Η Ειδική Άδεια Προστασίας της Μητρότητας αποτελεί δικαίωμα των μισθωτών εργαζομένων μητέρων που έχουν ήδη εξαντλήσει τις προηγούμενες σχετικές άδειες, με διάρκεια έως 9 μήνες, για την ανατροφή του παιδιού τους. Η άδεια συνοδεύεται από αντίστοιχη οικονομική παροχή που καταβάλλει η Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ). Το καθεστώς ρυθμίζεται από το άρθρο 238 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025) και εξειδικεύεται με την υπ’ αρ. 39686/2024 κοινή υπουργική απόφαση με τίτλο «Ειδική άδεια και παροχή προστασίας της μητρότητας για όλες τις μισθωτές του e-ΕΦΚΑ ή άλλου φορέα ασφάλισης ασθένειας μισθωτών», όπως ισχύει μετά τις τροποποιήσεις της, με πλέον πρόσφατη την υπ’ αρ. 19794/2026 (ΦΕΚ Β’ 4631/24.07.2026).
Πρόκειται για διακριτή παροχή από την επιδότηση μητρότητας που καταβάλλει ο ασφαλιστικός φορέας για την περίοδο κυοφορίας και λοχείας, και αφορά συγκεκριμένα το εννεάμηνο διάστημα που ακολουθεί μετά την εξάντληση των σχετικών αδειών.
Δικαιούχοι της Ειδικής Άδειας
Δικαιούχος είναι η φυσική, θετή ή τεκμαιρόμενη μητέρα του άρθρου 1464 του Αστικού Κώδικα, ασφαλισμένη στον e-ΕΦΚΑ, που απασχολείται σε επιχειρήσεις ή εκμεταλλεύσεις του ιδιωτικού τομέα με σχέση εξαρτημένης εργασίας, ορισμένου ή αορίστου χρόνου, με πλήρη ή μερική απασχόληση, ή με έμμισθη εντολή.
Σε περίπτωση απόκτησης κοινού παιδιού από ομόφυλους συζύγους, ο δικαιούχος γονέας καθορίζεται με κοινή δήλωση των συζύγων προς τον εργοδότη ή τους εργοδότες τους. Ο γονέας που έχει ήδη ασκήσει το δικαίωμα άδειας πατρότητας δεν μπορεί να καταστεί αρχικός δικαιούχος της ειδικής άδειας προστασίας της μητρότητας, παρά μόνο κατόπιν μεταβίβασης του δικαιώματος.
Διάρκεια και Χρόνος Χορήγησης της Άδειας
Η ειδική άδεια προστασίας της μητρότητας χορηγείται από τον εργοδότη διάρκειας έως 9 μήνες. Η ειδική άδεια και παροχή εκκινεί από την επομένη της λήξης:
- της άδειας μητρότητας (κυοφορίας – λοχείας) ή και
- της ισόχρονης προς το μειωμένο ωράριο άδειας φροντίδας τέκνου, του συνόλου ή τμήματος αυτής, εφόσον γίνει χρήση της, ως ισχύει κάθε φορά, σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις ή τις ειδικότερες ευνοϊκότερες ρυθμίσεις που εφαρμόζονται σε κάθε κλάδο για τα θέματα αυτά, ή και
- του συνόλου ή τμήματος της ετήσιας κανονικής άδειας, ή και
- άλλης νόμιμης άδειας πέραν των ανωτέρω που τυχόν έχει χορηγηθεί.
Ειδική Περίπτωση Μισθωτών που Έχουν Λάβει Παροχές Μητρότητας ως Μη Μισθωτές
Ειδικά για τις περιπτώσεις μισθωτών που έχουν λάβει παροχές μητρότητας ως μη μισθωτές, εάν η μισθωτή ιδιότητα έχει αποκτηθεί σε χρόνο κατά τον οποίο δεν έχουν ληφθεί οι παραπάνω αναφερόμενες νόμιμες άδειες, τότε ως χρονικό σημείο αναφοράς για την έναρξη της ειδικής άδειας και παροχής προστασίας της μητρότητας λογίζεται η λήξη των εννέα (9) εβδομάδων μετά τον τοκετό.
