Η έναρξη συλλόγου στην εφορία είναι η φορολογική εγγραφή ενός σωματείου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα στο Μητρώο της ΑΑΔΕ, με την οποία αποδίδεται ΑΦΜ και δημιουργείται η φορολογική εικόνα του νομικού προσώπου. Η διαδικασία αφορά ημεδαπά νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που εξαιρούνται από τη σύσταση μέσω Υπηρεσίας Μίας Στάσης, δηλαδή σωματεία, πολιτιστικούς και αθλητικούς συλλόγους, συλλόγους γονέων και κηδεμόνων και αντίστοιχες ενώσεις προσώπων.
Η υποβολή γίνεται αποκλειστικά ψηφιακά, μέσω της εφαρμογής «Τα Αιτήματά μου» της ψηφιακής πύλης myAADE, με επισύναψη της δήλωσης Δ211 και των δικαιολογητικών που τεκμηριώνουν τη σύσταση, την έδρα και την εκπροσώπηση του συλλόγου. Ελλιπής ή ασυμφωνούμενος φάκελος επιστρέφεται και επιβάλλει επανάληψη ολόκληρης της διαδικασίας, ενώ η δήλωση έναρξης πρέπει να προηγείται κάθε συναλλαγής του συλλόγου.
Στο παρόν άρθρο παρουσιάζονται τα δικαιολογητικά που συνθέτουν τον φάκελο και, στη συνέχεια, η διαδικασία υποβολής σε πέντε διαδοχικά βήματα, έως την απόδοση του ΑΦΜ.
Η Διαδικασία στο Πρωτοδικείο Πριν από την Έναρξη στην Εφορία
Η ΑΑΔΕ δεν ιδρύει τον σύλλογο, αλλά καταχωρεί τη φορολογική έναρξη ενός νομικού προσώπου που έχει ήδη συσταθεί. Σύμφωνα με το άρθρο 78 του Αστικού Κώδικα, το σωματείο απαιτεί είκοσι τουλάχιστον πρόσωπα και αποκτά νομική προσωπικότητα μόνο όταν εγγραφεί στο ειδικό δημόσιο βιβλίο σωματείων που τηρείται στο Πρωτοδικείο της έδρας του. Μέχρι να ολοκληρωθεί η εγγραφή αυτή, δεν υφίσταται πρόσωπο στο οποίο μπορεί να αποδοθεί ΑΦΜ.
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα στάδια της δικαστικής διαδικασίας που προηγείται της υποβολής στην εφορία.
| Στάδιο | Ενέργεια |
|---|---|
| Κατάρτιση ιδρυτικών εγγράφων | Τα είκοσι τουλάχιστον ιδρυτικά μέλη καταρτίζουν και υπογράφουν τη συστατική πράξη και το καταστατικό, το οποίο φέρει χρονολογία. Τα δύο έγγραφα μπορούν να συνενωθούν σε ενιαία πράξη |
| Ορισμός προσωρινής διοίκησης | Τα ιδρυτικά μέλη ορίζουν προσωρινή διοίκηση, η οποία εκπροσωπεί το υπό σύσταση σωματείο μέχρι τις πρώτες αρχαιρεσίες |
| Υποβολή αίτησης στο Πρωτοδικείο | Οι ιδρυτές ή η προσωρινή διοίκηση υποβάλλουν αίτηση αναγνώρισης και εγγραφής. Κατά το άρθρο 79 του Αστικού Κώδικα, στην αίτηση επισυνάπτονται η συστατική πράξη, τα ονόματα των μελών της διοίκησης και το καταστατικό με τις υπογραφές των μελών και με χρονολογία |
| Έκδοση διάταξης αναγνώρισης | Το δικαστήριο, εφόσον διαπιστώσει ότι πληρούνται οι νόμιμοι όροι, εκδίδει διάταξη με την οποία εγκρίνεται το καταστατικό και αναγνωρίζεται το σωματείο |
| Εγγραφή στο βιβλίο σωματείων | Το σωματείο καταχωρίζεται στο βιβλίο σωματείων του Πρωτοδικείου και λαμβάνει Αριθμό Μητρώου. Από το σημείο αυτό αποκτά νομική προσωπικότητα |
| Έκδοση έκθεσης κατάθεσης και αναγνώρισης | Το τμήμα σωματείων του Πρωτοδικείου εκδίδει έγγραφο στο οποίο αναγράφονται η επωνυμία, ο Αριθμός Μητρώου, η ημερομηνία κατάθεσης και ο αριθμός της διάταξης αναγνώρισης |
Το τελευταίο έγγραφο είναι εκείνο που συνοδεύει τον φάκελο προς την εφορία, καθώς από αυτό αντλούνται ο αριθμός καταστατικού και η ημερομηνία επικύρωσης που καταχωρίζονται στη δήλωση Δ211. Το καταστατικό, με τη σειρά του, φέρει σφραγίδα επικύρωσης με τον αριθμό της διάταξης έγκρισης.
