Οι Φορολογικές Δεσμευτικές Απαντήσεις (ΦΔΑ) αποτελούν νέα διαδικασία της ΑΑΔΕ, σε ισχύ από την 1η Οκτωβρίου 2026, μέσω της οποίας επιχειρήσεις και πολίτες μπορούν να γνωρίζουν εκ των προτέρων πώς ερμηνεύει η φορολογική διοίκηση συγκεκριμένη διάταξη της φορολογικής ή τελωνειακής νομοθεσίας, σε σχέση με μελλοντική πράξη ή συναλλαγή τους. Η διαδικασία καθορίζεται με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, Α.1204/2026.
Η ΦΔΑ δεν είναι γενική ερμηνευτική εγκύκλιος, αλλά απάντηση σε συγκεκριμένο, επαρκώς προσδιορισμένο ερώτημα, με δέσμευση για τη φορολογική διοίκηση ως προς τα περιστατικά που εξετάστηκαν. Η θεσμοθέτησή της καλύπτει ένα πραγματικό κενό: μέχρι σήμερα, μια επιχείρηση που σχεδίαζε σύνθετη αναδιάρθρωση, διασυνοριακή συναλλαγή ή ασυνήθιστη φορολογική δομή, γνώριζε τη θέση της φορολογικής διοίκησης συχνά μόνο εκ των υστέρων, μέσω ελέγχου, όταν πλέον η πράξη είχε ήδη ολοκληρωθεί και το κόστος μιας ενδεχόμενης διαφωνίας είχε γίνει μη αναστρέψιμο. Η ΦΔΑ μεταφέρει αυτή τη βεβαιότητα πριν από την ενέργεια, όχι μετά από αυτήν.
Στη συνέχεια αναλύονται ποιος μπορεί να τη ζητήσει, για ποια θέματα δεν εκδίδεται, πώς υποβάλλεται η αίτηση, πόσο κοστίζει, σε πόσο χρόνο εκδίδεται, ποια είναι η δεσμευτικότητά της και πώς δημοσιεύεται.
Τι είναι η φορολογική δεσμευτική απάντηση
Η ΦΔΑ παρέχει εκ των προτέρων την ερμηνευτική θέση της ΑΑΔΕ για συγκεκριμένα και επαρκώς προσδιορισμένα περιστατικά που αφορούν μελλοντικές πράξεις ή συναλλαγές του αιτούντος. Προϋπόθεση για την υποβολή αιτήματος είναι να υπάρχει συγκεκριμένο ερμηνευτικό ζήτημα ως προς την εφαρμογή της φορολογικής ή τελωνειακής νομοθεσίας. Η ΦΔΑ μπορεί να αφορά, μεταξύ άλλων, και την εφαρμογή της γενικής διάταξης κατά της φοροαποφυγής, καθώς και αντικαταχρηστικών ρητρών Συμβάσεων Αποφυγής Διπλής Φορολογίας.
Για ποια θέματα δεν εκδίδεται ΦΔΑ
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι περιπτώσεις για τις οποίες δεν εκδίδεται ΦΔΑ.
| Περίπτωση εξαίρεσης |
|---|
| Θέματα προέγκρισης μεθοδολογίας ενδοομιλικής τιμολόγησης |
| Ζητήματα εφαρμογής αλλοδαπού δικαίου στην Ελλάδα |
| Ζητήματα για τα οποία εκκρεμεί ενδικοφανής προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών ή ένδικο βοήθημα του αιτούντος |
| Ζητήματα που αφορούν δεσμευτικές τελωνειακές αποφάσεις |
| Ερωτήματα που ζητούν γενικές οδηγίες, χωρίς συγκεκριμένα περιστατικά |
| Αμιγώς υποθετικά ή καταχρηστικά ερωτήματα |
Πώς υποβάλλεται η αίτηση
Μέχρι την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας της ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής, η αίτηση και τα σχετικά δικαιολογητικά υποβάλλονται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση [email protected].
Παράβολο υποβολής και εξέτασης της αίτησης
Για την υποβολή και εξέταση της αίτησης απαιτείται παράβολο, το ύψος του οποίου κυμαίνεται από 10.000 έως 50.000 ευρώ. Το ακριβές ποσό εξαρτάται από το πλήθος και την πολυπλοκότητα των ζητημάτων για τα οποία ζητείται η ΦΔΑ, τη νομική μορφή του προσώπου που υποβάλλει το ερώτημα, και τυχόν αίτημα επίσπευσης της απάντησης.
Το ύψος αυτό του παραβόλου καθιστά de facto τη ΦΔΑ εργαλείο προσανατολισμένο σε συναλλαγές με αντίστοιχο μέγεθος και ουσιαστικό διακύβευμα, όπου το κόστος της αβεβαιότητας, σε περίπτωση μελλοντικής διαφωνίας με την εφορία, θα ήταν σαφώς μεγαλύτερο από το κόστος της ίδιας της διαδικασίας. Για μικρότερες ή απλούστερες υποθέσεις, το κόστος αυτό πρέπει να σταθμίζεται προσεκτικά απέναντι στο πραγματικό όφελος της βεβαιότητας που παρέχει η απάντηση.