Επί παραδείγματι, για μισθωτή που έχει λάβει παροχές μητρότητας ως μη μισθωτή, με ημερομηνία τοκετού την 18.03.2026, το διάστημα των εννέα (9) εβδομάδων μετά τον τοκετό λήγει στις 19.05.2026, άρα η ειδική άδεια και παροχή θα εκκινούν από την 20.05.2026, στην περίπτωση που δεν έχει μεσολαβήσει η χορήγηση άλλων νόμιμων αδειών.
Ειδικές Προβλέψεις για Υιοθεσία και Αναδοχή
Σε περίπτωση υιοθεσίας τέκνου, δικαιούχος καθίσταται η εργαζόμενη ή ο εργαζόμενος εφόσον το τέκνο έχει ενταχθεί στην οικογένεια και έως την ηλικία των οκτώ ετών. Η ειδική άδεια προστασίας της μητρότητας δύναται να ξεκινά μετά την ένταξη του τέκνου στην οικογένεια με σκοπό την υιοθεσία, είτε η θετή μητέρα έλαβε το μεταγενέθλιο τμήμα της άδειας μητρότητας κατά τον χρόνο αυτό, είτε σε χρόνο προγενέστερο της υιοθεσίας, ως ανάδοχη μητέρα.
Προϋποθέσεις Χορήγησης της Παροχής
Απαραίτητες προϋποθέσεις για τη χορήγηση της ειδικής παροχής προστασίας της μητρότητας από τη ΔΥΠΑ είναι ο δικαιούχος της άδειας: α) να βρίσκεται σε ενεργή εργασιακή σχέση εξαρτημένης εργασίας ή σε ενεργή σύμβαση έμμισθης εντολής και β) να έχει εκδοθεί απόφαση επιδότησης μητρότητας από οποιονδήποτε ενταχθέντα στον e-ΕΦΚΑ Φορέα, Τομέα, Κλάδο ή Λογαριασμό ασφάλισης μισθωτών ή μη μισθωτών, ή από άλλο φορέα ασφάλισης ασθένειας μισθωτών ή μη μισθωτών εκτός e-ΕΦΚΑ.
Στις περιπτώσεις εργαζομένων που πληρούν τις προϋποθέσεις επιδότησης άδειας μητρότητας, ωστόσο αυτή δεν τους έχει καταβληθεί λόγω ευνοϊκότερης ειδικής ρύθμισης ή πρακτικής του εργοδότη, ο οποίος καταβάλλει το σύνολο των αποδοχών τους κατά τη διάρκεια της άδειας μητρότητας, ο αρμόδιος ασφαλιστικός φορέας εκδίδει βεβαίωση περί της υπαγωγής της ασφαλισμένης στον κλάδο υγείας για παροχές μητρότητας ή ασθένειας και περί πλήρωσης των προϋποθέσεων καταβολής αυτών, ενώ ο εργοδότης βεβαιώνει την καταβολή αποδοχών και εισφορών για το σύνολο της άδειας μητρότητας.