Η σειρά των ενεργειών είναι δεσμευτική. Αίτημα έναρξης που υποβάλλεται στην ΑΑΔΕ πριν ολοκληρωθεί η εγγραφή στο βιβλίο σωματείων δεν μπορεί να διεκπεραιωθεί, διότι λείπουν τα στοιχεία που τεκμηριώνουν την ύπαρξη του νομικού προσώπου.
Ποιος Υποβάλλει το Αίτημα και με Ποιους Κωδικούς
Το αίτημα υποβάλλεται με τους κωδικούς TAXISnet του νόμιμου ή του προσωρινού εκπροσώπου του συλλόγου, όπως αυτός προκύπτει από το καταστατικό ή από τα πρακτικά συγκρότησης της διοίκησης. Επειδή ο σύλλογος δεν διαθέτει ακόμη δικό του ΑΦΜ και δικούς του κωδικούς, η είσοδος γίνεται με τους προσωπικούς κωδικούς του προσώπου που φέρει την ιδιότητα του προέδρου, του προσωρινού προέδρου ή του νόμιμου εκπροσώπου.
Όταν η υποβολή διενεργείται από λογιστή, φοροτεχνικό ή άλλο τρίτο πρόσωπο, πρέπει να υφίσταται σχέση νόμιμης εκπροσώπησης ή έγγραφη εξουσιοδότηση, η οποία επιδεικνύεται εφόσον ζητηθεί από την αρμόδια υπηρεσία.
Τα Δικαιολογητικά για την Απόδοση ΑΦΜ στον Σύλλογο
Ο φάκελος πρέπει να είναι πλήρης πριν από την είσοδο στην εφαρμογή, διότι η υποβολή ολοκληρώνεται σε μία κίνηση και δεν προβλέπεται σταδιακή συμπλήρωση.
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα δικαιολογητικά που απαιτούνται για την έναρξη εργασιών συλλόγου ή σωματείου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και το τι τεκμηριώνει καθένα από αυτά.
| Δικαιολογητικό | Τι τεκμηριώνει |
|---|---|
| Δήλωση Δ211 | Τη δήλωση εγγραφής και έναρξης εργασιών του νομικού προσώπου στο Μητρώο της ΑΑΔΕ, με την ένδειξη «Εγγραφή/Έναρξη». |
| Καταστατικό με τις υπογραφές των ιδρυτικών μελών | Την επωνυμία, τον σκοπό, την έδρα, τα όργανα διοίκησης, τον τρόπο εκπροσώπησης και τη βούληση των είκοσι τουλάχιστον ιδρυτών. Φέρει τη σφραγίδα επικύρωσης του Πρωτοδικείου με τον αριθμό της διάταξης έγκρισης. |
| Έκθεση κατάθεσης και αναγνώρισης του Πρωτοδικείου | Ότι το σωματείο κατατέθηκε, καταχωρίστηκε στα βιβλία του Πρωτοδικείου με Αριθμό Μητρώου και αναγνωρίστηκε με την αντίστοιχη διάταξη. |
| Πρακτικό συγκρότησης της διοίκησης σε σώμα | Το πρόσωπο που ασκεί την εκπροσώπηση, δηλαδή τον πρόεδρο ή τον προσωρινό πρόεδρο, καθώς και την κατανομή των λοιπών αξιωμάτων. |
| Αποδεικτικό υποβολής ηλεκτρονικού μισθωτηρίου | Την έδρα του συλλόγου. Αποτελεί το στοιχείο προσδιορισμού της έδρας και από αυτό αντλείται ο αριθμός δήλωσης μίσθωσης που καταχωρείται στο Δ211. |
Τα στοιχεία της διοίκησης υποβάλλονται ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται ο σύλλογος. Εφόσον έχουν διεξαχθεί αρχαιρεσίες, υποβάλλονται τα πρακτικά του εκλεγμένου διοικητικού συμβουλίου, ενώ εφόσον ο σύλλογος λειτουργεί ακόμη με προσωρινή διοικούσα επιτροπή, υποβάλλονται τα στοιχεία της τελευταίας και ο εκπρόσωπος δηλώνεται ως προσωρινός πρόεδρος. Ο ανωτέρω φάκελος αποτελεί τη βασική σύνθεση και δεν αποκλείει τη δυνατότητα της αρμόδιας υπηρεσίας να ζητήσει συμπληρωματικά έγγραφα.
