Η ηλεκτρονική υπηρεσία «Καταγγελία Εργαζόμενου – Δήλωση Απασχόλησης» δίνει τη δυνατότητα σε έναν εργαζόμενο να διεκδικήσει την ασφαλιστική του τακτοποίηση σε δύο βασικές περιπτώσεις: όταν ο εργοδότης δεν τον έχει ασφαλίσει καθόλου, δηλαδή πρόκειται για αδήλωτη εργασία, ή όταν τον έχει ασφαλίσει με λιγότερες ημέρες, ώρες απασχόλησης ή αποδοχές από αυτές που πραγματικά αντιστοιχούσαν στην εργασία που παρείχε, δηλαδή πρόκειται για υποδηλωμένη εργασία. Και στις δύο περιπτώσεις, το αποτέλεσμα για τον εργαζόμενο είναι το ίδιο: λιγότερα ένσημα από όσα πραγματικά δικαιούται στην ασφαλιστική του ιστορία. Η υπηρεσία ανήκει στις Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες Καταπολέμησης της Εισφοροδιαφυγής του ΕΦΚΑ και λειτουργεί ως ο βασικός μηχανισμός επικοινωνίας του Φορέα με τους πολίτες για τον έλεγχο της ανασφάλιστης εργασίας, στο σύνολο των μορφών της. Στο άρθρο που ακολουθεί παρουσιάζονται ποιοι μπορούν να υποβάλουν καταγγελία, ποια προθεσμία ισχύει, τι διαφορά έχει από την καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας και τι συμβαίνει μετά την αποδοχή της.
Τι Είναι η Καταγγελία Εργαζόμενου – Δήλωση Απασχόλησης
Πρόκειται για την επίσημη ηλεκτρονική διαδικασία μέσω της οποίας ένας εργαζόμενος μπορεί να δηλώσει στον ΕΦΚΑ ότι ο εργοδότης του δεν τον έχει ασφαλίσει καθόλου, ή ότι τον έχει ασφαλίσει ελλιπώς σε σχέση με τον πραγματικό χρόνο ή τις πραγματικές αποδοχές της απασχόλησής του. Η δεύτερη περίπτωση, γνωστή ως υποδηλωμένη εργασία, καλύπτει για παράδειγμα εργαζόμενο που δηλώνεται με λιγότερες ημέρες ασφάλισης τον μήνα, με μειωμένο ωράριο σε σχέση με το πραγματικό, ή με χαμηλότερες αποδοχές από αυτές που όντως λάμβανε ή δικαιούνταν. Σκοπός της καταγγελίας και στις δύο περιπτώσεις είναι η αναγνώριση του πραγματικού χρόνου και όρων απασχόλησης και η αντίστοιχη συμπλήρωση των ενσήμων που λείπουν από την ασφαλιστική ιστορία του εργαζομένου. Η υπηρεσία βρίσκεται στην ενότητα «Μισθωτοί» των Ηλεκτρονικών Υπηρεσιών του ΕΦΚΑ. Ο έλεγχος κάθε καταγγελίας ανήκει στην αρμοδιότητα του Περιφερειακού Ελεγκτικού Κέντρου Ασφάλισης (ΠΕΚΑ) που είναι υπεύθυνο για τη γεωγραφική περιοχή της απασχόλησης.
Ποιοι Μπορούν να Υποβάλουν Καταγγελία
Η υπηρεσία απευθύνεται πρωτίστως στον ίδιο τον εργαζόμενο που δεν έχει ασφαλιστεί καθόλου ή δεν έχει ασφαλιστεί ορθά, σε σχέση με τον χρόνο και τους όρους της πραγματικής του απασχόλησης, και επιθυμεί να διεκδικήσει την ασφαλιστική του τακτοποίηση. Ωστόσο, η δυνατότητα καταγγελίας δεν περιορίζεται μόνο σε αυτόν. Ακόμη και ένα πρόσωπο που δεν εργάζεται το ίδιο για συγκεκριμένο εργοδότη μπορεί να υποβάλει καταγγελία για ανασφάλιστη ή υποδηλωμένη εργασία ως τρίτος, είτε επώνυμα είτε ανώνυμα. Η καταγγελία τρίτου έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και, για να διερευνηθεί από το αρμόδιο ΠΕΚΑ, πρέπει να προσδιορίζει με σαφήνεια την επωνυμία και την ακριβή διεύθυνση του εργοδότη.
