Η υποχρεωτική ασφάλιση επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών αφορά επιχειρήσεις με ετήσια ακαθάριστα έσοδα άνω των 500.000 ευρώ, κατά το εκάστοτε προηγούμενο φορολογικό έτος. Η υποχρέωση προβλέπεται στο άρθρο 5 του ν. 5116/2024, όπως ισχύει, και αφορά την ασφάλιση έναντι δασικής πυρκαγιάς, πλημμύρας και σεισμού.
Η ασφάλιση δεν περιορίζεται μόνο στην επαγγελματική εγκατάσταση. Καλύπτει κατ’ ελάχιστον υλικές ζημιές σε ιδιόκτητες κτιριακές εγκαταστάσεις και σε λοιπά στοιχεία ενεργητικού της επιχείρησης, για ποσοστό τουλάχιστον 70% της αξίας του σχετικού ενεργητικού. Η μη συμμόρφωση μπορεί να οδηγήσει σε διοικητικό πρόστιμο 10.000 ευρώ, το οποίο διπλασιάζεται αν η επιχείρηση δεν συμμορφωθεί εντός 30 ημερών.
Ποιες Επιχειρήσεις Υπάγονται στην Υποχρεωτική Ασφάλιση
Στην υποχρεωτική ασφάλιση υπάγονται επιχειρήσεις με ετήσια ακαθάριστα έσοδα άνω των 500.000 ευρώ, κατά το εκάστοτε προηγούμενο φορολογικό έτος. Το όριο αυτό αποτελεί το βασικό κριτήριο για να εξεταστεί αν μια επιχείρηση εμπίπτει στην υποχρέωση ασφάλισης έναντι φυσικών καταστροφών.
Η διάταξη δεν συνδέει την υποχρέωση με συγκεκριμένο ΚΑΔ ή συγκεκριμένο αντικείμενο δραστηριότητας. Το πρώτο σημείο ελέγχου είναι το ύψος των ετήσιων ακαθάριστων εσόδων, με την επιφύλαξη των εξαιρέσεων που προβλέπονται στην εφαρμοστική απόφαση.
Ποιους Κινδύνους Πρέπει να Καλύπτει η Ασφάλιση
Η υποχρεωτική ασφάλιση καλύπτει κατ’ ελάχιστον υλικές ζημιές που προκαλούνται από δασική πυρκαγιά, πλημμύρα και σεισμό. Οι τρεις αυτοί κίνδυνοι αναφέρονται ρητά στο άρθρο 5 του ν. 5116/2024.
Η υποχρέωση δεν αφορά γενικά κάθε πιθανό επιχειρηματικό κίνδυνο, ούτε αντικαθιστά οποιαδήποτε άλλη ασφαλιστική κάλυψη μπορεί να έχει επιλέξει μια επιχείρηση. Για να καλύπτεται η ελάχιστη απαίτηση της διάταξης, το ασφαλιστήριο πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τους συγκεκριμένους κινδύνους φυσικών καταστροφών.
Ποια Περιουσιακά Στοιχεία Πρέπει να Ασφαλίζονται
Η ασφάλιση πρέπει να καλύπτει τις ιδιόκτητες κτιριακές εγκαταστάσεις της επιχείρησης, καθώς και λοιπά στοιχεία του ενεργητικού της. Η διάταξη αναφέρει ενδεικτικά τον εξοπλισμό, τις πρώτες ύλες, τα εμπορεύματα, τα φορτηγά αυτοκίνητα και τα αυτοκίνητα επαγγελματικής χρήσης, τα μέσα παραγωγής και τα αποθηκευμένα προϊόντα.
Για τον λόγο αυτό, δεν είναι ακριβές να παρουσιάζεται η υποχρέωση μόνο ως «ασφάλιση επαγγελματικής στέγης». Το πλαίσιο είναι ευρύτερο, καθώς εξετάζει και τα περιουσιακά στοιχεία που συνδέονται με τη λειτουργία και την παραγωγική δραστηριότητα της επιχείρησης.
Τι Σημαίνει Κάλυψη τουλάχιστον 70% της Αξίας
Η ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να αφορά τουλάχιστον το 70% της αξίας του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων που αναφέρονται στη διάταξη. Το ποσοστό αυτό δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απλή τυπική αναφορά, αλλά ως ουσιαστικό κριτήριο επάρκειας της ασφαλιστικής κάλυψης.
Στην πράξη, μια επιχείρηση πρέπει να ελέγχει όχι μόνο αν διαθέτει ασφαλιστήριο συμβόλαιο, αλλά και αν αυτό καλύπτει τους προβλεπόμενους κινδύνους, τα σωστά περιουσιακά στοιχεία και το απαιτούμενο ελάχιστο ποσοστό αξίας.
