυτός που φιλοξενεί | Ε1 – Κωδικοί 007-008 | ΑΦΜ φιλοξενούμενου, μήνες, τ.μ. κατοικίας, αριθμός παροχής ρεύματος |
| Αυτός που φιλοξενείται | Ε1 – Πίνακας 6 | Ένδειξη «Φιλοξενία», ΑΦΜ φιλοξενούντος, μήνες, τ.μ. κατοικίας, αριθμός παροχής ρεύματος |
Σημείωση: η συμπλήρωση πρέπει να γίνει και από τις δύο πλευρές. Ο φιλοξενούμενος που παραλείπει να δηλώσει τη φιλοξενία στον Πίνακα 6 δημιουργεί ασυμφωνία στα στοιχεία της δήλωσης.
Ποιος Επιβαρύνεται με το Τεκμήριο Κατοικίας
Το τεκμήριο κατοικίας βαρύνει αυτόν που ιδιοκατοικεί, μισθώνει ή χρησιμοποιεί την κατοικία ως κύρια και όχι τον φιλοξενούμενο. Ο φιλοξενούμενος, ανεξάρτητα από τη σχέση του με τον φιλοξενούντα, δεν επιβαρύνεται με αντικειμενική δαπάνη διαβίωσης για την κατοικία στην οποία διαμένει.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, οι οδηγίες της ΑΑΔΕ διευκρινίζουν ρητά ότι τα τέκνα που φιλοξενούνται από τους γονείς τους, καθώς και οι γονείς που φιλοξενούνται από τα τέκνα τους, δεν επιβαρύνονται με το τεκμήριο κατοικίας. Η αντικειμενική δαπάνη βαρύνει αποκλειστικά αυτόν που ιδιοκατοικεί ή μισθώνει το ακίνητο και το δηλώνει ως κύρια κατοικία.
Φιλοξενία και Δωρεάν Παραχώρηση – Κρίσιμη Διάκριση
Η φιλοξενία και η δωρεάν παραχώρηση κατοικίας είναι δύο διαφορετικές φορολογικές έννοιες που συχνά συγχέονται, με αποτέλεσμα λανθασμένη συμπλήρωση της δήλωσης.
Η φιλοξενία υπάρχει όταν δύο πρόσωπα διαμένουν μαζί στην ίδια κατοικία. Για παράδειγμα, ενήλικο παιδί που μένει με τους γονείς του στο ίδιο σπίτι.
Η δωρεάν παραχώρηση υπάρχει όταν κάποιος παραχωρεί σε άλλον μία ξεχωριστή κατοικία για χρήση χωρίς ενοίκιο. Ο παραχωρών και ο λαμβάνων έχουν διαφορετικές διευθύνσεις κατοικίας. Για παράδειγμα, γονέας που παραχωρεί στο παιδί του ένα διαμέρισμα που του ανήκει, ενώ ο ίδιος κατοικεί αλλού.
Σύμφωνα με την Α.1041/2019 Απόφαση Διοικητή ΑΑΔΕ ισχύουν επιπλέον δύο σημαντικοί περιορισμοί: αυτός που παραχωρεί δωρεάν ένα ακίνητο δεν μπορεί να δηλώνει ταυτόχρονα ότι φιλοξενείται σε αυτό, και δεν επιτρέπεται μέρος κατοικίας να δηλώνεται ως δωρεάν παραχωρούμενο και το υπόλοιπο ως κενό.
Ειδική Περίπτωση: Φοιτητές και Εξαρτώμενα Μέλη που Μισθώνουν Κατοικία Αλλού
Συχνό ερώτημα προκύπτει για παιδιά που σπουδάζουν σε άλλη πόλη και μισθώνουν κατοικία εκεί, ενώ εξακολουθούν να δηλώνονται ως εξαρτώμενα μέλη. Η αντιμετώπιση αυτής της περίπτωσης δεν γίνεται μέσω των κωδικών φιλοξενίας. Σύμφωνα με τις οδηγίες ΑΑΔΕ (σχετ. ΠΟΛ.1067/2015) και τις διατάξεις των άρθρων 11 και 67 του ΚΦΕ: όταν εξαρτώμενο μέλος μισθώνει κατοικία εκτός της οικογενειακής κατοικίας για λόγους σπουδών ή στρατιωτικής θητείας, και δεν έχει υποχρέωση υποβολής δικής του δήλωσης, η κατοικία αυτή δηλώνεται ως δευτερεύουσα από τον γονέα που το δηλώνει ως εξαρτώμενο μέλος ακόμα και αν το μισθωτήριο έχει συνταχθεί στο όνομα του παιδιού. Στον Πίνακα 6 της δήλωσης του γονέα αναγράφεται το καθαρό ποσό ενοικίου που καταβάλλεται για την κατοικία αυτή.
Ειδική Περίπτωση: Χωριστές Δηλώσεις Συζύγων
Όταν έγγαμοι φορολογούμενοι υποβάλλουν χωριστές δηλώσεις και ο ένας εκ των δύο δεν έχει ποσοστό συνιδιοκτησίας στην κύρια κατοικία, δεν συμμετέχει ως μισθωτής και δεν διαθέτει δωρεάν παραχωρημένη κατοικία, η δήλωση δεν γίνεται μέσω των κωδικών 007-008 της κλασικής φιλοξενίας.
Στην περίπτωση αυτή ο σύζυγος που δεν έχει έννομη σχέση με την κατοικία συμπληρώνει:
- Κωδικό 801: ΑΦΜ του ετέρου συζύγου
- Κωδικό 092: επιλογή ένδειξης «Συνοίκηση με σύζυγο»
Η ένδειξη αυτή διαφοροποιείται ρητά από τη φιλοξενία τρίτου προσώπου και αντιμετωπίζεται ξεχωριστά από το σύστημα.
Τι Επηρεάζει η Φιλοξενία σε Επιδόματα και Κοινωνικές Παροχές
Η δήλωση φιλοξενίας έχει επιπτώσεις που υπερβαίνουν τη φορολογική δήλωση. Σε πολλές πλατφόρμες επιδομάτων και κοινωνικών παροχών λαμβάνεται υπόψη η σύνθεση του νοικοκυριού, δηλαδή το σύνολο των προσώπων που διαμένουν στην ίδια κατοικία. Αυτό σημαίνει ότι το εισόδημα του φιλοξενούμενου μπορεί να συνυπολογίζεται κατά τον έλεγχο εισοδηματικών κριτηρίων για παροχές όπως κοινωνικό τιμολόγιο ρεύματος, επίδομα ενοικίου, επίδομα θέρμανσης ή άλλα προγράμματα.
