Η γονική παροχή ή δωρεά χρημάτων προς πρόσωπα της Α’ κατηγορίας μπορεί να υπαχθεί στο ευνοϊκό καθεστώς του αφορολόγητου ορίου των 800.000€, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις που αφορούν κυρίως τον τρόπο μεταφοράς του χρηματικού ποσού και τα δικαιολογητικά που τεκμηριώνουν τη συναλλαγή. Στο παρόν άρθρο εξετάζεται αποκλειστικά η χρηματική γονική παροχή ή δωρεά, με έμφαση στο ποια δικαιολογητικά απαιτούνται ανά τρόπο μεταφοράς, πότε χρειάζεται πραγματική επισύναψή τους και τι πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα ο φορολογούμενος, σύμφωνα με την εγκύκλιο Ε.2077/2022 και την απόφαση Α.1162/2022 του Διοικητή της ΑΑΔΕ.
Πώς Δηλώνεται η Γονική Παροχή ή Δωρεά Χρημάτων
Η δήλωση φόρου γονικής παροχής ή δωρεάς χρημάτων χωρίς συμβολαιογραφικό έγγραφο υποβάλλεται ψηφιακά μέσω της εφαρμογής myPROPERTY της ΑΑΔΕ, με χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet του δωρητή ή του δωρεοδόχου. Η διαδικασία αυτή αφορά συναλλαγές που έχουν συντελεστεί από την 1η Ιανουαρίου 2022 και μετά. Η έναρξη της υποβολής μπορεί να γίνει είτε από τον γονέα ή δωρητή είτε από το τέκνο ή τον δωρεοδόχο. Η δήλωση οριστικοποιείται μόνο όταν ο έτερος συμβαλλόμενος αποδεχθεί ηλεκτρονικά το περιεχόμενό της, γεγονός που συνεπάγεται αποδοχή της ακρίβειας των δηλούμενων στοιχείων και από τα δύο μέρη.
Για κάθε ζεύγος δωρητή και δωρεοδόχου συντάσσεται μία δήλωση, ανεξάρτητα από το πλήθος των χρηματικών ποσών που μεταβιβάζονται. Αν οι χρηματικές συναλλαγές μεταξύ του ίδιου ζεύγους πραγματοποιούνται την ίδια ημερομηνία, καταχωρούνται στη δήλωση μεμονωμένα ανά κίνηση και όχι συγκεντρωτικά. Αν πραγματοποιούνται σε διαφορετικές ημερομηνίες, απαιτείται αντίστοιχα ξεχωριστή δήλωση για κάθε ημερομηνία παράδοσης. Η δυνατότητα του γονέα ή δωρητή να πραγματοποιήσει τη συγκεκριμένη χρηματική παροχή δεν ελέγχεται κατά το στάδιο της υποβολής της δήλωσης, δεν απαιτείται δηλαδή συνυποβολή παλαιότερων δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος για απόδειξη οικονομικής δυνατότητας, παρά μόνο σε περίπτωση μεταγενέστερου φορολογικού ελέγχου.
Τι Θεωρείται Μεταφορά μέσω Χρηματοπιστωτικού Ιδρύματος
Για να υπαχθεί η χρηματική γονική παροχή ή δωρεά στο ευνοϊκό καθεστώς του αφορολόγητου ορίου, πρέπει να αποδεικνύεται με μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι τρόποι που αναγνωρίζονται ως τέτοια μεταφορά.
| Τρόπος μεταφοράς | Διευκρίνιση |
|---|---|
| Τραπεζική μεταφορά μεταξύ λογαριασμών | Από ατομικό ή κοινό λογαριασμό του γονέα/δωρητή σε ατομικό ή κοινό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου |
| Έκδοση τραπεζικής επιταγής | Με χρέωση ατομικού ή κοινού λογαριασμού του γονέα/δωρητή και κατάθεση της επιταγής σε λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου. Δεν αναγνωρίζεται επιταγή που εκδίδεται με κατάθεση μετρητών |
| Ανάληψη και κατάθεση εντός τριών εργάσιμων ημερών | Ισχύει μόνο για συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν από 1 Οκτωβρίου 2021 έως 9 Σεπτεμβρίου 2022 |
| Ανάληψη από συνδικαιούχο κοινού λογαριασμού | Αν ο συνδικαιούχος δεν έχει συνεισφέρει στον λογαριασμό και χρησιμοποιεί το ποσό για δικό του λογαριασμό, η ανάληψη θεωρείται δωρεά |
Η μεταφορά μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων αναγνωρίζεται και όταν πραγματοποιείται μεταξύ λογαριασμών σε πιστωτικά ιδρύματα της αλλοδαπής, καθώς και σε περιπτώσεις γονικής παροχής ή δωρεάς προς ή από κάτοικο εξωτερικού, εφόσον η συναλλαγή αποτελεί αντικείμενο φορολογίας στην Ελλάδα.
