Το φαρμακείο αυτοκινήτου αλλάζει από την 1η Ιανουαρίου 2027. Από εκείνη την ημερομηνία, κάθε οδικό μηχανοκίνητο όχημα που κυκλοφορεί στην Ελλάδα, με εξαίρεση τα δίκυκλα, πρέπει να φέρει κιβώτιο πρώτων βοηθειών με συγκεκριμένο περιεχόμενο και τεχνικές προδιαγραφές, ενώ για όσους δεν συμμορφώνονται προβλέπεται πρόστιμο 30 ευρώ. Το κουτί που βρίσκεται σήμερα στο αυτοκίνητο δεν θεωρείται αυτομάτως επαρκές· πρέπει να συγκριθεί με τη λίστα της απόφασης.
Η υποχρέωση ορίζεται με υπουργική απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, η έναρξη ισχύος της οποίας μετατέθηκε με μεταγενέστερη τροποποίηση. Αφορά κάθε όχημα ξεχωριστά, άρα και τις επιχειρήσεις με στόλο, και ο έλεγχος του υπάρχοντος κιτ είναι ο πρώτος πρακτικός δρόμος για όποιον θέλει να έχει προετοιμαστεί εγκαίρως.
Τι ορίζει η απόφαση και από πότε ισχύει
Το νέο πλαίσιο καθορίζεται με την υπουργική απόφαση Δ30/45652/18.3.2026 (ΦΕΚ Β΄ 1804/01.04.2026), «Υποχρεωτικός εφοδιασμός οδικών οχημάτων με κιβώτιο πρώτων βοηθειών, καθορισμός περιεχομένου και τεχνικών προδιαγραφών».
Η έναρξη ισχύος μετατέθηκε με τη μεταγενέστερη υπουργική απόφαση Δ30/60123/2026 (ΦΕΚ Β΄ 2318/24.04.2026), με την οποία το πρώτο εδάφιο του άρθρου 5 της αρχικής απόφασης αντικαταστάθηκε και η ισχύς της ορίστηκε την 1η Ιανουαρίου 2027. Από την ίδια ημερομηνία καταργείται η προγενέστερη υπουργική απόφαση Η-2347/555/1978 (Β΄ 123) για τον εφοδιασμό των αυτοκινήτων με κιβωτίδιο υγειονομικού υλικού.
Ποια οχήματα αφορά η υποχρέωση
Σύμφωνα με το άρθρο 1 της απόφασης, όλα τα οδικά μηχανοκίνητα οχήματα πλην των δικύκλων που κυκλοφορούν στην Ελληνική Επικράτεια υποχρεούνται να φέρουν κιβώτιο πρώτων βοηθειών, το οποίο περιέχει υγειονομικό υλικό κατάλληλο για άμεση χρήση σε περίπτωση ατυχήματος ή επείγουσας ανάγκης. Το κιβώτιο πρέπει να πληροί τις τεχνικές προδιαγραφές του ευρωπαϊκού προτύπου DIN 13164:2022 ή ισοδύναμου προτύπου ISO και να φέρει σχετική σήμανση.
Τα 16 είδη που πρέπει να περιέχει το κιβώτιο
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα 16 είδη που ορίζει το άρθρο 2 της απόφασης, με την ποσότητα και τον σκοπό χρήσης του καθενός.
| Α/Α | Είδος | Ποσότητα | Σκοπός χρήσης |
|---|---|---|---|
| 1 | Κουβέρτα διάσωσης, ισοθερμική (ελάχιστες διαστάσεις 210 x 160 cm, επιμεταλλωμένη) | 1 τεμάχιο | Ανάκλαση θερμικής ακτινοβολίας (άνω του 90%), πρόληψη υποθερμίας και σοκ |
| 2 | Ρολό ταινίας στερέωσης, λευκοπλάστης (DIN 13019-A, 5 m x 2,5 cm) | 1 τεμάχιο | Σταθεροποίηση επιδέσμων |
| 3 | Σετ αυτοκόλλητων επιθεμάτων, τσιρότα (DIN 13019-E, 14 τεμάχια διαφόρων μεγεθών) | 1 σετ | Κάλυψη μικροτραυμάτων |
| 4 | Ατομικός επίδεσμος αποστειρωμένος, μικρός (DIN 13151-K, περίπου 6 x 8 cm) | 1 τεμάχιο | Επίθεμα με ενσωματωμένο επίδεσμο για άμεση πίεση σε τραύμα |
| 5 | Ατομικός επίδεσμος αποστειρωμένος, μεσαίος (DIN 13151-M, περίπου 8 x 10 cm) | 2 τεμάχια | Ως άνω, για τραύματα μεσαίου μεγέθους |
| 6 | Ατομικός επίδεσμος αποστειρωμένος, μεγάλος (DIN 13151-G, περίπου 10 x 12 cm) | 1 τεμάχιο | Ως άνω, για εκτεταμένα τραύματα |
| 7 | Επίθεμα εγκαυμάτων, γάζα αποστειρωμένη (DIN 13152-BR, 60 x 80 cm) | 1 τεμάχιο | Κάλυψη μεγάλων επιφανειών, όπως εγκαύματα τριβής και εκδορές |