Τι Διαφορά Έχει από την Καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας
Ένα σημείο που προκαλεί σύγχυση σε πολλούς εργαζομένους είναι ότι η καταγγελία στον ΕΦΚΑ και η καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας εξυπηρετούν εντελώς διαφορετικό σκοπό. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η βασική διάκριση ανάμεσα στις δύο διαδικασίες.
| Αντικείμενο καταγγελίας | Αρμόδιος φορέας |
|---|---|
| Αδήλωτη ή υποδηλωμένη εργασία, ελλιπής καταβολή ασφαλιστικών εισφορών | ΕΦΚΑ, μέσω της υπηρεσίας «Καταγγελία Εργαζόμενου – Δήλωση Απασχόλησης» |
| Μη καταβολή δεδουλευμένων αποδοχών | Κατά τόπο αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας |
Η καταγγελία μέσω του ΕΦΚΑ αφορά αποκλειστικά την ασφαλιστική τακτοποίηση, δηλαδή τη συμπλήρωση των ενσήμων που λείπουν από την ασφαλιστική ιστορία του εργαζομένου, είτε επειδή δεν είχε ασφαλιστεί καθόλου είτε επειδή είχε ασφαλιστεί με λιγότερα από τα πραγματικά στοιχεία απασχόλησής του. Δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διεκδίκηση απλήρωτου μισθού. Για το ζήτημα αυτό, ο εργαζόμενος πρέπει να απευθυνθεί στην κατά τόπο αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας, η οποία εξετάζει ξεχωριστά τέτοιου είδους καταγγελίες.
Ποια Είναι η Προθεσμία Υποβολής Καταγγελίας
Για να θεωρηθεί εμπρόθεσμη μια καταγγελία, πρέπει να υποβληθεί έως δώδεκα μήνες από την αποχώρηση ή την απόλυση του εργαζομένου από τον εργοδότη. Αυτό ισχύει τόσο για καταγγελίες αδήλωτης εργασίας όσο και για καταγγελίες υποδηλωμένης εργασίας. Εκπρόθεσμη υποβολή, δηλαδή μετά την πάροδο των δώδεκα μηνών, μπορεί να απορριφθεί από τον Φορέα για τυπικούς λόγους, ανεξάρτητα από την ουσιαστική βασιμότητα της καταγγελίας. Για τον λόγο αυτό, ο εργαζόμενος που διαπιστώνει πρόβλημα στην ασφάλισή του, είτε γιατί δεν ασφαλίστηκε καθόλου είτε γιατί ασφαλίστηκε με λιγότερα ένσημα από τα πραγματικά, καλό είναι να μην καθυστερεί την υποβολή της καταγγελίας μετά τη λήξη της σχέσης εργασίας.
Πόσες Καταγγελίες Μπορείτε να Υποβάλετε
Ο εργαζόμενος υποβάλλει μία καταγγελία εις βάρος κάθε εργοδότη, αναγράφοντας σε αυτήν είτε συνεχόμενες είτε διακεκομμένες χρονικές περιόδους απασχόλησης. Αν ο ίδιος εργαζόμενος απασχολήθηκε σε διαφορετικά παραρτήματα της ίδιας επιχείρησης, απαιτείται ξεχωριστή καταγγελία για κάθε παράρτημα. Επιτρέπεται επίσης η υποβολή νέας καταγγελίας κατά του ίδιου εργοδότη σε μεταγενέστερο χρονικό διάστημα, εφόσον αφορά νέες χρονικές περιόδους απασχόλησης. Για διαφορετικούς εργοδότες απαιτούνται αντίστοιχα διαφορετικές, ξεχωριστές καταγγελίες.
