Η μονογονεϊκή οικογένεια στο Επίδομα Στέγασης δεν προσδιορίζεται απλώς από το γεγονός ότι ένας γονέας ζει χωρίς τον άλλο γονέα των παιδιών. Για τις ανάγκες του προγράμματος εξετάζονται συγκεκριμένα η οικογενειακή κατάσταση του γονέα, η επιμέλεια των ανήλικων τέκνων και η πραγματική σύνθεση του νοικοκυριού.
Το ζήτημα δημιουργεί συχνά σύγχυση σε περιπτώσεις διαζυγίου, διάστασης, κοινής επιμέλειας, άγαμων γονέων, ενήλικων τέκνων ή όταν στην κατοικία εμφανίζονται και άλλα ενήλικα πρόσωπα. Για τον λόγο αυτό πρέπει να διαχωρίζεται η πραγματική οικογενειακή κατάσταση από τις ειδικές προϋποθέσεις με τις οποίες το Επίδομα Στέγασης αναγνωρίζει ένα νοικοκυριό ως μονογονεϊκό.
Πότε Θεωρείται Μονογονεϊκή Οικογένεια για το Επίδομα Στέγασης
Για τις ανάγκες του προγράμματος, μονογονεϊκή θεωρείται η οικογένεια στην οποία ένας μόνο γονέας, ο οποίος είναι άγαμος, σε χηρεία ή διαζευγμένος, ή βρίσκεται στην ειδική περίπτωση κατά την οποία ο άλλος γονέας κρατείται σε σωφρονιστικό κατάστημα, ασκεί κατ’ αποκλειστικότητα ή μετά από σχετική ανάθεση με δικαστική απόφαση ή συμβολαιογραφική πράξη την προσωρινή ή μόνιμη επιμέλεια ενός ή περισσότερων ανήλικων τέκνων.
Επομένως, για την αναγνώριση της μονογονεϊκότητας δεν αρκεί μόνο το ότι οι δύο γονείς δεν κατοικούν μαζί. Πρέπει να εξετάζεται τόσο η επιμέλεια των παιδιών όσο και ποια πρόσωπα αποτελούν στην πράξη το νοικοκυριό που υποβάλλει την αίτηση.
Το Νοικοκυριό Πρέπει να Αποτελείται από τον Γονέα και τα Τέκνα του
Ένα από τα σημαντικότερα κριτήρια είναι η σύνθεση του νοικοκυριού. Για να αναγνωριστεί η μονογονεϊκότητα, το νοικοκυριό πρέπει να αποτελείται αποκλειστικά από τα μέλη της μονογονεϊκής οικογένειας, δηλαδή από τον γονέα και ένα ή περισσότερα τέκνα.
Παράλληλα, τουλάχιστον ένα από τα τέκνα πρέπει να είναι ανήλικο. Η ύπαρξη ενήλικου τέκνου δεν αποκλείει από μόνη της τη μονογονεϊκότητα, αρκεί να υπάρχει τουλάχιστον ένα ανήλικο τέκνο και να πληρούνται οι υπόλοιπες προϋποθέσεις.
| Βασικό Κριτήριο | Τι Απαιτείται |
|---|---|
| Οικογενειακή κατάσταση | Άγαμος, σε χηρεία, διαζευγμένος ή περίπτωση κράτησης του άλλου γονέα σε σωφρονιστικό κατάστημα |
| Επιμέλεια | Αποκλειστική προσωρινή ή μόνιμη επιμέλεια, όπου απαιτείται η σχετική τεκμηρίωση |
| Τέκνα | Ένα ή περισσότερα τέκνα, από τα οποία τουλάχιστον ένα ανήλικο |
| Σύνθεση νοικοκυριού | Ο γονέας και τα τέκνα του, χωρίς άλλο ενήλικο μέλος που δεν είναι τέκνο της μονογονεϊκής οικογένειας |
Ποια Δικαιολογητικά Αποδεικνύουν τη Μονογονεϊκότητα
Τα δικαιολογητικά διαφοροποιούνται ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση του γονέα.
| Περίπτωση | Δικαιολογητικά |
|---|---|
| Άγαμος γονέας | Πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης ή ληξιαρχική πράξη γέννησης |
| Χηρεία | Πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης ή ληξιαρχική πράξη θανάτου |
| Διαζευγμένος γονέας | Δικαστική απόφαση ή συμβολαιογραφική πράξη από την οποία προκύπτει η αποκλειστική προσωρινή ή μόνιμη επιμέλεια ενός ή περισσότερων ανήλικων τέκνων |
| Κράτηση άλλου γονέα | Βεβαίωση κράτησης από το σωφρονιστικό ίδρυμα |
Τι Ισχύει σε Συναινετικό Διαζύγιο
Όταν ο γάμος έχει λυθεί συναινετικά με συμβολαιογραφική πράξη, πρέπει να προσκομίζεται η συμβολαιογραφική πράξη λύσης του γάμου στην οποία έχει ενσωματωθεί η συμφωνία για την ανάθεση της επιμέλειας κατ’ αποκλειστικότητα στον έναν γονέα.