| 8 | Επιθέματα πληγών, κομπρέσες (10 x 10 cm, ζεύγη) | 6 τεμάχια | Καθαρισμός ή πωματισμός βαθέων τραυμάτων |
| 9 | Ελαστικός επίδεσμος στερέωσης, στενός (DIN 61634-FB, 6 cm x 4 m) | 2 τεμάχια | Περίδεση άκρων |
| 10 | Ελαστικός επίδεσμος στερέωσης, φαρδύς (DIN 61634-FB, 8 cm x 4 m) | 3 τεμάχια | Περίδεση κορμού και μηρών |
| 11 | Τριγωνικός επίδεσμος ανάρτησης (DIN 13168-D, 96 x 96 x 136 cm) | 1 τεμάχιο | Ακινητοποίηση άνω άκρου, σε περίπτωση κατάγματος |
| 12 | Ψαλίδι πρώτων βοηθειών (DIN 58279-A 145, ατραυματικό) | 1 τεμάχιο | Κοπή ρούχων για αποκάλυψη τραύματος |
| 13 | Γάντια μιας χρήσης, ιατρικά (DIN EN 455, βινυλίου ή νιτριλίου, μεγάλα) | 4 τεμάχια | Βιοασφάλεια, προστασία από αιματογενώς μεταδιδόμενα νοσήματα |
| 14 | Υγρά μαντηλάκια καθαρισμού δέρματος | 2 τεμάχια | Καθαρισμός ανέπαφου δέρματος, όχι τραύματος |
| 15 | Ιατρική μάσκα προσώπου (τύπου IIR ή FFP2) | 2 τεμάχια | Προστασία αναπνευστικού |
| 16 | Οδηγίες πρώτων βοηθειών | 1 τεμάχιο | Φυλλάδιο με εικονογράμματα |
Η απόφαση ορίζει ότι τα παραπάνω είδη περιέχονται υποχρεωτικά και κατ’ ελάχιστον στο κιβώτιο, και ότι όλα τα υλικά πρέπει να είναι εντός της ημερομηνίας λήξης τους και σε καλή κατάσταση. Τα αποστειρωμένα υλικά, όπως οι γάζες και οι επίδεσμοι, φέρουν ημερομηνία λήξης της αποστείρωσης, συνήθως πέντε έτη, και ο έλεγχος καθώς και η αντικατάστασή τους μετά το πέρας της είναι υποχρέωση του οδηγού ή του ιδιοκτήτη. Σε κάθε περίπτωση, ο λόγος είναι πρακτικός: η γήρανση των υλικών συσκευασίας, χαρτιού και πλαστικού, αίρει τη στειρότητα.
Σήμανση CE και ανθεκτική συσκευασία
Το σύνολο των περιεχομένων εμπίπτει στον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/745 για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα, και κάθε προϊόν πρέπει να φέρει σήμανση CE. Το εξωτερικό περίβλημα του κιβωτίου πρέπει επίσης να είναι ανθεκτικό στη σκόνη, στα έλαια και στην υγρασία, ώστε να προστατεύει τα περιεχόμενα από το περιβάλλον του οχήματος.
Πού τοποθετείται το κιβώτιο και ποιος φέρει την ευθύνη
Το άρθρο 3 της απόφασης ορίζει ότι το κιβώτιο τοποθετείται εντός του οχήματος σε θέση εύκολα και άμεσα προσβάσιμη, ώστε να χρησιμοποιείται χωρίς καθυστέρηση όταν χρειαστεί. Δεν πρέπει να κλειδώνεται, ούτε να τοποθετείται μέσα σε αυτό οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο, εκτός από το επιδεσμικό και φαρμακευτικό υλικό.
Η ευθύνη για τη συντήρησή του ανήκει στους ιδιοκτήτες ή στους οδηγούς των οχημάτων. Το περιεχόμενο πρέπει να συμπληρώνεται ανελλιπώς αμέσως μετά την κατανάλωσή του, ενώ το φαρμακευτικό υλικό, λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών διατήρησής του, ιδίως τους καλοκαιρινούς μήνες, πρέπει να ανανεώνεται σε μικρά χρονικά διαστήματα και όχι πέρα των δύο ετών.
Φάρμακα στο κιτ: τι ορίζει η απόφαση και τι συστήνεται στην πράξη
Στη λίστα των 16 υποχρεωτικών ειδών δεν περιλαμβάνεται κανένα φάρμακο. Το άρθρο 3 της απόφασης αναφέρεται πάντως σε «φαρμακευτικό υλικό» ως υλικό που επιτρέπεται να βρίσκεται στο κιβώτιο, θέτοντας ανώτατο όριο ανανέωσης τα δύο έτη. Η διατύπωση αυτή αφήνει περιθώριο ερμηνείας, και για αυτό αξίζει να διακρίνεται ο νομικός κανόνας από τις πρακτικές συστάσεις.