Το Ηλεκτρονικό Μισθωτήριο Πριν από την Απόδοση ΑΦΜ
Στη μισθωμένη έδρα ανακύπτει ζήτημα σειράς. Η δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης πρέπει να έχει υποβληθεί πριν από το αίτημα έναρξης, ώστε ο αριθμός της να αναγραφεί στο Δ211, όμως ο σύλλογος ως μισθωτής δεν έχει ακόμη ΑΦΜ, διότι αυτό θα του αποδοθεί με την ίδια τη διαδικασία της έναρξης.
Η δήλωση αντιμετωπίζει τη συνθήκη αυτή με ειδικό πεδίο. Ο ιδιοκτήτης της έδρας, ο οποίος και υποβάλλει το μισθωτήριο, συμπληρώνει στα στοιχεία μισθωτή την επωνυμία του υπό ίδρυση νομικού προσώπου και τον ΑΦΜ του νόμιμου εκπροσώπου του συλλόγου, ώστε ο μισθωτής να προσδιορίζεται με σαφήνεια παρά την απουσία δικού του ΑΦΜ.
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η αλληλουχία των δύο σταδίων του ηλεκτρονικού μισθωτηρίου σε σχέση με την απόδοση ΑΦΜ στον σύλλογο.
| Στάδιο | Ενέργεια | Στοιχεία μισθωτή |
|---|---|---|
| Πριν από την απόδοση ΑΦΜ | Ο ιδιοκτήτης υποβάλλει τη δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης | Καταχωρείται η επωνυμία του υπό ίδρυση νομικού προσώπου και ο ΑΦΜ του νόμιμου εκπροσώπου |
| Μετά την απόδοση ΑΦΜ | Ο ιδιοκτήτης τροποποιεί την υποβληθείσα δήλωση μίσθωσης | Καταχωρείται ο ΑΦΜ του συλλόγου ως μισθωτή |
Δύο σημεία απαιτούν προσοχή. Η τροποποίηση του μισθωτηρίου δεν είναι προαιρετική τακτοποίηση αλλά αναγκαία ενέργεια, ώστε η μίσθωση να συνδεθεί με το ίδιο το νομικό πρόσωπο και όχι με το φυσικό πρόσωπο του εκπροσώπου. Επιπλέον, την υποβολή και την τροποποίηση τις διενεργεί ο εκμισθωτής, όχι ο σύλλογος, γεγονός που καθιστά σκόπιμη τη συνεννόηση μαζί του από την αρχή, ώστε το δεύτερο στάδιο να μην παραλειφθεί μετά την απόδοση του ΑΦΜ.
Όταν η έδρα παραχωρείται δωρεάν, στο Δ211 αναγράφεται ο αριθμός της δήλωσης πληροφοριακών στοιχείων δωρεάν παραχώρησης, η οποία υποβάλλεται ομοίως από τον παραχωρούντα. Σε ιδιόκτητο χώρο αναγράφονται ο ΑΤΑΚ του ακινήτου και ο αριθμός παροχής ηλεκτρικής ενέργειας. Σε κάθε περίπτωση, η διεύθυνση που δηλώνεται ως έδρα πρέπει να ταυτίζεται με εκείνη που προκύπτει από το καταστατικό, καθώς η απόκλιση αποτελεί συχνή αιτία απόρριψης.
Βήμα 1: Συμπλήρωση της Δήλωσης Δ211
Το έντυπο Δ211 αντλείται από τον κατάλογο εντύπων του ιστοτόπου της ΑΑΔΕ, συμπληρώνεται ψηφιακά και αποθηκεύεται σε αρχείο, χωρίς να απαιτείται εκτύπωση για την ηλεκτρονική υποβολή. Πρόκειται για τη δήλωση εγγραφής, έναρξης, μεταβολής και διακοπής εργασιών επιχείρησης, την οποία υποβάλλουν τόσο τα φυσικά πρόσωπα όσο και τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες.
