Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανακοίνωσε στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 νέο πλαίσιο 16 παρεμβάσεων για το ιδιωτικό χρέος και τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων, γνωστών ως servicers. Πρόκειται για προτεινόμενες ρυθμίσεις, όχι για ήδη ψηφισμένο νόμο, και αφορούν δανειολήπτες με οφειλές προς τράπεζες και servicers, καθώς και τις ίδιες τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Οι παρεμβάσεις χωρίζονται σε δύο ενότητες οκτώ μέτρων η καθεμία. Η πρώτη ενότητα ενισχύει την προστασία των οφειλετών, με σαφείς προθεσμίες, συγκεκριμένα όρια στις προκαταβολές και άμεσες συνέπειες όταν παραβιάζονται τα δικαιώματά τους. Η δεύτερη ενότητα αυστηροποιεί τη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των servicers. Ο παρών οδηγός παρουσιάζει αναλυτικά και τις δύο ενότητες παρεμβάσεων.
Οκτώ νέες παρεμβάσεις για τους οφειλέτες
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται συνοπτικά τα οκτώ μέτρα που αφορούν την προστασία των οφειλετών.
| Μέτρο | Τι προβλέπεται |
|---|---|
| Τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης | Απάντηση πιστωτή εντός 3 μηνών, ολοκλήρωση εντός 6 μηνών |
| Πρόταση πριν τον πλειστηριασμό | Κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση, τουλάχιστον 3 μήνες πριν |
| Τεκμηριωμένες προτάσεις και αιτιολογία άρνησης | Έγγραφη αιτιολόγηση όταν απορρίπτεται αίτημα ρύθμισης |
| Πλαφόν στην προκαταβολή | Ανώτατο όριο 15% της οφειλής, αντί έως και 50% σήμερα |
| Προστασία συνεπούς οφειλέτη | Απαγόρευση αναγκαστικής εκτέλεσης όσο τηρείται η ρύθμιση, με κυρώσεις σε παραβίαση |
| Πλήρης εικόνα οφειλής | Δωρεάν αναλυτικά στοιχεία εντός 45 ημερών, αλλιώς αναστολή τοκοφορίας |
| Φρένο στη διόγκωση χρεών | Επαναφορά ανώτατου ορίου οφειλής του άρθρου 39 ν. 3259/2004 |
| Προστασία οικογενειών παιδιών με αναπηρία | Χαρακτηρισμός ευάλωτου οφειλέτη για γονείς τέκνων με αναπηρία 67% και άνω |
Τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης με δεσμευτικές προθεσμίες
Θεσπίζεται νέα, αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης, η οποία προβλέπεται να αντικαταστήσει τον Κώδικα Δεοντολογίας. Για πρώτη φορά η διαδικασία αποκτά συγκεκριμένα στάδια και δεσμευτικές προθεσμίες, αντί να παραμένει ανοιχτή επ’ αόριστον χωρίς σαφή κατάληξη, όπως συχνά συνέβαινε έως τώρα.
Ο οφειλέτης θα υποβάλλει αίτηση με τον πλήρη φάκελό του, και ο δανειστής θα υποχρεούται, εντός τριών μηνών, είτε να καταθέσει πρόταση βιώσιμης ρύθμισης είτε να εξηγήσει εγγράφως και τεκμηριωμένα τον λόγο απόρριψης. Ο οφειλέτης θα έχει στη διάθεσή του έναν μήνα για να απαντήσει, και ολόκληρη η διαδικασία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο σε έξι μήνες από την έναρξή της.
Υποχρεωτική, πραγματική πρόταση ρύθμισης πριν τον πλειστηριασμό
Ενισχύεται ουσιαστικά η ήδη υφιστάμενη υποχρέωση του πιστωτή να υποβάλλει πρόταση ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό. Δεν θα αρκεί πλέον μια τυπική πρόταση· θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, με βάση την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, το εισόδημα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Η πρόταση θα περιλαμβάνει συγκεκριμένα, τυποποιημένα στοιχεία, ώστε ο οφειλέτης να γνωρίζει με σαφήνεια τι του προτείνεται, με ποια δεδομένα και για ποιον λόγο.
Κάθε πρόταση ρύθμισης θα πρέπει να είναι έγγραφη, κατάλληλη, βιώσιμη και πλήρως τεκμηριωμένη, με σαφή αναφορά στα εισοδήματα και στη συνολική περιουσία του οφειλέτη. Όπου υπάρχουν δύο εφικτές εναλλακτικές λύσεις, θα κατατίθενται και οι δύο, ώστε ο οφειλέτης να έχει πραγματική δυνατότητα επιλογής. Αν το αίτημα απορριφθεί, ο πιστωτής δεν θα μπορεί να περιοριστεί σε αναιτιολόγητη άρνηση, αλλά θα υποχρεούται να αιτιολογεί εγγράφως την απόφασή του. Θεσπίζεται παράλληλα δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή, ενώ με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος θα καθοριστούν οι ελάχιστες πληροφορίες που υποχρεωτικά θα περιλαμβάνονται σε κάθε πρόταση.