Ποια Δικαιολογητικά Απαιτούνται ανά Τρόπο Μεταφοράς
Η εγκύκλιος Ε.2077/2022 της ΑΑΔΕ παραθέτει επίσημο πίνακα με τα δικαιολογητικά που υποβάλλονται με τις δηλώσεις φόρου χρηματικών δωρεών και γονικών παροχών μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι επιμέρους περιπτώσεις.
| Περίπτωση | Δικαιολογητικά |
|---|---|
| Χρηματικές δωρεές/γονικές παροχές με μεταφορά χρημάτων μέσω ημεδαπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ή κατάθεση τραπεζικής επιταγής | Παραστατικό-αποδεικτικό μεταφοράς του ποσού μεταξύ λογαριασμών των συμβαλλομένων. Σε περίπτωση τραπεζικής επιταγής: αντίγραφα του σώματος της επιταγής και της αναλυτικής κίνησης του λογαριασμού από τον οποίο τροφοδοτήθηκε, καθώς και αντίγραφο του καταθετηρίου ή της αναλυτικής κίνησης του λογαριασμού κατάθεσης |
| Χρηματικές δωρεές/γονικές παροχές με μεταφορά χρημάτων στις οποίες μεσολαβεί αλλοδαπό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, ή κατάθεση επιταγής από την αλλοδαπή | Αποδεικτικό μεταφοράς του ποσού μεταξύ των λογαριασμών. Σε περίπτωση τραπεζικής επιταγής: αντίγραφο της εκδοθείσας επιταγής και αποδεικτικό κατάθεσής της στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα του λαμβάνοντος |
| Χρηματικές δωρεές/γονικές παροχές με ανάληψη χρηματικού ποσού από συνδικαιούχο κοινού λογαριασμού | Αντίγραφο αναλυτικής κίνησης του λογαριασμού, στο οποίο αναγράφονται τα ονόματα των συνδικαιούχων και η ημερομηνία ανάληψης του ποσού |
| Χρηματικές δωρεές/γονικές παροχές που διενεργήθηκαν από 1/10/2021 έως 9/9/2022 με ανάληψη μετρητών και κατάθεση εντός τριών εργάσιμων ημερών σε λογαριασμό του δωρεοδόχου | Αποδεικτικό ανάληψης με ημερομηνία, ακριβές ποσό και IBAN του δωρητή/γονέα, καθώς και αποδεικτικό κατάθεσης με ημερομηνία, ακριβές ποσό και IBAN του δωρεοδόχου/τέκνου |
| Χρηματικές δωρεές/γονικές παροχές με σκοπό την αγορά ακινήτου, με μεταφορά στον λογαριασμό του πωλητή, κατασκευαστή ή εργολάβου, ή κατάθεση επιταγής | Το συμβολαιογραφικό έγγραφο ή άλλη έγγραφη συμφωνία των μερών, εφόσον από αυτά προκύπτει ο τρόπος καταβολής, καθώς και αποδεικτικό μεταφοράς του ποσού. Σε περίπτωση επιταγής, τα αντίστοιχα αντίγραφα σώματος και κίνησης λογαριασμού |
| Χρηματικές δωρεές/γονικές παροχές με σκοπό την αγορά οχήματος, με μεταφορά στον λογαριασμό του πωλητή ή κατάθεση επιταγής | Άδεια κυκλοφορίας του οχήματος στο όνομα του δωρεοδόχου/τέκνου, απόδειξη λιανικών συναλλαγών ή τιμολόγιο, και αποδεικτικό μεταφοράς του ποσού. Σε περίπτωση επιταγής, τα αντίστοιχα αντίγραφα σώματος και κίνησης λογαριασμού |
| Χρηματικές δωρεές/γονικές παροχές με μεταφορά ή κατάθεση επιταγής σε τραπεζικό λογαριασμό εταιρείας για αύξηση κεφαλαίου | Δημοσιευμένο τροποποιημένο καταστατικό της εταιρείας, από το οποίο προκύπτει η αύξηση της εταιρικής συμμετοχής του δωρεοδόχου/τέκνου, καθώς και αποδεικτικό μεταφοράς του ποσού από τον λογαριασμό του δωρητή προς τον λογαριασμό της εταιρείας |
Ο πίνακας αυτός προέρχεται από την εγκύκλιο Ε.2077/2022, η οποία δημοσιεύτηκε στις 20 Οκτωβρίου 2022. Έναν περίπου μήνα αργότερα, με την απόφαση Α.1162/16.11.2022 (ΦΕΚ Β’ 5870/17.11.2022), η ΑΑΔΕ απλοποίησε τη διαδικασία ειδικά για τις δηλώσεις που υποβάλλονται μέσω myPROPERTY: για μεταφορές αμιγώς μεταξύ ημεδαπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, ή μεταξύ ημεδαπού και αλλοδαπού ιδρύματος, δεν απαιτείται πλέον υποχρεωτική επισύναψη του δικαιολογητικού κατά την αρχική υποβολή, καθώς η ΑΑΔΕ διενεργεί πλέον αυτόματο μηνιαίο διασταυρωτικό έλεγχο απευθείας με τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Το δικαιολογητικό εξακολουθεί να υπάρχει και να ζητείται όποτε χρειαστεί, είτε επειδή η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή είτε σε μεταγενέστερο έλεγχο.