Ύψος και Υπολογισμός της Παροχής
Ανάλογα με την απασχόληση της ή του αρχικής/-ού δικαιούχου κατά τη διάρκεια του εξαμήνου που προηγείται της άδειας κυοφορίας, το ύψος του μηνιαίου επιδόματος ισούται:
- με τον εκάστοτε ισχύοντα κατώτατο μισθό για περιπτώσεις πλήρους απασχόλησης, ήτοι 40 ωρών εβδομαδιαίως ή και μικρότερων ωραρίων πλήρους απασχόλησης σύμφωνα με το άρθρο 189 του π.δ. 62/2025,
- με το ήμισυ του εκάστοτε ισχύοντος κατώτατου μισθού για περιπτώσεις μερικής ή εκ περιτροπής απασχόλησης, δηλαδή απασχόλησης μέχρι και τέσσερις (4) ώρες ημερησίως ή μέχρι και δεκατρείς (13) ημέρες τον μήνα κατά μέσο όρο, για εργασίες κατά τις οποίες ως πλήρης ορίζεται η εργασία 40 ωρών εβδομαδιαίως, ή τόσων ωρών ημερησίως ή τόσων ημερών μηνιαίως κατά μέσο όρο, όπως αυτές προκύπτουν κατ’ αναλογία, στην περίπτωση που με συμβάσεις εργασίας, συλλογικές ή ατομικές, ή διαιτητικές αποφάσεις εφαρμόζονται μικρότερα ωράρια πλήρους απασχόλησης ημερησίως και εβδομαδιαίως.
Καταβάλλονται επίσης Δώρα Εορτών και Επίδομα Αδείας βάσει των προαναφερόμενων ποσών.
Στον υπολογισμό του μέσου όρου απασχόλησης, βάσει του οποίου κρίνεται το ύψος της παροχής, συνυπολογίζεται και τυχόν πρόσθετη απασχόληση του δικαιούχου κατά το εξάμηνο που προηγείται της άδειας κυοφορίας.
Ασφαλιστική Κάλυψη κατά την Ειδική Άδεια
Ο χρόνος της ειδικής άδειας προστασίας της μητρότητας λογίζεται ως χρόνος ασφάλισης στον κλάδο κύριας σύνταξης και ασθένειας του οικείου ασφαλιστικού φορέα, καθώς επίσης και στον κλάδο επικουρικής ασφάλισης. Οι προβλεπόμενες εισφορές υπολογίζονται επί του κατά περίπτωση αναφερόμενου ποσού, από το οποίο η ΔΥΠΑ παρακρατεί την προβλεπόμενη εισφορά της ασφαλισμένης και την αποδίδει στους αρμόδιους φορείς, μαζί με την προβλεπόμενη εργοδοτική εισφορά που βαρύνει τη ΔΥΠΑ.
Μεταβίβαση Τμήματος της Άδειας στον Πατέρα
Σε περίπτωση μεταβίβασης τμήματος της άδειας ή της παροχής προς τον πατέρα, καταβάλλεται σε αυτόν το ποσό το οποίο θα ελάμβανε η εργαζόμενη μητέρα με βάση το δικό της εργασιακό καθεστώς, πλήρους ή μερικής απασχόλησης. Εάν ο πατέρας είναι μισθωτός, ασφαλίζεται στους ίδιους κλάδους ασφάλισης που περιγράφονται παραπάνω. Εάν είναι μη μισθωτός, επιδοτείται με τον μικτό νομοθετημένο κατώτατο μισθό χωρίς παρακράτηση ασφαλιστικών εισφορών, και δεν του καταβάλλονται δώρα εορτών και επίδομα αδείας.
Αλλαγή Ιδιότητας από Μισθωτή σε Μη Μισθωτή κατά τη Διάρκεια της Παροχής
Σε περίπτωση αλλαγής ιδιότητας από μισθωτή σε μη μισθωτή, στις εξής περιπτώσεις:
α) παράλληλης ιδιότητας μισθωτής και μη μισθωτής πριν από τη χορήγηση της ειδικής άδειας, λήψης της παροχής με την ιδιότητα της μισθωτής ως προβλέπεται, και απώλειας της μισθωτής ιδιότητας διαρκούσης της επιδότησης, και
β) μισθωτής ιδιότητας αποκλειστικά πριν από τη χορήγηση της ειδικής άδειας, λήψης της παροχής με την ιδιότητα της μισθωτής, απώλειας της μισθωτής ιδιότητας διαρκούσης της παροχής και απόκτησης συνεχόμενα μη μισθωτής ιδιότητας, ήτοι μετάπτωσης από την ιδιότητα της μισθωτής στην ιδιότητα της μη μισθωτής,
προβλέπεται η επιδότηση της ασφαλισμένης ως μη μισθωτής για το υπολειπόμενο χρονικό διάστημα του εννεαμήνου, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα προς τη ΔΥΠΑ εντός δύο μηνών από την επομένη της απώλειας της μισθωτής ιδιότητας.