Πλαφόν 15% στην προκαταβολή
Μπαίνει για πρώτη φορά ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει πιστωτής για να προχωρήσει σε απευθείας διμερή ρύθμιση. Μέχρι σήμερα το ύψος της προκαταβολής αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης, και σε αρκετές περιπτώσεις οι απαιτήσεις ξεπερνούσαν το 30%, φθάνοντας ακόμη και το 50% της οφειλής. Όπως ήδη ισχύει πλαφόν 10% στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, θεσπίζεται πλέον αντίστοιχο πλαφόν 15% και στις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις.
Προστασία του συνεπούς οφειλέτη και συνέπειες παραβίασης
Καθιερώνεται σαφές δίχτυ προστασίας για τον οφειλέτη που έχει ρυθμίσει την οφειλή του και τηρεί τη συμφωνία. Όσο ο οφειλέτης είναι συνεπής σε ενεργή ρύθμιση, δεν θα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με καταγγελία της ρύθμισης, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού. Η ίδια προστασία θα ισχύει και όταν μια δόση δεν καταβλήθηκε επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν χορήγησε εγκαίρως τα αναγκαία στοιχεία για την πληρωμή της.
Για πρώτη φορά, η παραβίαση αυτών των κανόνων θα έχει άμεσο και σημαντικό κόστος. Η παράνομη πράξη θα είναι αυτοδικαίως άκυρη. Επιπλέον, θα πιστώνεται υπέρ του οφειλέτη ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις, η ρύθμιση θα παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς καμία πρόσθετη επιβάρυνση, θα αποκαθίστανται οι συνέπειες της παράνομης ενέργειας, και θα επιβάλλεται στον πιστωτή διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ. Σε περίπτωση επανάληψης, προβλέπεται ενεργοποίηση αυξημένων εποπτικών συνεπειών.
Δικαίωμα πλήρους εικόνας της οφειλής
Κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα κάθε οφειλέτη να λαμβάνει δωρεάν, πλήρη και αναλυτική εικόνα της οφειλής του. Θα μπορεί να ζητά τις συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, ολόκληρο το ιστορικό των καταβολών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου, καθώς και αναλυτική αποτύπωση κεφαλαίου, τόκων, προμηθειών και κάθε άλλης επιβάρυνσης.
Τα στοιχεία αυτά θα πρέπει να παρέχονται εντός 45 ημερών, εφόσον δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης. Η προθεσμία αυτή θα έχει ουσιαστική συνέπεια: αν ο πιστωτής δεν χορηγήσει εγκαίρως τα στοιχεία, θα αναστέλλεται η τοκοφορία της οφειλής μέχρι να τα παράσχει πλήρως.
Φρένο στη χωρίς όριο διόγκωση χρεών
Προβλέπεται να επανέλθει, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης, η προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004. Για δάνεια και πιστώσεις σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, θα τίθεται σαφές ανώτατο όριο στη συνολική ληξιπρόθεσμη οφειλή, και τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης θα είναι υποχρεωμένες να αναπροσαρμόσουν ανάλογα τις απαιτήσεις τους. Παράλληλα, για ληξιπρόθεσμες οφειλές σε τράπεζες και servicers διευκρινίζεται ότι ισχύουν τα ανώτατα όρια οφειλών των νόμων του 2000 και του 2004, θέτοντας ανώτατο όριο στη διόγκωση της οφειλής χωρίς τους περιορισμούς που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
Διεύρυνση της προστασίας για οικογένειες παιδιών με αναπηρία
Επεκτείνονται τα δικαιώματα που ισχύουν για άτομα με αναπηρία και στους γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω. Η παρέμβαση έρχεται σε συνέχεια επιστολής της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδος της 11ης Σεπτεμβρίου 2026, και επεκτείνει, με τα ίδια κριτήρια, τον χαρακτηρισμό του ευάλωτου οφειλέτη στις συγκεκριμένες οικογένειες.
Οκτώ παρεμβάσεις για αυστηρότερη εποπτεία των servicers
Το δεύτερο σκέλος του πακέτου αφορά τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων. Η βασική αλλαγή είναι ότι οι servicers θα υποχρεώνονται να δίνουν πολύ περισσότερα στοιχεία για το πώς λειτουργούν, τι διαχειρίζονται και ποια αποτελέσματα έχουν, ενώ ενισχύονται παράλληλα οι έλεγχοι και οι κυρώσεις. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται συνοπτικά τα οκτώ μέτρα.