Παράλληλα απαιτείται αποδεικτικό κατάθεσης της πράξης στο ληξιαρχείο ή πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης.
Χρειάζεται Αποκλειστική Γονική Μέριμνα ή Αρκεί η Επιμέλεια;
Για την αναγνώριση της μονογονεϊκότητας δεν απαιτείται να έχει ανατεθεί αποκλειστικά στον έναν γονέα και η γονική μέριμνα.
Σύμφωνα με τις επίσημες διευκρινίσεις, η γονική μέριμνα ασκείται κατά κανόνα και από τους δύο γονείς, εκτός ειδικών περιπτώσεων. Για το Επίδομα Στέγασης το κρίσιμο στοιχείο είναι η επιμέλεια του ανήλικου τέκνου, η οποία πρέπει να έχει ανατεθεί αποκλειστικά στον έναν γονέα στις περιπτώσεις όπου απαιτείται σχετική ανάθεση.
Κοινή Επιμέλεια: Υπάρχει Μονογονεϊκότητα;
Όχι. Αν τα παιδιά διαμένουν με τον έναν γονέα αλλά η επιμέλεια έχει ανατεθεί και στους δύο γονείς, η οικογένεια δεν αναγνωρίζεται ως μονογονεϊκή για τις ανάγκες του Επιδόματος Στέγασης.
Το γεγονός ότι το παιδί κατοικεί στην πράξη με τον έναν γονέα δεν αρκεί από μόνο του όταν η επιμέλεια ασκείται και από τους δύο.
Τι Ισχύει Αν Υπάρχουν και Ενήλικα Τέκνα
Η ύπαρξη ενήλικου τέκνου δεν αποκλείει τη μονογονεϊκότητα, εφόσον υπάρχει και τουλάχιστον ένα ανήλικο τέκνο.
Για παράδειγμα, διαζευγμένη μητέρα με ένα ενήλικο και δύο ανήλικα τέκνα μπορεί να αιτηθεί ως μονογονεϊκή οικογένεια, εφόσον πληρούνται και οι υπόλοιπες προϋποθέσεις του προγράμματος.
Αν όμως όλα τα τέκνα είναι ενήλικα, δεν ισχύει η μονογονεϊκότητα για τις ανάγκες του Επιδόματος Στέγασης.
Τι Ισχύει Αν το Ενήλικο Τέκνο Εμφανίζεται ως Φιλοξενούμενο
Ιδιαίτερη περίπτωση υπάρχει όταν το νοικοκυριό αποτελείται από τον γονέα, ένα ανήλικο και ένα ενήλικο τέκνο, αλλά το ενήλικο παιδί εμφανίζεται στη φορολογική δήλωση ως φιλοξενούμενο.
Για να μπορέσει να αποτυπωθεί σωστά η μονογονεϊκότητα στην αίτηση, το ενήλικο τέκνο πρέπει να επισημανθεί ως «φυσικό τέκνο». Διαφορετικά, μπορεί να εμφανίζεται ως άλλο ενήλικο μέλος του νοικοκυριού και να μην μπορεί να γίνει αποδεκτή η επιλογή της μονογονεϊκότητας.
Ανήλικο Τέκνο που Υποβάλλει Δική του Φορολογική Δήλωση
Αν ανήλικο τέκνο λαμβάνει σύνταξη αποθανόντος γονέα, υποβάλλει δική του φορολογική δήλωση και εμφανίζεται στην αίτηση ως φιλοξενούμενο μέλος, πρέπει να επισημανθεί στην προσωπική του καρτέλα ως «φυσικό τέκνο».
Στη συνέχεια μπορεί να επιλεγεί η μονογονεϊκότητα στο πεδίο που αφορά τη σύνθεση του νοικοκυριού.
Η Διάσταση Αρκεί για τη Μονογονεϊκότητα;
Όχι. Η απλή δήλωση ότι οι σύζυγοι βρίσκονται σε διάσταση δεν αρκεί για να αναγνωριστεί η οικογένεια ως μονογονεϊκή.
Σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες, πρέπει να υπάρχει η απαιτούμενη νομική τεκμηρίωση σχετικά με την επιμέλεια των παιδιών, όπως αίτηση διαζυγίου στην οποία ορίζεται ποιος γονέας ασκεί την επιμέλεια ή προσωρινή δικαστική απόφαση που ρυθμίζει την επιμέλεια.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση γονέα που βρίσκεται επί χρόνια σε διάσταση και ο άλλος σύζυγος διαμένει στο εξωτερικό. Αν δεν υπάρχει διαζύγιο ούτε προσωρινή δικαστική απόφαση που να ρυθμίζει την επιμέλεια, μπορεί να αναγνωριστεί η διάσταση, όχι όμως και η μονογονεϊκότητα.
Πώς Αποδεικνύεται η Διάσταση των Συζύγων
Για την πιστοποίηση της διάστασης γίνονται δεκτά αίτηση διαζυγίου, αποδεικτικά ξεχωριστής κατοικίας, όπως διαφορετικά μισθωτήρια ή τίτλοι κτήσης, καθώς και λογαριασμοί ΔΕΚΟ.
Τα παραπάνω δικαιολογητικά πρέπει να προσκομίζονται σωρευτικά και να αφορούν και τους δύο συζύγους.
Στις περιπτώσεις στις οποίες η διάσταση δεν μπορεί να τεκμηριωθεί μέσω των παραπάνω δικαιολογητικών, προτείνεται η διενέργεια κοινωνικής έρευνας, προκειμένου να βεβαιωθεί η πραγματική κατάσταση του νοικοκυριού.
Άγαμη Μητέρα με Αναγνωρισμένο Τέκνο Εκτός Γάμου
Για τα αναγνωρισμένα τέκνα που έχουν γεννηθεί εκτός γάμου δεν απαιτείται, σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες, δικαστική απόφαση που να αναθέτει την επιμέλεια στη μητέρα προκειμένου να αναγνωριστεί η μονογονεϊκότητα.
Η βασική προϋπόθεση είναι οι δύο γονείς να μη διαμένουν μαζί. Αυτό ισχύει ακόμη και αν το παιδί είναι εγγεγραμμένο στην οικογενειακή μερίδα του πατέρα στο Δημοτολόγιο.
Τι Ισχύει Αν οι Άγαμοι Γονείς Μένουν Μαζί
Αν η μητέρα είναι άγαμη αλλά διαμένει μαζί με τον πατέρα του παιδιού, η οικογένεια δεν θεωρείται μονογονεϊκή για το Επίδομα Στέγασης.
Το γεγονός ότι οι δύο γονείς δεν έχουν τελέσει γάμο δεν αρκεί. Εφόσον και οι δύο γονείς κατοικούν μαζί, δεν υφίσταται μονογονεϊκότητα για τις ανάγκες του προγράμματος.
Μπορεί να Υπάρχει Άλλο Ενήλικο Μέλος που Δεν Είναι Τέκνο;
Όχι. Για τις ανάγκες του προγράμματος, το νοικοκυριό πρέπει να αποτελείται αποκλειστικά από τον γονέα και τα τέκνα του.
Επομένως, η παρουσία άλλου ενήλικου προσώπου που δεν είναι τέκνο της μονογονεϊκής οικογένειας δεν επιτρέπει την αναγνώριση του νοικοκυριού ως μονογονεϊκού.
Αυτό δεν πρέπει να συγχέεται με την περίπτωση ενήλικου τέκνου. Ένα ενήλικο τέκνο μπορεί να αποτελεί μέλος της μονογονεϊκής οικογένειας, εφόσον υπάρχει τουλάχιστον ένα ανήλικο τέκνο και πληρούνται οι υπόλοιπες προϋποθέσεις.
Έγγαμη Γυναίκα με Τέκνα που Δεν Έχουν Αναγνωριστεί από τον Σύζυγο
Γυναίκα που εξακολουθεί να είναι έγγαμη δεν χαρακτηρίζεται ως μονογονέας για το πρόγραμμα μόνο και μόνο επειδή τα τέκνα της δεν έχουν αναγνωριστεί από τον σύζυγο.
Σύμφωνα με τις επίσημες διευκρινίσεις, εφόσον εξακολουθεί να είναι έγγαμη, δεν αναγνωρίζεται μονογονεϊκότητα στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Γιαγιά με Επιμέλεια Εγγονιών: Θεωρείται Μονογονέας;
Όχι. Αν η γιαγιά έχει την οριστική επιμέλεια των εγγονιών της, ακόμη και αν η επιμέλεια έχει αφαιρεθεί από τη μητέρα, λαμβάνει Α21 και τα εγγόνια εμφανίζονται στη φορολογική της δήλωση, δεν επιλέγεται μονογονεϊκότητα.
Σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες, στην περίπτωση αυτή τα τέκνα δηλώνονται ως απροστάτευτα τέκνα.
