Τα φορολογικά κίνητρα για τη μεταφορά φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα προβλέπονται στα άρθρα 5Α, 5Β και 5Γ του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013) και απευθύνονται σε φυσικά πρόσωπα που επιθυμούν να μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στη χώρα. Τα τρία καθεστώτα αφορούν διαφορετικές κατηγορίες προσώπων: άτομα που πραγματοποιούν επένδυση στην Ελλάδα, συνταξιούχους με σύνταξη από το εξωτερικό, και μισθωτούς ή ατομικούς επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στη χώρα. Κάθε καθεστώς έχει διαφορετικό περιεχόμενο, διαφορετική διάρκεια και διαφορετικές προϋποθέσεις, γι’ αυτό η σωστή διάκριση μεταξύ τους είναι κρίσιμη πριν από οποιαδήποτε απόφαση μεταφοράς.
Φορολογικά κίνητρα για όσους μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα
Τα άρθρα 5Α, 5Β και 5Γ του ΚΦΕ θεσπίζουν ειδικούς τρόπους φορολόγησης με στόχο την προσέλκυση φορολογικών κατοίκων αλλοδαπής, την ενίσχυση των επενδύσεων και της απασχόλησης και την αύξηση των δημόσιων εσόδων. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα τρία καθεστώτα, οι κατηγορίες προσώπων στις οποίες απευθύνονται και το είδος του φορολογικού κινήτρου.
| Άρθρο ΚΦΕ | Πρόσωπα που αφορά | Φορολογικό κίνητρο |
|---|---|---|
| 5Α | Φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα και πραγματοποιούν επένδυση τουλάχιστον 500.000 ευρώ | Κατ’ αποκοπή φόρος 100.000 ευρώ ετησίως για το εισόδημα αλλοδαπής |
| 5Β | Φυσικά πρόσωπα με σύνταξη από την αλλοδαπή που μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα | Φόρος 7% για το εισόδημα αλλοδαπής |
| 5Γ | Φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα και εργάζονται ως μισθωτοί ή ασκούν ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα στη χώρα | Απαλλαγή 50% του εισοδήματος από μισθωτή εργασία ή επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα και μη εφαρμογή της ετήσιας αντικειμενικής δαπάνης |
Τα καθεστώτα είναι αυτοτελή. Κάθε άρθρο έχει δικές του προϋποθέσεις και δική του διάρκεια, και το κίνητρο ενός άρθρου δεν μεταφέρεται αυτόματα στα πρόσωπα των άλλων δύο.
Άρθρο 5Α: εναλλακτική φορολόγηση εισοδήματος αλλοδαπής για άτομα υψηλής οικονομικής επιφάνειας
Πρόσωπα που αφορά το άρθρο 5Α
Το άρθρο 5Α αφορά φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα και πραγματοποιούν επένδυση ύψους τουλάχιστον 500.000 ευρώ σε ελληνικά ακίνητα, επιχειρήσεις, κινητές αξίες ή μετοχές και μερίδια ελληνικών νομικών προσώπων ή οντοτήτων. Η επένδυση μπορεί να πραγματοποιείται και από συγγενικό πρόσωπο ή μέσω νομικού προσώπου στο οποίο ο ενδιαφερόμενος έχει την πλειοψηφία. Απαιτείται επίσης να μην υπήρξε το πρόσωπο φορολογικός κάτοικος Ελλάδας τα επτά από τα οκτώ έτη πριν από τη μεταφορά.
Φορολογικό κίνητρο του άρθρου 5Α
Το πρόσωπο που υπάγεται στο άρθρο 5Α καταβάλλει κατ’ αποκοπή φόρο 100.000 ευρώ ετησίως για το εισόδημα που αποκτά στην αλλοδαπή, ανεξάρτητα από το πραγματικό του ύψος. Το καθεστώς μπορεί να επεκταθεί σε συγγενικά πρόσωπα με πρόσθετο φόρο 20.000 ευρώ ετησίως για κάθε συγγενικό πρόσωπο. Το εισόδημα που αποκτάται στην Ελλάδα φορολογείται με τις γενικές διατάξεις. Επιπλέον προβλέπεται απαλλαγή από ελληνικό φόρο κληρονομιάς ή δωρεάς για την κινητή περιουσία που βρίσκεται στην αλλοδαπή και περιέρχεται στον υπαγόμενο αιτία θανάτου ή δωρεάς.
Διάρκεια του καθεστώτος 5Α
Η υπαγωγή διαρκεί 15 φορολογικά έτη και δεν παρατείνεται πέραν αυτού του ορίου.
Άρθρο 5Β: εναλλακτική φορολόγηση εισοδήματος αλλοδαπής για συνταξιούχους
Πρόσωπα που αφορά το άρθρο 5Β
Το άρθρο 5Β αφορά φυσικά πρόσωπα που λαμβάνουν σύνταξη από την αλλοδαπή και μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα από κράτος με το οποίο ισχύει συμφωνία διοικητικής συνεργασίας στον φορολογικό τομέα. Προϋπόθεση είναι να μην υπήρξε το πρόσωπο φορολογικός κάτοικος Ελλάδας τα πέντε από τα έξι έτη πριν από τη μεταφορά.