Γιατί Συνιστάται η Επισύναψη ακόμη κι όταν Δεν Είναι Υποχρεωτική
Παρότι η ισχύουσα διαδικασία μέσω myPROPERTY δεν επιβάλλει την επισύναψη δικαιολογητικού για αμιγώς εγχώριες τραπεζικές συναλλαγές, στην πράξη συνιστάται να επισυνάπτετε το αποδεικτικό μεταφοράς κατά την υποβολή της δήλωσης. Ο λόγος είναι πρακτικός: η αυτόματη μηνιαία διασταύρωση με το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα ολοκληρώνεται σε βάθος αρκετών εβδομάδων και μπορεί να καθυστερήσει ή να μην επιβεβαιωθεί άμεσα, με αποτέλεσμα να ζητηθεί εκ των υστέρων το δικαιολογητικό. Η προληπτική επισύναψή του από την αρχή αποφεύγει αυτή την καθυστέρηση και μειώνει τον κίνδυνο ασυμφωνίας στοιχείων.
Πώς Γίνεται ο Αυτόματος Έλεγχος των Τραπεζικών Συναλλαγών
Για δηλώσεις χρηματικών γονικών παροχών ή δωρεών που πραγματοποιούνται με μεταφορά ή επιταγή αμιγώς μεταξύ ημεδαπών ιδρυμάτων ή μεταξύ ημεδαπού και αλλοδαπού ιδρύματος, στο τέλος κάθε μήνα η Γενική Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης της ΑΑΔΕ καταρτίζει συγκεντρωτικές καταστάσεις των δηλωθεισών χρηματικών συναλλαγών και τις αποστέλλει στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα την πέμπτη εργάσιμη ημέρα μετά το τέλος του μήνα, ζητώντας επιβεβαίωση. Τα ιδρύματα υποχρεούνται να απαντήσουν εντός δεκαπέντε ημερών από τη λήψη των καταστάσεων.
Ο φορολογούμενος οφείλει να φυλάσσει τα δικαιολογητικά της συναλλαγής για όσο χρονικό διάστημα η φορολογική διοίκηση διατηρεί δικαίωμα έκδοσης πράξης προσδιορισμού φόρου, και να τα επιδείξει αν του ζητηθούν. Η αρμόδια υπηρεσία της ΑΑΔΕ ελέγχει την ακρίβεια των δηλούμενων στοιχείων και τη συνδρομή τυχόν προϋποθέσεων απαλλαγής εντός 60 ημερών από την υποβολή της δήλωσης.
Χρηματικές Δωρεές που Φορολογούνται Αυτοτελώς
Χρηματικές γονικές παροχές ή δωρεές προς πρόσωπα της Α’ κατηγορίας που δεν αποδεικνύονται με μεταφορά μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος δεν υπάγονται στο αφορολόγητο όριο των 800.000€. Φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 10%, χωρίς αφορολόγητο όριο. Στην περίπτωση αυτή, αν δεν υπάρχει έγγραφη συμφωνία μεταξύ των μερών, δεν απαιτούνται δικαιολογητικά. Αν υπάρχει έγγραφη συμφωνία, υποβάλλεται κατά περίπτωση ιδιωτικό συμφωνητικό παράδοσης χρημάτων, συμβολαιογραφικό έγγραφο, αποδεικτικό τραπεζικής μεταφοράς εφόσον δεν προκύπτει ήδη από το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, ή οποιοδήποτε άλλο έγγραφο αποδεικνύει τη δωρεά.
Δικαιολογητικά που Απαιτούνται σε Κάθε Δήλωση
Ανεξάρτητα από τον τρόπο μεταφοράς του χρηματικού ποσού, δύο δικαιολογητικά είναι πάντοτε υποχρεωτικά όταν συντρέχει η αντίστοιχη περίπτωση. Για την απόδειξη της συγγενικής σχέσης με τον δωρεοδόχο ή το τέκνο απαιτείται πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης ή άλλο ισοδύναμο πιστοποιητικό από το οποίο προκύπτει η συγγένεια. Αν επί της γονικής παροχής ή δωρεάς συστήνεται βάρος, σύμφωνα με το άρθρο 22 περ. γ’ του ν.2961/2001, απαιτείται οποιοδήποτε δικαιολογητικό αποδεικνύει την αξία του βάρους.