| Μέτρο | Τι προβλέπεται |
|---|---|
| Δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων και διακυβέρνησης | Ετήσια δημοσιοποίηση οικονομικών μεγεθών και εταιρικής διακυβέρνησης |
| Διαφάνεια χαρτοφυλακίων | Δημοσιοποίηση στοιχείων για τα υπό διαχείριση χαρτοφυλάκια και τα αποτελέσματά τους |
| Δημοσιοποίηση παραπόνων δανειοληπτών | Στοιχεία για τα παράπονα και τον τρόπο διαχείρισής τους |
| Ετήσιο στρατηγικό σχέδιο | Υποβολή αναλυτικού σχεδίου διαχείρισης απαιτήσεων στην Τράπεζα της Ελλάδος |
| Υποχρεωτική μεσολάβηση σε πωλήσεις απαιτήσεων | Υποχρεωτική παρουσία διαχειριστή πιστώσεων σε κάθε πώληση στη δευτερογενή αγορά |
| Ανεξάρτητος έλεγχος με εγγύηση Δημοσίου | Ετήσιος ανεξάρτητος έλεγχος για τιτλοποιήσεις με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου |
| Ισχυρότερες, δημόσιες κυρώσεις | Ενίσχυση κυρώσεων από την Τράπεζα της Ελλάδος και δημοσιοποίησή τους |
| Εποπτική αρμοδιότητα Υπουργείου | Αρμοδιότητα του Υπουργείου στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων |
Δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων και εταιρικής διακυβέρνησης
Οι servicers θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν σε ετήσια βάση στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη και την εταιρική τους διακυβέρνηση. Παράλληλα, θα δημοσιοποιούνται στοιχεία για τα χαρτοφυλάκια απαιτήσεων που βρίσκονται υπό διαχείριση και τα αποτελέσματα της διαχείρισής τους, ώστε να υπάρχει σαφέστερη δημόσια εικόνα για το εύρος και την αποτελεσματικότητα της δραστηριότητάς τους.
Δημοσιοποίηση παραπόνων και ετήσιο στρατηγικό σχέδιο στην Τράπεζα της Ελλάδος
Οι εταιρείες θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν στοιχεία σχετικά με τα παράπονα των δανειοληπτών και τον τρόπο με τον οποίο τα χειρίζονται, ώστε η εξυπηρέτηση του οφειλέτη να πάψει να αποτελεί πεδίο χωρίς λογοδοσία. Κάθε servicer θα υποβάλλει επίσης ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος αναλυτικό σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων, με προβλέψεις εισπράξεων, στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, διαθέσιμους πόρους, κόστος, κινδύνους και συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης. Η εποπτεία δεν θα περιορίζεται πλέον στον εκ των υστέρων έλεγχο, αλλά θα επεκτείνεται και στον τρόπο σχεδιασμού της διαχείρισης.
Υποχρεωτική μεσολάβηση σε πωλήσεις δανείων και ανεξάρτητος έλεγχος
Σε όλες τις πωλήσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά θα είναι υποχρεωτική η μεσολάβηση διαχειριστή πιστώσεων, ο οποίος θα είναι υπόλογος για το σύνολο της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης να συνεκτιμάται η αποτίμηση του δανείου κατά την αξιολόγηση των προσφορών.
Οι servicers που διαχειρίζονται τιτλοποιήσεις συνδεδεμένες με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου θα υπόκεινται επιπλέον σε ετήσιο ανεξάρτητο διαχειριστικό έλεγχο, ο οποίος θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις αμοιβές και τα έξοδα των εμπλεκόμενων προσώπων και του ίδιου του διαχειριστή. Περίληψη των πορισμάτων θα δημοσιοποιείται, ενώ η πλήρης έκθεση θα διαβιβάζεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.
Ισχυρότερες κυρώσεις και εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου
Ενισχύεται το πλαίσιο επιβολής κυρώσεων από την Τράπεζα της Ελλάδος για παραβάσεις των νέων υποχρεώσεων, ενώ προβλέπεται και δημοσιοποίηση των κυρώσεων που επιβάλλονται, ώστε η κύρωση να μην έχει μόνο οικονομικό και εποπτικό αποτέλεσμα, αλλά να συνοδεύεται και από δημόσια λογοδοσία.
Αναγνωρίζεται επίσης ρητά η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως προς τα στοιχεία που οι servicers υποχρεούνται να δημοσιεύουν στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων, ιδίως πληροφορίες για συναλλαγές μη εξυπηρετούμενων δανείων που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί ή πρόκειται να πραγματοποιηθούν.
Τι πρέπει να έχουν υπόψη τους οι οφειλέτες
Το σύνολο των παραπάνω παρεμβάσεων παρουσιάστηκε ως προτεινόμενο πλαίσιο, στο κείμενο σύγκρισης ισχύοντος πλαισίου και προτεινόμενων ρυθμίσεων που δημοσίευσε το Υπουργείο. Μέχρι την ψήφιση και θέση σε ισχύ της σχετικής νομοθεσίας, εξακολουθεί να ισχύει το υφιστάμενο πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένου του Κώδικα Δεοντολογίας για τις διμερείς ρυθμίσεις. Οι οφειλέτες που βρίσκονται ήδη σε διαπραγμάτευση ή ρύθμιση με πιστωτή ή servicer καλό είναι να παρακολουθούν την εξέλιξη της νομοθετικής διαδικασίας, ώστε να γνωρίζουν από πότε ακριβώς θα ισχύσουν τα νέα δικαιώματα και οι νέες προστασίες.
Πηγή: Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Γραφείο Τύπου, Αθήνα, 30 Σεπτεμβρίου 2026.