Οι Βασικές Υποχρεώσεις σε Συνοπτική Εικόνα
| Σημείο ελέγχου | Τι προβλέπεται |
|---|---|
| Όριο υπαγωγής | Ετήσια ακαθάριστα έσοδα άνω των 500.000€ |
| Κίνδυνοι που καλύπτονται | Δασική πυρκαγιά, πλημμύρα και σεισμός |
| Περιουσιακά στοιχεία | Ιδιόκτητες κτιριακές εγκαταστάσεις και λοιπά στοιχεία ενεργητικού |
| Ελάχιστο ποσοστό κάλυψης | Τουλάχιστον 70% της αξίας του σχετικού ενεργητικού |
| Αρχικό πρόστιμο | 10.000€ |
| Μη συμμόρφωση μετά το πρόστιμο | Το πρόστιμο επιβάλλεται στο διπλάσιο |
Ποιες Περιπτώσεις Εξαιρούνται από την Υποχρέωση Ασφάλισης
Η ΚΥΑ 96806 ΕΞ 03-06-2025 προβλέπει ειδικές εξαιρέσεις από την υποχρέωση ασφάλισης. Οι εξαιρέσεις αυτές πρέπει να εξετάζονται χωριστά από το όριο των ακαθάριστων εσόδων, καθώς μια επιχείρηση μπορεί να υπερβαίνει το όριο των 500.000 ευρώ αλλά να εμπίπτει σε ειδική εξαίρεση.
- Οι φορείς του δημόσιου τομέα και η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου Α.Ε.
- Οι αυθαίρετες κατασκευές που εξαιρούνται από την κρατική αρωγή.
- Τα πλοία, τα τρένα, τα εναέρια και εν γένει μεταφορικά μέσα που εντάσσονται στην έννοια του εξοπλισμού.
- Οι πάσης φύσεως εναέριες, υπόγειες και υποθαλάσσιες υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των ορυχείων.
- Οι αγροτικές καλλιέργειες, η φυτική παραγωγή, οι ιχθυοκαλλιέργειες και το ζωικό κεφάλαιο.
- Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις που δεν έχουν ακόμη δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις.
- Οι επιχειρήσεις που έχουν λάβει τουλάχιστον δύο αρνητικές απαντήσεις σε αιτήματα ασφάλισης από διαφορετικές ασφαλιστικές εταιρείες.
Η εξαίρεση λόγω δύο αρνητικών απαντήσεων ισχύει αρχικά για δύο έτη. Μετά την παρέλευση της διετίας, η επιχείρηση οφείλει να αιτηθεί ξανά την ασφάλισή της. Εάν λάβει εκ νέου δύο αρνητικές απαντήσεις από διαφορετικές ασφαλιστικές εταιρείες, εξαιρείται από την υποχρέωση ασφάλισης για το μέλλον, χωρίς να απαιτείται άλλη ενέργεια εκ μέρους της.
Τι Ισχύει όταν η Ασφαλιστική Εταιρεία Απαντήσει Αρνητικά
Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται νόμιμα στην Ελλάδα έχουν υποχρέωση να απαντούν στα αιτήματα ασφάλισης εντός 30 ημερών από την περιέλευση του αιτήματος. Η απάντηση μπορεί να είναι θετική ή αρνητική και δίνεται με κάθε πρόσφορο τρόπο.
Αν περάσει άπρακτη η προθεσμία των 30 ημερών, θεωρείται ότι έχει δοθεί αρνητική απάντηση. Η πρόβλεψη αυτή έχει σημασία, γιατί οι αρνητικές απαντήσεις ασφαλιστικών εταιρειών μπορούν να συνδεθούν με εξαίρεση από την υποχρέωση ασφάλισης, υπό τις ειδικότερες προϋποθέσεις της ΚΥΑ.
Μερική Εξαίρεση για Κινδύνους ή Στοιχεία που δεν Ασφαλίζονται
Η αρνητική απάντηση ασφαλιστικής εταιρείας μπορεί να αφορά συγκεκριμένους κινδύνους ή συγκεκριμένα στοιχεία του ενεργητικού. Σε αυτή την περίπτωση, η εξαίρεση δεν καταλαμβάνει συνολικά την επιχείρηση, αλλά μόνο τον συγκεκριμένο κίνδυνο ή τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία που δεν μπορούν να ασφαλιστούν.
Εάν η αξία των μη ασφαλίσιμων στοιχείων του ενεργητικού υπερβαίνει το 30% του συνόλου του ενεργητικού, τότε η υποχρέωση ασφάλισης περιορίζεται στο σύνολο των στοιχείων του ενεργητικού που είναι ασφαλίσιμα.
Ποιο Είναι το Πρόστιμο για Μη Συμμόρφωση
Σε περίπτωση μη τήρησης της υποχρέωσης ασφάλισης, επιβάλλεται αυτοτελές διοικητικό πρόστιμο ύψους 10.000 ευρώ στην υπόχρεη επιχείρηση. Το πρόστιμο επιβάλλεται από τη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς, δηλαδή τη ΔΙ.Μ.Ε.Α.
Η επιχείρηση οφείλει να συμμορφωθεί εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση της πράξης επιβολής του προστίμου. Αν δεν συμμορφωθεί μέσα στην προθεσμία αυτή, το πρόστιμο επιβάλλεται στο διπλάσιο του αρχικώς επιβληθέντος.