Τι Συμβαίνει Μετά την Αποδοχή της Καταγγελίας
Εφόσον η καταγγελία γίνει δεκτή από το αρμόδιο ΠΕΚΑ, είτε επειδή διαπιστώθηκε πλήρης έλλειψη ασφάλισης είτε επειδή διαπιστώθηκε ότι ο εργαζόμενος ασφαλιζόταν με λιγότερα ένσημα από τα πραγματικά, συντάσσεται Πράξη Επιβολής Εισφορών (ΠΕΕ) για την ασφαλιστική του τακτοποίηση, η οποία επιδίδεται στον εργοδότη. Η πράξη αυτή οριστικοποιείται τριάντα ημέρες μετά τη νόμιμη επίδοσή της, οπότε και ενημερώνεται αυτόματα η ασφαλιστική ιστορία του εργαζομένου με τα ένσημα που της έλειπαν. Αν ο εργοδότης ασκήσει ένσταση κατά της πράξης, η ενημέρωση της ασφαλιστικής ιστορίας πραγματοποιείται μόνο μετά την τελεσιδικία της υπόθεσης, σύμφωνα με το άρθρο 20 του ν.2972/2001. Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση ένστασης η διαδικασία μπορεί να παραταθεί σημαντικά, χωρίς όμως αυτό να επηρεάζει το δικαίωμα του εργαζομένου στην τελική αναγνώριση του χρόνου ασφάλισης, εφόσον η καταγγελία κριθεί τελικά βάσιμη.
Μπορεί να Τροποποιηθεί ή να Αποσυρθεί Οριστικοποιημένη Καταγγελία
Μία καταγγελία που έχει ήδη οριστικοποιηθεί δεν μπορεί ούτε να τροποποιηθεί ούτε να διαγραφεί. Για τον λόγο αυτό, πριν από την οριστικοποίηση είναι σημαντικό ο εργαζόμενος να έχει ελέγξει προσεκτικά όλα τα στοιχεία που έχει καταχωρίσει, ιδίως τα στοιχεία του εργοδότη, τις χρονικές περιόδους απασχόλησης και το δηλωθέν καθεστώς απασχόλησης, ανεξάρτητα από το αν η καταγγελία αφορά πλήρη έλλειψη ασφάλισης ή απλώς ελλιπή καταχώριση των πραγματικών στοιχείων απασχόλησης.
Εναλλακτική Υποβολή Μέσω ΠΕΚΑ
Σε περίπτωση αδυναμίας πρόσβασης στις Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες του ΕΦΚΑ, ο εργαζόμενος μπορεί να υποβάλει την καταγγελία του εγγράφως, απευθείας στο ΠΕΚΑ που έχει τη χωρική αρμοδιότητα ελέγχου του τόπου απασχόλησής του, τόσο για περιπτώσεις αδήλωτης όσο και για περιπτώσεις υποδηλωμένης εργασίας. Και στις δύο περιπτώσεις, ηλεκτρονική ή έγγραφη υποβολή, ισχύει η ίδια δωδεκάμηνη προθεσμία από την αποχώρηση ή την απόλυση.
Πώς Υποβάλλεται η Καταγγελία Βήμα Βήμα
Η ίδια η διαδικασία συμπλήρωσης της ηλεκτρονικής καταγγελίας, από τη σύνδεση με κωδικούς Taxisnet μέχρι την οριστικοποίηση και την έκδοση αριθμού πρωτοκόλλου, περιλαμβάνει αρκετά σημεία προσοχής, όπως η ορθή επιλογή διεύθυνσης απασχόλησης και η σωστή δήλωση του πραγματικού καθεστώτος απασχόλησης, ώστε να αποτυπωθεί με ακρίβεια αν πρόκειται για αδήλωτη ή για υποδηλωμένη εργασία.
Νομική βάση: Άρθρο 20 ν.2972/2001. Πηγή: Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες Καταπολέμησης της Εισφοροδιαφυγής, ΕΦΚΑ.