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι ενότητες που συμπληρώνονται κατά την εγγραφή συλλόγου και το περιεχόμενο κάθε ενότητας.
| Ενότητα του Δ211 | Τι συμπληρώνεται |
|---|---|
| 1. Γενικές Πληροφορίες | Ενέργεια «Εγγραφή/Έναρξη», ιδιότητα «Νομικό πρόσωπο ή Νομική οντότητα» και ημερομηνία έναρξης |
| 2. Στοιχεία Φορολογουμένου | ΑΦΜ, επώνυμο, όνομα και πατρώνυμο του προσώπου που υποβάλλει τη δήλωση ως εκπρόσωπος |
| 3. Στοιχεία Επιχείρησης | Επωνυμία, μορφή μη φυσικού προσώπου «ΣΥΛΛΟΓΟΣ», αριθμός καταστατικού, ημερομηνία και αρχή επικύρωσης, προέλευση έναρξης «ΠΡΩΤΗ ΕΝΑΡΞΗ», τρόπος άσκησης δραστηριότητας και στοιχεία επικοινωνίας |
| 4. Στοιχεία Διεύθυνσης Έδρας | Τύπος έδρας, ΑΦΜ και ονοματεπώνυμο εκμισθωτή, αριθμός δήλωσης μίσθωσης, αριθμός παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, πλήρης διεύθυνση και αρμόδια ΔΟΥ |
| 5. Στοιχεία ΕΛΠ | Ημερομηνία λήξης φορολογικού έτους και κατηγορία βιβλίων |
| 6. Στοιχεία ΦΠΑ | Υπαγωγή ή μη σε ΦΠΑ, καθεστώς ΦΠΑ, ενδοκοινοτικές συναλλαγές και ειδικός φόρος κατανάλωσης |
| 8. Στοιχεία Εκπροσώπησης | ΑΦΜ, ονοματεπώνυμο, ημερομηνία και είδος σχέσης του εκπροσώπου, όπως «ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ» ή «ΠΡΟΕΔΡΟΣ Δ.Σ.» |
| Στοιχεία Δραστηριοτήτων | Ο κωδικός κύριας δραστηριότητας και, εφόσον υπάρχουν, οι κωδικοί δευτερευουσών ή βοηθητικών δραστηριοτήτων, με ένδειξη «Έναρξη» |
Τα στοιχεία της ενότητας 3 αντλούνται αυτούσια από το καταστατικό και από την έκθεση κατάθεσης του Πρωτοδικείου. Ο αριθμός καταστατικού είναι ο Αριθμός Μητρώου με τον οποίο το σωματείο καταχωρίστηκε στα βιβλία, η ημερομηνία επικύρωσης είναι η ημερομηνία κατάθεσης και ως αρχή επικύρωσης αναγράφεται το Πρωτοδικείο. Η επωνυμία μεταφέρεται χωρίς καμία απόκλιση στη διατύπωση, καθώς ελέγχεται με αντιπαραβολή.
Ως προς τα βιβλία και τον ΦΠΑ, ο σύλλογος μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που δεν ασκεί εμπορική δραστηριότητα δηλώνεται κατά κανόνα στην κατηγορία των απαλλασσόμενων ως προς τα βιβλία και σε καθεστώς απαλλασσομένων ως προς τον ΦΠΑ. Η επιλογή αυτή εξαρτάται από τον καταστατικό σκοπό και από το εάν προβλέπονται δραστηριότητες που υπάγονται σε ΦΠΑ.
Ο ΚΑΔ που δηλώνεται πρέπει να αποδίδει τον καταστατικό σκοπό του συλλόγου και εντοπίζεται στη λίστα ΚΑΔ επιχειρήσεων 2026. Η δήλωση ΚΑΔ που δεν καλύπτεται από το καταστατικό αποτελεί συχνή αιτία παρατηρήσεων, καθώς ο σύλλογος δεν μπορεί να δηλώσει δραστηριότητα ευρύτερη από εκείνη που επιτρέπει το ιδρυτικό του κείμενο.
Βήμα 2: Είσοδος στην Εφαρμογή «Τα Αιτήματά μου»
Η σύνδεση πραγματοποιείται στην ψηφιακή πύλη myAADE με τους κωδικούς του νόμιμου ή προσωρινού εκπροσώπου και ακολουθεί η επιλογή της εφαρμογής ψηφιακής υποδοχής και διαχείρισης αιτημάτων «Τα Αιτήματά μου». Η εφαρμογή αποτελεί τον αποκλειστικό δίαυλο υποβολής για τις περιπτώσεις που δεν υποστηρίζονται από τις αυτοματοποιημένες υπηρεσίες Μητρώου, όπως η έναρξη εργασιών ημεδαπού νομικού προσώπου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.