Στις ανωτέρω περιπτώσεις διατηρείται και το δικαίωμα της μεταβίβασης τμήματος της άδειας και της παροχής στον πατέρα ή τον άλλο γονέα.
Φορολογική Μεταχείριση της Παροχής
Η ειδική παροχή προστασίας μητρότητας είναι αφορολόγητη, ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, και δεν υπόκειται σε οποιοδήποτε τέλος, εισφορά ή άλλη κράτηση υπέρ του Δημοσίου ή του e-ΕΦΚΑ.
Απαιτούμενα Δικαιολογητικά
Για την υποβολή του αιτήματος στη ΔΥΠΑ απαιτούνται οι προσωπικοί κωδικοί πρόσβασης Taxisnet του δικαιούχου. Για την εξέταση του αιτήματος εξετάζονται η ενεργή εργασιακή σχέση εξαρτημένης εργασίας ή ενεργή σύμβαση έμμισθης εντολής κατά την έναρξη της ειδικής άδειας, το είδος, η μορφή, η διάρκεια της εργασιακής σχέσης και, για τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου, η ημερομηνία λήξης τους, μέσω του Πληροφοριακού Συστήματος ΕΡΓΑΝΗ για την εξαρτημένη εργασία, ενώ σε κάθε άλλη περίπτωση προσκομίζεται βεβαίωση του εργοδότη. Απαιτείται επίσης αντίγραφο απόφασης επιδόματος μητρότητας από τον αρμόδιο ασφαλιστικό φορέα.
Ο δικαιούχος υποβάλλει επίσης υπεύθυνη δήλωση με την οποία αναλαμβάνει την υποχρέωση να γνωστοποιήσει εντός 8 εργάσιμων ημερών στην Υπηρεσία της ΔΥΠΑ οποιαδήποτε μεταβολή της εργασιακής του σχέσης.
Λόγοι Διακοπής της Παροχής
Η παροχή διακόπτεται για τους εξής λόγους:
α) λήξη με οποιονδήποτε τρόπο της εργασιακής σχέσης με βάση την οποία η ή ο δικαιούχος αιτήθηκε και έλαβε την ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας, εκτός εάν συναφθεί συνεχόμενα από τη λύση της προηγούμενης εργασιακής σχέσης νέα σύμβαση εργασίας με οποιονδήποτε εργοδότη, ήτοι παράταση ή ανανέωση σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου με τον ίδιον εργοδότη ή πρόσληψη σε νέο εργοδότη, και συνεχίσει να λαμβάνει την ειδική άδεια προστασίας της μητρότητας, με την υποχρέωση υποβολής νέας βεβαίωσης εργοδότη για το υπολειπόμενο χρονικό διάστημα, ή
β) υποβολή σχετικού αιτήματος από την ή τον δικαιούχο λόγω διακοπής της ειδικής άδειας ή για οιονδήποτε άλλο λόγο, ή
γ) διαπίστωση απασχόλησης της ή του δικαιούχου στον εργοδότη, από τον οποίο έλαβε την ειδική άδεια προστασίας της μητρότητας. Στην περίπτωση αυτή, η ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας διακόπτεται από την πρώτη του μηνός κατά τον οποίο διενεργήθηκε ο έλεγχος και εφεξής, ή
δ) πρόσληψη και απασχόληση σε νέο εργοδότη κατά τη διάρκεια της ειδικής παροχής.