Παραδείγματα: Πότε Υπάρχει και Πότε Δεν Υπάρχει Μονογονεϊκότητα
| Περίπτωση | Μονογονεϊκή Οικογένεια; |
|---|---|
| Διαζευγμένος γονέας με αποκλειστική επιμέλεια ανήλικου τέκνου | Ναι |
| Διαζευγμένοι γονείς με κοινή επιμέλεια | Όχι |
| Άγαμη μητέρα με αναγνωρισμένο τέκνο, όταν ο πατέρας δεν κατοικεί μαζί τους | Ναι |
| Άγαμη μητέρα που κατοικεί μαζί με τον πατέρα του παιδιού | Όχι |
| Διαζευγμένος γονέας με ένα ενήλικο και δύο ανήλικα τέκνα | Ναι, εφόσον πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις |
| Γονέας που έχει μόνο ενήλικα τέκνα | Όχι |
| Εν διαστάσει γονέας χωρίς ρύθμιση επιμέλειας | Όχι ως μονογονεϊκή οικογένεια |
| Γονέας και τέκνα μαζί με άλλο ενήλικο πρόσωπο που δεν είναι τέκνο | Όχι |
| Γιαγιά με οριστική επιμέλεια εγγονιών | Όχι – τα τέκνα δηλώνονται ως απροστάτευτα |
| Ένας γονέας όταν ο άλλος κρατείται σε σωφρονιστικό κατάστημα | Ναι, με την προβλεπόμενη βεβαίωση κράτησης |
Η Μονογονεϊκότητα Δεν Σημαίνει Αυτόματα Έγκριση του Επιδόματος
Η αναγνώριση ενός νοικοκυριού ως μονογονεϊκού αφορά τον τρόπο με τον οποίο αποτυπώνεται η σύνθεσή του για τις ανάγκες του Επιδόματος Στέγασης. Δεν σημαίνει από μόνη της ότι η αίτηση θα εγκριθεί.
Το νοικοκυριό πρέπει παράλληλα να πληροί τα εισοδηματικά, περιουσιακά και λοιπά κριτήρια του προγράμματος. Τα ισχύοντα όρια και οι προϋποθέσεις παρουσιάζονται αναλυτικά στον οδηγό για τους δικαιούχους, τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια του Επιδόματος Στέγασης.
Τι Πρέπει να Ελέγξετε πριν από την Αίτηση
Πριν επιλεγεί η ένδειξη της μονογονεϊκής οικογένειας, πρέπει να ελεγχθεί αν υπάρχει τουλάχιστον ένα ανήλικο τέκνο, αν η οικογενειακή κατάσταση εμπίπτει στις προβλεπόμενες περιπτώσεις, αν υπάρχει η απαιτούμενη αποκλειστική επιμέλεια όπου αυτή απαιτείται και αν το νοικοκυριό αποτελείται αποκλειστικά από τον γονέα και τα τέκνα του.
Εξίσου σημαντικό είναι τα στοιχεία που εμφανίζονται ηλεκτρονικά να αποτυπώνουν σωστά τη σχέση μεταξύ των μελών του νοικοκυριού. Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως όταν ενήλικο ή ανήλικο τέκνο εμφανίζεται ως φιλοξενούμενο, μπορεί να απαιτείται η σωστή επισήμανσή του ως «φυσικό τέκνο» στην αίτηση.
Αφού επιβεβαιωθεί η σωστή σύνθεση του νοικοκυριού και συγκεντρωθούν τα απαραίτητα δικαιολογητικά, η διαδικασία υποβολής παρουσιάζεται αναλυτικά στον οδηγό για το πώς γίνεται η αίτηση για το Επίδομα Στέγασης βήμα-βήμα.
Τι Πρέπει να Θυμάστε
Το βασικό λάθος είναι να θεωρείται ότι κάθε γονέας που μεγαλώνει τα παιδιά του χωρίς να συγκατοικεί με τον άλλο γονέα αποτελεί αυτομάτως μονογονεϊκή οικογένεια. Για το Επίδομα Στέγασης πρέπει να εξεταστούν μαζί η οικογενειακή κατάσταση, η επιμέλεια των ανήλικων τέκνων και η πραγματική σύνθεση του νοικοκυριού.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιπτώσεις κοινής επιμέλειας, διάστασης χωρίς ρύθμιση της επιμέλειας, συγκατοίκησης των δύο άγαμων γονέων και παρουσίας άλλου ενήλικου προσώπου που δεν είναι τέκνο. Αντίθετα, η ύπαρξη ενήλικου τέκνου δεν αποκλείει τη μονογονεϊκότητα, εφόσον υπάρχει τουλάχιστον ένα ανήλικο τέκνο και πληρούνται οι υπόλοιπες προϋποθέσεις του προγράμματος.