Βήμα 3: Δρομολόγηση του Αιτήματος στην Αρμόδια Υπηρεσία
Η δρομολόγηση του αιτήματος καθορίζεται από τα πεδία που συμπληρώνονται κατά την ηλεκτρονική υποβολή. Λανθασμένη επιλογή διαδικασίας οδηγεί σε καθυστέρηση ή σε επιστροφή του αιτήματος, ακόμη και όταν ο φάκελος των δικαιολογητικών είναι πλήρης.
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα πεδία που συμπληρώνονται για την έναρξη εργασιών συλλόγου ή σωματείου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.
| Πεδίο | Επιλογή |
|---|---|
| Υπηρεσία υποβολής αιτήματος | Η αρμόδια ΔΟΥ ή ΚΕΦΟΔΕ της έδρας του συλλόγου, όπως εμφανίζεται στη λίστα της εφαρμογής |
| Θεματική Ομάδα | Μητρώο |
| Διαδικασία | Έναρξη εργασιών ΦΠ, Υπό ίδρυση ΦΠ και ημεδαπών ΝΠ/ΝΟ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ |
| Τμήμα Υπηρεσίας Υποβολής | ΤΜΗΜΑ Ε – ΔΙΟΙΚ Κ ΜΗΧΑΝ ΥΠΟΣΤ |
| Συσχέτιση με άλλο αίτημα | Όχι, εφόσον δεν προηγήθηκε σχετικό αίτημα με μοναδικό αριθμό καταχώρησης |
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί το τρίτο πεδίο του πίνακα. Υπάρχουν παραπλήσιες διαδικασίες Μητρώου που αφορούν κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα ή μεταβολή αντί έναρξης, και η ονομασία τους διαφέρει σε λίγες μόνο λέξεις. Για σύλλογο ή σωματείο επιλέγεται πάντοτε η διαδικασία που αναφέρει ρητά τον μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Το πεδίο συσχέτισης συμπληρώνεται καταφατικά μόνο όταν υπάρχει προηγούμενο αίτημα, για παράδειγμα όταν το αρχικό απορρίφθηκε λόγω ελλιπών δικαιολογητικών και υποβάλλεται εκ νέου.
Βήμα 4: Επισύναψη των Δικαιολογητικών
Τα δικαιολογητικά επισυνάπτονται ψηφιακά σε μορφή PDF, με ευανάγνωστη ποιότητα σάρωσης. Η εφαρμογή θέτει όρια στο μέγεθος κάθε αρχείου και στο συνολικό μέγεθος των συνημμένων, γεγονός που καθιστά σκόπιμη τη συμπίεση εγγράφων πολλών σελίδων, όπως το καταστατικό με τις υπογραφές.
Βήμα 5: Οριστική Υποβολή και Απόδοση ΑΦΜ
Μετά την προεπισκόπηση, το αίτημα υποβάλλεται οριστικά και λαμβάνει μοναδικό αριθμό καταχώρησης, ο οποίος χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της πορείας του και για τυχόν συσχέτιση με μεταγενέστερο αίτημα. Εφόσον ο έλεγχος και η αντιπαραβολή των δικαιολογητικών ολοκληρωθούν επιτυχώς, αποδίδεται ΑΦΜ και καταχωρείται η έναρξη εργασιών. Σε αντίθετη περίπτωση, αποστέλλεται ενημέρωση με την αιτία της μη ολοκλήρωσης, η οποία θεμελιώνει λόγο υποβολής νέου αιτήματος.
Προθεσμία Υποβολής της Δήλωσης Έναρξης
Τα πρόσωπα που εξαιρούνται από τη σύσταση μέσω Υπηρεσίας Μίας Στάσης υποχρεούνται να υποβάλουν τη δήλωση εγγραφής και έναρξης πριν από την πραγματοποίηση οποιασδήποτε συναλλαγής στο πλαίσιο της δραστηριότητάς τους.
Η μίσθωση ακινήτου για την εγκατάσταση της έδρας δεν λογίζεται ως συναλλαγή για τον σκοπό αυτό. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ο σύλλογος μπορεί και οφείλει να έχει εξασφαλίσει την έδρα του πριν από την έναρξη, χωρίς να θεωρείται ότι έχει ήδη ενεργήσει συναλλακτικά. Αντιθέτως, η είσπραξη συνδρομών, η αποδοχή δωρεών ή η διοργάνωση εκδήλωσης με έσοδα προϋποθέτουν ολοκληρωμένη έναρξη. Από το σημείο αυτό και έπειτα, ο σύλλογος αποκτά φορολογική εικόνα και οι υποχρεώσεις του διαμορφώνονται ανάλογα με τη μορφή, τη δραστηριότητα και τα έσοδά του.