Η παροχή δεν διακόπτεται σε περίπτωση ασθένειας, παρά μόνο στην περίπτωση λήψης νέας άδειας κυοφορίας-λοχείας για έτερο τέκνο.
Δεν συνιστά λόγο διακοπής ή απόρριψης της παροχής η απασχόληση αιτούντων εργαζομένων σε επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις, υποκαταστήματα ή παραρτήματα επιχειρήσεων οι οποίες, από τη φύση τους ή λόγω άλλων ιδιαίτερων συνθηκών, δεν λειτουργούν όλους τους μήνες του έτους, εφόσον υφίσταται ενεργή εργασιακή σχέση.
Διακοπή σε Περίπτωση Μεταβίβασης της Παροχής
Σε περίπτωση μεταβίβασης της παροχής σε μισθωτό πατέρα ή έτερο γονέα, αυτή διακόπτεται για τους ίδιους λόγους που περιγράφηκαν παραπάνω. Σε περίπτωση μεταβίβασης σε μη μισθωτό, η παροχή διακόπτεται για τους σχετικούς λόγους που αφορούν στην κατηγορία αυτή.
Στην περίπτωση διακοπής της επιδότησης του πατέρα, εάν η μητέρα συνεχίζει να πληροί τις προϋποθέσεις, δύναται να αιτηθεί την επαναχορήγηση του υπολοίπου σε αυτήν εντός προθεσμίας 60 ημερών από την έναρξη του νέου διαστήματος της άδειάς της.
Επιπλέον, σε κάθε περίπτωση η επιδότηση του πατέρα διακόπτεται εάν παύσει η ίδια η μητέρα να είναι δικαιούχος της παροχής, σύμφωνα με τα ανωτέρω.
Σε περίπτωση διακοπής της επιδότησης για κάποιον από τους παραπάνω λόγους, η επιδότηση δεν δύναται να συνεχιστεί.
Τρόπος Καταβολής της Παροχής
Η παροχή καταβάλλεται σε μηνιαίες δόσεις, όπως ορίζεται από την απόφαση αναγνώρισης της αρμόδιας υπηρεσίας ΚΠΑ2 της ΔΥΠΑ, σε λογαριασμό των δικαιούχων που κινείται αποκλειστικά με τη χρήση προπληρωμένης κάρτας.
Προθεσμία Υποβολής Αίτησης και Δικαιολογημένη Παρέκκλιση
Δικαιολογημένη παρέκκλιση για την έναρξη της ειδικής άδειας και για την προθεσμία υποβολής αίτησης συνιστούν η άσκηση ένστασης προς τον οικείο ασφαλιστικό φορέα ή προς τη ΔΥΠΑ, μέχρι την κοινοποίηση της απόφασης του αρμοδίου οργάνου, τυχόν καθυστέρηση του οικείου ασφαλιστικού φορέα να καταβάλει την επιδότηση άδειας μητρότητας, καθώς και κάθε ανυπαίτιο κώλυμα του δικαιούχου.
Μεταβατική Προθεσμία για Εκκρεμείς Περιπτώσεις
Ασφαλισμένες που έλαβαν επιδότηση τοκετού και λοχείας δικαιούνται να αιτηθούν την ειδική άδεια και παροχή προστασίας της μητρότητας εντός 60 ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης επιδότησης από τον ασφαλιστικό φορέα, ή από την έναρξη ισχύος της τροποποιητικής απόφασης, ανεξαρτήτως ενδεχόμενης ενδιάμεσης επιστροφής τους στην εργασία.
Αντίστοιχη προθεσμία 60 ημερών, με τις ίδιες δύο εναλλακτικές αφετηρίες, ισχύει και για ανάδοχες μητέρες που έλαβαν το μεταγενέθλιο τμήμα της άδειας μητρότητας, στις περιπτώσεις όπου το τέκνο εντάχθηκε στην οικογένειά τους με σκοπό την υιοθεσία πριν από την έναρξη ισχύος της τροποποιητικής απόφασης.