Πώς Μπορεί να Ελεγχθεί η Υποχρέωση από τις Αρχές
Για τη διαπίστωση παραβάσεων της υποχρέωσης ασφάλισης, η ΔΙ.Μ.Ε.Α. μπορεί να διαλειτουργεί με το Κέντρο Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης. Η ΚΥΑ προβλέπει επίσης δυνατότητα διαλειτουργικότητας με πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ και των ασφαλιστικών εταιρειών.
Σκοπός της διαλειτουργικότητας είναι η άντληση στοιχείων και η εκτέλεση διασταυρώσεων. Επομένως, ο έλεγχος της υποχρέωσης μπορεί να βασίζεται σε ηλεκτρονικά δεδομένα και διασταυρώσεις μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών και των ασφαλιστικών επιχειρήσεων.
Αποκλεισμός από Κρατική Αρωγή για Υλικές Ζημιές
Οι υπόχρεες σε ασφάλιση επιχειρήσεις εξαιρούνται από κάθε επιχορήγηση κρατικής αρωγής, συμπεριλαμβανομένης της στεγαστικής συνδρομής, για υλικές ζημιές στα περιουσιακά στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο 5 του ν. 5116/2024.
Ο αποκλεισμός αφορά ζημιές που προκαλούνται από τους κινδύνους της δασικής πυρκαγιάς, της πλημμύρας και του σεισμού. Σύμφωνα με την εφαρμοστική απόφαση, ο αποκλεισμός από κρατική αρωγή εφαρμόζεται για ζημιές από 1η Ιουνίου 2025 και μετά.
Πώς Υπολογίζονται τα Ακαθάριστα Έσοδα σε Περίπτωση Θεομηνίας
Για την εφαρμογή του αποκλεισμού από κρατική αρωγή, το άρθρο 5 προβλέπει ειδικό κανόνα ως προς τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα που λαμβάνονται υπόψη. Εξετάζονται τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα κατά το εκάστοτε προηγούμενο φορολογικό έτος, εφόσον κατά την ημερομηνία εκδήλωσης της θεομηνίας έχει παρέλθει η προθεσμία υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.
Αν κατά την ημερομηνία εκδήλωσης της θεομηνίας δεν έχει παρέλθει η προθεσμία υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, λαμβάνονται υπόψη τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα του αμέσως προηγούμενου φορολογικού έτους.
Ο Έλεγχος που Πρέπει να Κάνει μια Επιχείρηση
Μια επιχείρηση που υπερβαίνει ή προσεγγίζει το όριο των 500.000 ευρώ σε ετήσια ακαθάριστα έσοδα πρέπει να εξετάσει αν εμπίπτει στην υποχρέωση ασφάλισης του άρθρου 5. Ο έλεγχος δεν πρέπει να περιορίζεται στην ύπαρξη ασφαλιστηρίου, αλλά να εξετάζει αν η κάλυψη ανταποκρίνεται στις ελάχιστες απαιτήσεις της νομοθεσίας.
- Αν τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα υπερβαίνουν τις 500.000 ευρώ.
- Αν η ασφάλιση καλύπτει δασική πυρκαγιά, πλημμύρα και σεισμό.
- Αν περιλαμβάνονται οι ιδιόκτητες κτιριακές εγκαταστάσεις και τα λοιπά στοιχεία ενεργητικού.
- Αν η ασφαλιστική κάλυψη αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 70% της αξίας του σχετικού ενεργητικού.
- Αν υπάρχει περίπτωση εξαίρεσης με βάση την ΚΥΑ.
- Αν έχουν ληφθεί αρνητικές απαντήσεις από ασφαλιστικές εταιρείες και τι ακριβώς αφορούν.
Το Νομοθετικό Πλαίσιο της Υποχρεωτικής Ασφάλισης Επιχειρήσεων
Η βασική διάταξη είναι το άρθρο 5 του ν. 5116/2024, με αντικείμενο την ασφάλιση επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών. Η διάταξη καθορίζει το όριο των ακαθάριστων εσόδων, τους κινδύνους που πρέπει να καλύπτονται, το ελάχιστο ποσοστό κάλυψης, το πρόστιμο και τον αποκλεισμό από κρατική αρωγή.
Τα ειδικότερα θέματα εφαρμογής ρυθμίζονται με την ΚΥΑ 96806 ΕΞ 03-06-2025, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 2810/05-06-2025. Η απόφαση εξειδικεύει το πεδίο εφαρμογής, τις εξαιρέσεις, τις υποχρεώσεις των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, τις κυρώσεις και τη διαδικασία ελέγχου.
Πηγές: Άρθρο 5 του ν. 5116/2024, όπως ισχύει, ΚΥΑ 96806 ΕΞ 03-06-2025, ΦΕΚ Β’ 2810/05-06-2025, και άρθρο 35 του ν. 5329/2026.
