Η διαδικασία ίδρυσης ατομικής επιχείρησης είναι σήμερα σαφώς απλούστερη σε σχέση με το παρελθόν. Ωστόσο, κάθε επιμέρους ενέργεια ενεργοποιεί φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις που ισχύουν από την πρώτη ημέρα λειτουργίας. Το παρόν άρθρο παρουσιάζει τη διαδικασία ίδρυσης με τη σωστή σειρά, ώστε να γνωρίζετε τι προηγείται, τι ακολουθεί και ποια σημεία απαιτούν προσοχή.
Βήμα 1: Έλεγχος άδειας λειτουργίας και ηλεκτρονικό μισθωτήριο έδρας
Πριν από τη μίσθωση επαγγελματικού χώρου που θα χρησιμοποιηθεί ως έδρα της επιχείρησης, είναι απαραίτητο να ελεγχθεί αν η συγκεκριμένη δραστηριότητα απαιτεί άδεια λειτουργίας ή υπάγεται σε ειδικό καθεστώς αδειοδότησης. Ο έλεγχος αυτός προηγείται της μίσθωσης, καθώς η επιλογή ακατάλληλου χώρου μπορεί να καταστήσει αδύνατη τη νόμιμη λειτουργία της επιχείρησης.
Αφού διαπιστωθεί ότι ο χώρος πληροί τις προϋποθέσεις, μπορεί να προχωρήσει η μίσθωση της επαγγελματικής έδρας. Στην περίπτωση μισθωμένου χώρου, ο ιδιοκτήτης υποβάλλει στην ΑΑΔΕ την πληροφοριακή δήλωση μίσθωσης ακίνητης περιουσίας. Χωρίς ενεργό ηλεκτρονικό μισθωτήριο δεν μπορεί να ολοκληρωθεί η δήλωση έναρξης δραστηριότητας. Σε περιπτώσεις όπου η έδρα βρίσκεται σε ιδιόκτητο ακίνητο ή στην κατοικία του επιχειρηματία, εφαρμόζονται διαφορετικοί διοικητικοί χειρισμοί που πρέπει να εξεταστούν πριν από την υποβολή της δήλωσης έναρξης.
Βήμα 2: Εύρεση και επιλογή Κωδικών Αριθμών Δραστηριότητας (ΚΑΔ)
Οι Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας (ΚΑΔ) αποτελούν το επίσημο σύστημα ταξινόμησης της οικονομικής δραστηριότητας και δηλώνονται υποχρεωτικά κατά την έναρξη. Μέσω των ΚΑΔ προσδιορίζεται το αντικείμενο της δραστηριότητας και καθορίζεται το φορολογικό πλαίσιο λειτουργίας της επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένης της υπαγωγής ή μη σε καθεστώς ΦΠΑ και του τρόπου διαβίβασης παραστατικών στην πλατφόρμα myDATA.
Κατά την έναρξη δηλώνεται ένας κύριος ΚΑΔ που περιγράφει τη βασική δραστηριότητα, ενώ μπορούν να δηλωθούν και δευτερεύοντες ΚΑΔ για συμπληρωματικές δραστηριότητες. Οι ΚΑΔ πρέπει να ανταποκρίνονται στην πραγματική επιχειρηματική δραστηριότητα, καθώς η εσφαλμένη δήλωσή τους μπορεί να δημιουργήσει ζητήματα σε φορολογικό έλεγχο.
Βήμα 3: Δήλωση έναρξης ατομικής επιχείρησης στην εφορία
Η δήλωση έναρξης δραστηριότητας στην εφορία αποτελεί το κεντρικό στάδιο της ίδρυσης. Πραγματοποιείται ηλεκτρονικά στην ΑΑΔΕ, συνήθως μέσω εξουσιοδοτημένου λογιστή, και σηματοδοτεί την επίσημη καταχώριση στα μητρώα της φορολογικής διοίκησης. Κατά τη διαδικασία δηλώνεται η ημερομηνία έναρξης και καταχωρίζονται οι ΚΑΔ, η επαγγελματική έδρα και τα στοιχεία του επιχειρηματία.
Η ημερομηνία έναρξης δεν έχει μόνο τυπικό χαρακτήρα — από το χρονικό αυτό σημείο ξεκινούν οι υποχρεώσεις τήρησης λογιστικών βιβλίων και υποβολής φορολογικών δηλώσεων. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας εκδίδεται από την ΑΑΔΕ η βεβαίωση στοιχείων μητρώου επιχείρησης, η οποία πιστοποιεί την καταχώριση της δραστηριότητας. Η διαδικασία συνήθως ολοκληρώνεται σε λίγες εργάσιμες ημέρες, ανάλογα με τον έλεγχο των στοιχείων από την αρμόδια ΔΟΥ.
Βήμα 4: Εγγραφή στον ΕΦΚΑ Μη Μισθωτών και ασφαλιστικές υποχρεώσεις
Μετά τη δήλωση έναρξης, ο αυτοαπασχολούμενος ή ελεύθερος επαγγελματίας υποχρεούται να υποβάλει αίτηση εγγραφής στον ΕΦΚΑ Μη Μισθωτών εντός 30 ημερών από την ημερομηνία έναρξης. Η ασφάλιση αποτελεί άμεση συνέπεια της έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας και δεν είναι προαιρετική. Η υποχρέωση ισχύει ανεξάρτητα από το αν η επιχείρηση παρουσιάζει έσοδα κατά το αρχικό στάδιο λειτουργίας.
Κατά την εγγραφή ο ασφαλισμένος επιλέγει την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία επιθυμεί να ενταχθεί. Με βάση την επιλογή αυτή εκδίδεται κάθε μήνα το ειδοποιητήριο ασφαλιστικών εισφορών ΕΦΚΑ Μη Μισθωτών. Καθυστερήσεις στην εγγραφή ή στην καταβολή των εισφορών μπορεί να οδηγήσουν σε οφειλές και μεταγενέστερες διοικητικές επιβαρύνσεις.
Βήμα 5: Εγγραφή στο Γ.Ε.ΜΗ. και στο αρμόδιο Επιμελητήριο
Ανάλογα με το αντικείμενο δραστηριότητας, ενδέχεται να απαιτείται εγγραφή στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) και στο αρμόδιο Επιμελητήριο (Εμπορικό, Επαγγελματικό ή Βιοτεχνικό). Η υποχρέωση αυτή δεν αφορά όλες τις δραστηριότητες, ωστόσο όπου προβλέπεται η μη συμμόρφωση μπορεί να δημιουργήσει διοικητικά ζητήματα στη λειτουργία της επιχείρησης.
Συμπέρασμα
Η ίδρυση ατομικής επιχείρησης ακολουθεί σαφή βήματα, αλλά κάθε στάδιο έχει ουσιαστικές συνέπειες. Η σωστή σειρά ενεργειών και η ακρίβεια στη δήλωση των στοιχείων αποτελούν τη βάση για ομαλή λειτουργία από την πρώτη κιόλας ημέρα. Για το συνολικό πλαίσιο λειτουργίας και τις υποχρεώσεις μιας ατομικής επιχείρησης, δείτε τον αναλυτικό οδηγό για την ατομική επιχείρηση: διαδικασία ίδρυσης και βασικό πλαίσιο λειτουργίας.