Στην πράξη συστήνεται να μην παραμένουν μόνιμα στο αυτοκίνητο φάρμακα που μπορεί να χρειαστεί ένας επιβάτης στη διάρκεια μιας μετακίνησης. Ο λόγος είναι η θερμοκρασία: το εσωτερικό ενός οχήματος, ιδίως το καλοκαίρι, μπορεί να αναπτύξει πολύ υψηλές θερμοκρασίες που επηρεάζουν την καταλληλότητα ορισμένων προϊόντων. Για τον ίδιο λόγο, το κιτ καλό είναι να βρίσκεται σε σημείο εύκολα προσβάσιμο αλλά, όσο γίνεται, προστατευμένο από την άμεση έκθεση στη ζέστη, όπως το ντουλαπάκι ή ο χώρος κάτω από το κάθισμα, και η κατάσταση των υλικών του να ελέγχεται τουλάχιστον ανά δύο έτη.
Γιατί έχει σημασία να γνωρίζει ο οδηγός τι περιέχει το κιτ
Σε σοβαρό τροχαίο ή τραυματισμό, ορισμένα υλικά του κιτ μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικά μέχρι να φτάσει το ΕΚΑΒ: τα υλικά για την άσκηση πίεσης και τον περιορισμό μιας αιμορραγίας, οι ελαστικοί επίδεσμοι στερέωσης και ο επίδεσμος που στηρίζει ένα τραυματισμένο άκρο. Στη λίστα της απόφασης αντιστοιχούν, ενδεικτικά, οι ατομικοί επίδεσμοι και οι κομπρέσες για την πίεση σε τραύμα, οι ελαστικοί επίδεσμοι για την περίδεση και ο τριγωνικός επίδεσμος για την ακινητοποίηση του άνω άκρου.
Σε μια κρίσιμη στιγμή, το να μην γνωρίζει ο οδηγός τι περιέχει το κιτ μπορεί να κοστίσει πολύτιμο χρόνο, και οι διαφορετικοί τύποι γάζας και επιθεμάτων μπορούν να προκαλέσουν σύγχυση. Γι’ αυτό συστήνεται να διαβάζονται εκ των προτέρων οι οδηγίες που συνοδεύουν το κιτ και να είναι σαφές ποιο υλικό χρησιμοποιείται σε αιμορραγία, έγκαυμα, τραύμα ή διάστρεμμα. Συστήνεται επίσης οι οδηγίες να είναι στην ελληνική γλώσσα.
Τι να προσέξει ο καταναλωτής στην αγορά
Η απόφαση απαιτεί το κιβώτιο να πληροί τις προδιαγραφές του προτύπου DIN 13164:2022 ή ισοδύναμου προτύπου ISO και να φέρει σχετική σήμανση, οπότε ο πρώτος έλεγχος αφορά την εξωτερική συσκευασία. Τα επιμέρους ιατροτεχνολογικά προϊόντα, όπως οι αποστειρωμένες γάζες, πρέπει να φέρουν σήμανση CE, και η συσκευασία να προστατεύει τα υλικά από τη σκόνη και τις εξωτερικές συνθήκες. Ως προς το σημείο αγοράς, συστήνεται η προμήθεια από φαρμακείο ή από εξειδικευμένο κατάστημα ιατροτεχνολογικών ειδών, ώστε να υπάρχει βεβαιότητα για την καταλληλότητα και τη σήμανση των προϊόντων.
Πρόστιμο για όσους δεν συμμορφώνονται
Σύμφωνα με το άρθρο 4 της απόφασης, οι παραβάτες τιμωρούνται με βάση την παράγραφο 25 του άρθρου 85 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 5209/2025), δηλαδή με πρόστιμο 30 ευρώ. Επειδή η απόφαση απαιτεί και τα υλικά να είναι εντός ημερομηνίας λήξης και σε καλή κατάσταση, η απλή παρουσία ενός παλιού κουτιού στο όχημα δεν εξασφαλίζει συμμόρφωση.
Τι μπορεί να κάνει ο οδηγός έως τον Ιανουάριο
Έως την 1η Ιανουαρίου 2027, ο πρώτος πρακτικός έλεγχος είναι να ανοιχτεί το υπάρχον κιτ και να συγκριθεί το περιεχόμενό του με τη λίστα των 16 ειδών. Έπειτα ελέγχονται οι ημερομηνίες λήξης, η κατάσταση της συσκευασίας και η ύπαρξη της σχετικής σήμανσης. Αν το κιτ δεν πληροί τα παραπάνω, χρειάζεται προμήθεια νέου πλήρους κιβωτίου, με σήμανση DIN 13164:2022 ή ισοδύναμου προτύπου ISO. Οι επιχειρήσεις με στόλο οχημάτων καλό είναι να υπολογίσουν ότι η υποχρέωση ισχύει για κάθε όχημα ξεχωριστά.