Προθεσμία έκδοσης της απάντησης
Η ΦΔΑ εκδίδεται από τον Διοικητή της ΑΑΔΕ, μετά από εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας, εντός 150 ημερών από την παραλαβή της πλήρους αίτησης και την καταβολή του συνολικού παραβόλου. Σε περίπτωση αιτήματος επίσπευσης και καταβολής του αντίστοιχου προσαυξημένου παραβόλου, η προθεσμία περιορίζεται σε 90 ημέρες. Ο αιτών ενημερώνεται για κάθε στάδιο της διαδικασίας, από την παραλαβή της αίτησης και τυχόν ελλείψεις έως την έκδοση της ΦΔΑ ή την απόρριψη του αιτήματος, και μπορεί να παρακολουθεί ανά πάσα στιγμή την πορεία της.
Δεσμευτικότητα της ΦΔΑ
Η ΦΔΑ είναι δεσμευτική για τη φορολογική διοίκηση, έναντι του προσώπου για το οποίο εκδόθηκε, και με βάση τα συγκεκριμένα περιστατικά που εξετάστηκαν. Η δεσμευτικότητα επεκτείνεται και έναντι τρίτων, για όμοια περιστατικά που πραγματοποιούνται μετά τη δημοσίευση της ΦΔΑ και υπό το ίδιο νομικό πλαίσιο.
Η ΦΔΑ, αντίθετα, δεν δεσμεύει τον φορολογούμενο, ο οποίος δεν υποχρεούται να ακολουθήσει την ερμηνεία που δόθηκε. Εφόσον όμως ο φορολογούμενος ακολουθήσει ΦΔΑ που βρίσκεται σε ισχύ, η δήλωσή του δεν θεωρείται ανακριβής, ή, κατά περίπτωση, ότι δεν υποβλήθηκε, για τη συγκεκριμένη φορολογική υποχρέωση. Η ίδια προστασία ισχύει και για το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η ΦΔΑ ήταν σε ισχύ, ακόμη και αν στη συνέχεια έπαψε να ισχύει.
Η ασυμμετρία αυτή, δηλαδή δέσμευση για τη διοίκηση αλλά όχι για τον φορολογούμενο, είναι χαρακτηριστικό στοιχείο τέτοιων μηχανισμών προκαταβολικής ερμηνείας και σε άλλα φορολογικά συστήματα, και αποτελεί ουσιαστικά μονόδρομη ασφάλεια δικαίου υπέρ του αιτούντος: αν η απάντηση τον βολεύει, μπορεί να τη στηριχθεί με προστασία· αν τελικά διαφωνεί με αυτήν, παραμένει ελεύθερος να ακολουθήσει διαφορετική ερμηνεία, με δικό του όμως πλέον ρίσκο.
Παύση ισχύος και δυνατότητα προσβολής
Η ΦΔΑ δεν μπορεί να προσβληθεί με διοικητική προσφυγή ή ένδικο βοήθημα. Η ισχύς της παύει, μεταξύ άλλων, σε περίπτωση ουσιώδους μεταβολής των πραγματικών περιστατικών ή της σχετικής νομοθεσίας, καθώς και σε περίπτωση αντίθετης ερμηνευτικής κρίσης από ανώτατο δικαστήριο.
Δημοσίευση των ΦΔΑ για λόγους διαφάνειας
Για λόγους διαφάνειας και ομοιόμορφης εφαρμογής της φορολογικής και τελωνειακής νομοθεσίας, οι ΦΔΑ δημοσιεύονται στον ιστότοπο της ΑΑΔΕ, ανωνυμοποιημένες ή ψευδωνυμοποιημένες, εντός 60 ημερών από την κοινοποίησή τους στον αιτούντα.
Η δημοσίευση μπορεί, μετά από αιτιολογημένο αίτημα, να αναβληθεί έως την πραγματοποίηση των εξεταζόμενων περιστατικών, και πάντως έως 12 μήνες, όταν υπάρχει κίνδυνος αποκάλυψης σχεδιαζόμενης συναλλαγής. Παράλληλα, ο αιτών μπορεί να ζητήσει να μη δημοσιευθούν πληροφορίες που αφορούν εμπορικά, επιχειρηματικά, βιομηχανικά ή επαγγελματικά μυστικά, ή εμπορική διαδικασία.
Επικοινωνία και υποστήριξη
Για περισσότερες πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στην Εξυπηρέτηση Φορολογουμένων της ΑΑΔΕ, my1521, τηλεφωνικά στο 1521, χωρίς χρέωση, τις εργάσιμες ημέρες από τις 7:00 έως τις 20:00, ή ψηφιακά μέσω του my1521, όλο το εικοσιτετράωρο, επιλέγοντας τη θεματική που τους αφορά.
Τι σημαίνει πρακτικά η θέσπιση της ΦΔΑ
Η εισαγωγή των ΦΔΑ δεν αλλάζει τη φορολογική νομοθεσία, αλλά αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο η αβεβαιότητα γύρω από την ερμηνεία της διαχειρίζεται. Για μια επιχείρηση που σχεδιάζει μια σύνθετη πράξη, η δυνατότητα να λάβει εκ των προτέρων, έναντι συγκεκριμένου κόστους και σε προβλέψιμο χρόνο, δεσμευτική θέση της φορολογικής διοίκησης, μεταθέτει μέρος του φορολογικού κινδύνου από το στάδιο του μεταγενέστερου ελέγχου στο στάδιο του αρχικού σχεδιασμού. Αυτό έχει αξία ανεξάρτητα από το αν η τελική απάντηση είναι η επιθυμητή για τον αιτούντα, καθώς και η αρνητική απάντηση, αν ληφθεί έγκαιρα, επιτρέπει αναθεώρηση του σχεδιασμού πριν αναληφθεί αμετάκλητα το κόστος της συναλλαγής.
