Η φορολογική αντιμετώπιση των φυσικών προσώπων που είναι φορολογικοί κάτοικοι αλλοδαπής αποτελεί κρίσιμο ζήτημα στην πράξη, ιδίως σε περιπτώσεις όπου διατηρούν περιουσία ή οικονομική δραστηριότητα στην Ελλάδα. Η υποχρέωση υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος δεν εξαρτάται από την υπηκοότητα, αλλά από τη φορολογική κατοικία και την ύπαρξη εισοδήματος από ελληνικές πηγές.
Στο παρόν άρθρο αναλύεται πότε προκύπτει υποχρέωση υποβολής δήλωσης για φορολογικούς κατοίκους αλλοδαπής, με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
Τι θεωρείται φορολογικός κάτοικος αλλοδαπής
Ως φορολογικός κάτοικος αλλοδαπής θεωρείται το φυσικό πρόσωπο που δεν πληροί τα κριτήρια φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα, όπως αυτά ορίζονται στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.
Η βασική συνέπεια είναι ότι φορολογείται στην Ελλάδα μόνο για το εισόδημα που προκύπτει από πηγές Ελλάδας και όχι για το παγκόσμιο εισόδημά του.
Πότε υπάρχει υποχρέωση υποβολής δήλωσης εισοδήματος
Οι φορολογικοί κάτοικοι αλλοδαπής υποχρεούνται σε υποβολή δήλωσης φορολογίας εισοδήματος στην Ελλάδα μόνο όταν αποκτούν πραγματικό εισόδημα από πηγές Ελλάδας, ανεξαρτήτως τρόπου φορολόγησης.
Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζονται οι βασικές περιπτώσεις:
| Κατηγορία | Υποχρέωση Δήλωσης |
|---|---|
| Ενήλικος φορολογικός κάτοικος αλλοδαπής | Υποχρέωση μόνο εφόσον αποκτά πραγματικό εισόδημα από Ελλάδα (φορολογούμενο ή απαλλασσόμενο) |
| Ανήλικος φορολογικός κάτοικος αλλοδαπής | Ισχύουν ειδικοί κανόνες (αναλύονται σε ξεχωριστό άρθρο) |
Περιπτώσεις στις οποίες υφίσταται υποχρέωση υποβολής δήλωσης εισοδήματος
Ο ενήλικος φορολογικός κάτοικος αλλοδαπής υποχρεούται να υποβάλει δήλωση στην Ελλάδα μόνο όταν αποκτά πραγματικό εισόδημα από πηγές Ελλάδας, ανεξαρτήτως του τρόπου φορολόγησής του. Η υποχρέωση αυτή καλύπτει τόσο εισοδήματα που φορολογούνται με την κλίμακα ή αυτοτελώς, όσο και εισοδήματα που απαλλάσσονται από τον φόρο αλλά παραμένουν δηλωτέα.
Η υποχρέωση υποβολής δήλωσης προκύπτει από την παρ. 1 του άρθρου 67, σε συνδυασμό με τα άρθρα 3 και 5 του ν. 4172/2013, σύμφωνα με τα οποία οι φορολογικοί κάτοικοι αλλοδαπής φορολογούνται στην Ελλάδα αποκλειστικά για το εισόδημα που προκύπτει στην ελληνική επικράτεια.
Ενδεικτικά, εισόδημα από πηγές Ελλάδας θεωρείται το εισόδημα από ακίνητα που βρίσκονται στην Ελλάδα, η μισθωτή εργασία που παρέχεται εντός της ελληνικής επικράτειας, η επιχειρηματική δραστηριότητα που ασκείται στην Ελλάδα, καθώς και εισοδήματα από τόκους, μερίσματα ή λοιπές αποδόσεις που προέρχονται από ελληνικές πηγές.
Σε περίπτωση που δεν υφίσταται κανένα πραγματικό εισόδημα από την Ελλάδα, δεν προκύπτει υποχρέωση υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.
Πότε δεν υπάρχει υποχρέωση υποβολής δήλωσης εισοδήματος
Δεν υφίσταται υποχρέωση υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος για φορολογικό κάτοικο αλλοδαπής όταν δεν αποκτά κανένα εισόδημα από πηγές Ελλάδας και δεν υπάρχει εισόδημα που να φορολογείται ή να δηλώνεται στην ελληνική φορολογική διοίκηση. Επίσης, δεν προκύπτει υποχρέωση όταν το φυσικό πρόσωπο δεν εμπίπτει σε κάποια ειδική διάταξη που να επιβάλλει την υποβολή δήλωσης.
Η απλή κατοχή περιουσίας στην Ελλάδα, όπως η ύπαρξη ακινήτου χωρίς παραγωγή εισοδήματος, δεν δημιουργεί από μόνη της υποχρέωση υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, ενδέχεται όμως να συνεπάγεται άλλες υποχρεώσεις, όπως η υποβολή δήλωσης στοιχείων ακινήτων.
Προθεσμία Δήλωσης Εισοδήματος στην Ελλάδα
Η υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος πραγματοποιείται σε ετήσια βάση, εντός της προθεσμίας που καθορίζεται κάθε φορά από τη φορολογική διοίκηση. Στην πράξη, η διαδικασία υποβολής εκκινεί συνήθως κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους και ολοκληρώνεται έως τους θερινούς μήνες, ανάλογα με τις σχετικές αποφάσεις της ΑΑΔΕ.
Συμπέρασμα
Στην καθημερινή πρακτική παρατηρείται συχνά η μη υποβολή δήλωσης σε περιπτώσεις όπου υφίσταται εισόδημα από την Ελλάδα, καθώς και η μη ολοκλήρωση της διαδικασίας μεταφοράς φορολογικής κατοικίας, με αποτέλεσμα ο φορολογούμενος να εξακολουθεί να θεωρείται κάτοικος Ελλάδας.
Παράλληλα, διαπιστώνεται συχνά η εσφαλμένη αντίληψη ότι η ιδιότητα του κατοίκου εξωτερικού συνεπάγεται αυτομάτως απαλλαγή από κάθε φορολογική υποχρέωση στην Ελλάδα, κάτι που δεν ανταποκρίνεται στο ισχύον νομικό πλαίσιο.
Η υποχρέωση υποβολής φορολογικής δήλωσης για κατοίκους εξωτερικού δεν αποτελεί τυπική διαδικασία, αλλά συνδέεται ουσιαστικά με την ύπαρξη φορολογητέου εισοδήματος στην Ελλάδα. Η ορθή αναγνώριση της φορολογικής κατοικίας και η συμμόρφωση με τις σχετικές υποχρεώσεις αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την αποφυγή προστίμων και φορολογικών επιβαρύνσεων.