Φορολογικό κίνητρο του άρθρου 5Β
Το πρόσωπο που υπάγεται στο άρθρο 5Β καταβάλλει φόρο 7% ετησίως για το σύνολο του εισοδήματος που αποκτά στην αλλοδαπή. Η καταβολή του φόρου εξαντλεί τη φορολογική υποχρέωση για το εισόδημα αυτό. Το εισόδημα που αποκτάται στην Ελλάδα δεν εντάσσεται στο καθεστώς και φορολογείται με τις γενικές διατάξεις. Το καθεστώς δεν επηρεάζει την εφαρμογή των συμβάσεων αποφυγής διπλής φορολογίας.
Διάρκεια του καθεστώτος 5Β
Η υπαγωγή ξεκινά από το επόμενο φορολογικό έτος για το οποίο υποβλήθηκε η αίτηση και λήγει μετά από 15 φορολογικά έτη.
Άρθρο 5Γ: ειδικός τρόπος φορολόγησης εισοδήματος από μισθωτή εργασία ή επιχειρηματική δραστηριότητα
Πρόσωπα που αφορά το άρθρο 5Γ
Το άρθρο 5Γ αφορά φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα από κράτος μέλος της ΕΕ ή του ΕΟΧ ή από κράτος με το οποίο ισχύει συμφωνία διοικητικής συνεργασίας στον φορολογικό τομέα, και παρέχουν υπηρεσίες στην Ελλάδα με σχέση εργασίας σε ελληνικό νομικό πρόσωπο ή μόνιμη εγκατάσταση αλλοδαπής επιχείρησης, ή ασκούν ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα. Απαιτείται επίσης να μην υπήρξε το πρόσωπο φορολογικός κάτοικος Ελλάδας τα πέντε από τα έξι προηγούμενα έτη και να δηλώσει ότι θα παραμείνει στην Ελλάδα τουλάχιστον δύο έτη.
Φορολογικό κίνητρο του άρθρου 5Γ
Για τα πρόσωπα που υπάγονται στο άρθρο 5Γ απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος και την ειδική εισφορά αλληλεγγύης το 50% του εισοδήματος από μισθωτή εργασία ή ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα. Παράλληλα, δεν εφαρμόζεται η ετήσια αντικειμενική δαπάνη που προκύπτει από κατοικίες (κύριες και δευτερεύουσες) και από επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, ανεξαρτήτως αριθμού.
Διάρκεια του καθεστώτος 5Γ
Το κίνητρο ισχύει για επτά φορολογικά έτη και δεν παρατείνεται. Αν σε κάποιο έτος παύσουν να πληρούνται οι προϋποθέσεις της παροχής υπηρεσιών ή της δήλωσης παραμονής, η υπαγωγή λήγει από το έτος αυτό.
Διαφορές των τριών καθεστώτων
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι βασικές διαφορές των καθεστώτων 5Α, 5Β και 5Γ ως προς την προηγούμενη φορολογική κατοικία, το εισόδημα στο οποίο αναφέρονται, τη μορφή του κινήτρου και τη διάρκεια.
| Κριτήριο | Άρθρο 5Α | Άρθρο 5Β | Άρθρο 5Γ |
|---|---|---|---|
| Μη φορολογική κατοικία στην Ελλάδα πριν από τη μεταφορά | 7 από τα 8 έτη | 5 από τα 6 έτη | 5 από τα 6 έτη |
| Εισόδημα στο οποίο αναφέρεται το κίνητρο | Εισόδημα αλλοδαπής | Εισόδημα αλλοδαπής | Εισόδημα από μισθωτή εργασία ή ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα |
| Μορφή του κινήτρου | Κατ’ αποκοπή φόρος 100.000 ευρώ ετησίως | Φόρος 7% | Απαλλαγή 50% του εισοδήματος |
| Επένδυση στην Ελλάδα | Τουλάχιστον 500.000 ευρώ | Δεν απαιτείται | Δεν απαιτείται |
| Διάρκεια | 15 φορολογικά έτη | 15 φορολογικά έτη | 7 φορολογικά έτη |
Ο πίνακας δίνει τη γενική εικόνα και δεν περιλαμβάνει όλες τις προϋποθέσεις κάθε άρθρου. Το κίνητρο των άρθρων 5Α και 5Β αφορά το εισόδημα από την αλλοδαπή, ενώ το κίνητρο του άρθρου 5Γ αφορά το εισόδημα που αποκτάται στην Ελλάδα από εργασία ή επιχειρηματική δραστηριότητα.
Συνδυασμός των καθεστώτων 5Α, 5Β και 5Γ
Η υπαγωγή στο άρθρο 5Α και η υπαγωγή στο άρθρο 5Β αποκλείονται αμοιβαία, δηλαδή το ίδιο πρόσωπο δεν μπορεί να υπαχθεί και στα δύο. Το άρθρο 5Γ μπορεί να συνδυαστεί με το άρθρο 5Α ή με το άρθρο 5Β, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις κάθε άρθρου κατά τον χρόνο της υπαγωγής, ακόμη και αν η υπαγωγή γίνεται το ίδιο έτος.
Διαδικασία υπαγωγής και δικαιολογητικά ανά καθεστώς
Για κάθε ένα από τα άρθρα 5Α, 5Β και 5Γ προβλέπονται ξεχωριστά δικαιολογητικά, ξεχωριστή διαδικασία υπαγωγής και ξεχωριστός τρόπος υποβολής της αίτησης. Οι προθεσμίες και τα έντυπα που ισχύουν για το ένα καθεστώς δεν μεταφέρονται στα υπόλοιπα, γι’ αυτό η διαδικασία εξετάζεται χωριστά για κάθε άρθρο πριν από την υποβολή αίτησης και την απόφαση μεταφοράς της φορολογικής κατοικίας.