Τι Γίνεται Αν Λείπει Δικαιολογητικό
Αν κατά την επεξεργασία της δήλωσης δεν επιβεβαιωθεί η τραπεζική συναλλαγή ή δεν έχουν επισυναφθεί τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, ο φορολογούμενος καλείται από το αρμόδιο τμήμα να τα προσκομίσει εντός πέντε εργάσιμων ημερών, σύμφωνα με το άρθρο 14 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας. Αν η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, ο φόρος υπολογίζεται αυτοτελώς με συντελεστή 10%, χωρίς το αφορολόγητο ποσό των 800.000€.
Αν το δικαιολογητικό προσκομιστεί μεταγενέστερα και αποδεικνύεται ότι φέρει ημερομηνία προγενέστερη της υποβολής της δήλωσης, η πράξη προσδιορισμού φόρου ακυρώνεται ή τροποποιείται και ο φόρος υπολογίζεται εκ νέου με εφαρμογή του αφορολόγητου ορίου. Αν όμως το δικαιολογητικό φέρει ημερομηνία μεταγενέστερη της υποβολής της δήλωσης, η συναλλαγή θεωρείται νέα γονική παροχή ή δωρεά και δεν αναδρομεί στην αρχική.
Τι Πρέπει να Προσέξει ο Φορολογούμενος
Πριν από την υποβολή της δήλωσης, ο φορολογούμενος πρέπει να επιβεβαιώσει ότι τα στοιχεία IBAN και των δύο λογαριασμών, το ακριβές ποσό και η ημερομηνία της συναλλαγής αναγράφονται σωστά, καθώς λάθη σε αυτά τα στοιχεία μπορούν να εμποδίσουν την αυτόματη επιβεβαίωση από το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα. Ακόμη και όταν η μεταφορά είναι αμιγώς εγχώρια και δεν απαιτείται επισύναψη δικαιολογητικού, το αποδεικτικό της τράπεζας πρέπει να φυλάσσεται, καθώς η φορολογική διοίκηση μπορεί να το ζητήσει σε μεταγενέστερο έλεγχο εντός της προθεσμίας παραγραφής.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η μεταφορά γίνεται σε κοινό λογαριασμό του τέκνου ή δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο, αντί για ατομικό του λογαριασμό. Σε αυτή την περίπτωση, η πραγματική χρήση του χρηματικού ποσού από το τέκνο, και όχι από το τρίτο πρόσωπο, μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο μεταγενέστερου ελέγχου. Αν αποδειχθεί ότι το ποσό χρησιμοποιήθηκε από το τρίτο πρόσωπο, επιβάλλεται ο κανονικός φόρος δωρεάς, χωρίς την εφαρμογή του ευνοϊκού καθεστώτος.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις χρηματικές παροχές με ειδικό σκοπό, όπως αγορά ακινήτου ή αυτοκινήτου από τον δωρεοδόχο, όπου η ύπαρξη ή απουσία έγγραφης συμφωνίας μεταξύ των μερών επηρεάζει άμεσα το ποια δικαιολογητικά θα ζητηθούν. Τέλος, όταν από τη δήλωση δεν προκύπτει οφειλόμενος φόρος, η ίδια η δήλωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντί του πιστοποιητικού του άρθρου 105 του ν.2961/2001, εφόσον συνοδεύεται από υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν.1599/1986 με την οποία βεβαιώνεται ότι τα στοιχεία της δεν έχουν μεταβληθεί.
Για το γενικό πλαίσιο του αφορολόγητου ορίου, τα πρόσωπα που εντάσσονται στην Α’ κατηγορία και τον τρόπο υπολογισμού του αθροιστικού ορίου σε περίπτωση περισσότερων παροχών, μπορείτε να δείτε τον οδηγό ποιοι δικαιούνται το αφορολόγητο 800.000€ σε γονικές παροχές και δωρεές.
Νομική βάση: Άρθρο 44 ν.2961/2001, όπως τροποποιήθηκε με το πεντηκοστό έκτο άρθρο του ν.4839/2021 (Α’ 181) και το άρθρο 175 ν.4972/2022 (Α’ 181). Απόφαση Α.1162/16.11.2022 του Διοικητή ΑΑΔΕ (ΦΕΚ Β’ 5870/17.11.2022) για την ψηφιακή υποβολή δήλωσης φόρου δωρεάς/γονικής παροχής κινητών και χρημάτων μέσω myPROPERTY. Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας (ν.4987/2022). Πηγή: Εγκύκλιος Ε.2077/2022 ΑΑΔΕ.
