Παράλληλη Απασχόληση στον ΕΦΚΑ: Τι Ισχύει όταν Είστε Μισθωτός και Μη Μισθωτός
Η παράλληλη απασχόληση προκύπτει όταν ένα πρόσωπο υπάγεται ταυτόχρονα σε δύο μορφές ασφάλισης: αφενός ως μισθωτός εργαζόμενος και αφετέρου ως μη μισθωτός ασφαλισμένος. Η περίπτωση αυτή εμφανίζεται συχνά στην πράξη, όταν κάποιος που έχει επαγγελματική δραστηριότητα ή ασφαλιστική υποχρέωση ως μη μισθωτός προσλαμβάνεται παράλληλα σε επιχείρηση ως μισθωτός εργαζόμενος.
Το ισχύον πλαίσιο ρυθμίζεται κυρίως από τις διατάξεις του Ν.4670/2020, με τον οποίο τροποποιήθηκε ο τρόπος υπολογισμού των ασφαλιστικών εισφορών των μη μισθωτών. Με τον νόμο αυτό καθιερώθηκε το σύστημα των ασφαλιστικών κατηγοριών και προβλέφθηκε ειδικός τρόπος υπολογισμού των εισφορών στις περιπτώσεις όπου υπάρχει ταυτόχρονα μισθωτή και μη μισθωτή απασχόληση.
Πότε υπάρχει παράλληλη ασφάλιση
Παράλληλη ασφάλιση υπάρχει όταν ένα πρόσωπο έχει ταυτόχρονα μισθωτή εργασία και υπάγεται στον ΕΦΚΑ ως μη μισθωτός λόγω επαγγελματικής ή εταιρικής ιδιότητας. Η κατάσταση αυτή αφορά γενικά ενεργούς ασφαλισμένους μη μισθωτούς που αποκτούν επιπλέον μισθωτή απασχόληση.
Στην κατηγορία αυτή μπορεί να εντάσσονται ενδεικτικά ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι, πρόσωπα που διατηρούν ατομική δραστηριότητα, καθώς και πρόσωπα που υπάγονται στην ασφάλιση μη μισθωτών λόγω συμμετοχής ή ιδιότητας σε εταιρικά σχήματα. Η παράλληλη ασφάλιση δεν απαγορεύεται, όμως απαιτεί σωστή δήλωση στον ΕΦΚΑ ώστε να υπολογίζονται ορθά οι ασφαλιστικές εισφορές.
Ηλεκτρονική αίτηση δήλωσης παράλληλης μισθωτής απασχόλησης
Για την καταχώριση της παράλληλης απασχόλησης ο ασφαλισμένος πρέπει να υποβάλει «Αίτηση – Δήλωση παράλληλης μισθωτής απασχόλησης» μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του e-ΕΦΚΑ. Η υπηρεσία λειτουργεί στον ατομικό λογαριασμό του ασφαλισμένου και είναι διαθέσιμη μετά την είσοδο με κωδικούς Taxisnet και τα στοιχεία ταυτοποίησης του ασφαλισμένου.
Μέσα από την εφαρμογή εμφανίζεται πίνακας με τους μήνες του τρέχοντος έτους, στον οποίο ο ασφαλισμένος μπορεί να δηλώσει για κάθε μήνα αν υπάρχει ή όχι μισθωτή απασχόληση. Η αίτηση καταχωρίζεται στο πληροφοριακό σύστημα του ΕΦΚΑ και αποδίδεται αυτόματα αριθμός πρωτοκόλλου, ο οποίος πιστοποιεί την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Η δήλωση αφορά τον μήνα υποβολής της αίτησης και ισχύει για τους επόμενους μήνες, μέχρι να υποβληθεί νέα δήλωση που μεταβάλλει την ασφαλιστική κατάσταση του ασφαλισμένου.
Τι ισχύει για τις εισφορές στην περίοδο της παράλληλης ασφάλισης
Κατά την περίοδο που είστε και μισθωτός και μη μισθωτός, ο ΕΦΚΑ λαμβάνει υπόψη τις εισφορές που καταβάλλονται από τη μισθωτή εργασία. Στη συνέχεια, με βάση τους κανόνες που εφαρμόζονται στην παράλληλη ασφάλιση, γίνεται η τελική εικόνα μέσω της ετήσιας εκκαθάρισης.
Με απλά λόγια:
η ασφαλιστική εικόνα της παράλληλης απασχόλησης «κλειδώνει» οριστικά με την εκκαθάριση και μπορεί να προκύψει μηδενικό αποτέλεσμα ή διαφορά εισφορών, ανάλογα με τα δεδομένα της κάθε περίπτωσης.
Τι συμβαίνει με τα ειδοποιητήρια εισφορών μη μισθωτών
Μετά την υποβολή της αίτησης για παράλληλη μισθωτή απασχόληση, ενεργοποιείται ειδική διαδικασία στο πληροφοριακό σύστημα του ΕΦΚΑ. Για τους μήνες που δηλώνεται ότι υπάρχει παράλληλη μισθωτή απασχόληση, αναστέλλεται η έκδοση ειδοποιητηρίων πληρωμής ασφαλιστικών εισφορών μη μισθωτών μέχρι να ληφθούν τα στοιχεία των εισφορών που καταβλήθηκαν μέσω της μισθωτής εργασίας.
Η αναστολή αυτή προβλέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία και εφαρμόζεται προσωρινά μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία συλλογής και διασταύρωσης των ασφαλιστικών στοιχείων από τη μισθωτή απασχόληση.
Πώς υπολογίζονται οι εισφορές στην παράλληλη απασχόληση
Στις περιπτώσεις παράλληλης απασχόλησης ο υπολογισμός των εισφορών γίνεται λαμβάνοντας υπόψη τις εισφορές που καταβάλλονται από τη μισθωτή εργασία. Ο ΕΦΚΑ εξετάζει αν οι εισφορές αυτές καλύπτουν το ποσό της ελάχιστης ασφαλιστικής εισφοράς που προβλέπεται για τους μη μισθωτούς ή την ασφαλιστική κατηγορία που έχει επιλέξει ο ασφαλισμένος.
Αν οι εισφορές από τη μισθωτή εργασία καλύπτουν το ποσό της ελάχιστης εισφοράς, δεν προκύπτει πρόσθετη υποχρέωση για τον ασφαλισμένο. Αν όμως οι εισφορές που έχουν καταβληθεί ως μισθωτός είναι χαμηλότερες από το ποσό της εισφοράς που αντιστοιχεί στην ασφαλιστική κατηγορία του μη μισθωτού, τότε καταβάλλεται η διαφορά ώστε να συμπληρωθεί το προβλεπόμενο ποσό εισφοράς.
Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται ότι το συνολικό ποσό εισφορών που αποδίδεται στον ΕΦΚΑ δεν υπολείπεται της ελάχιστης εισφοράς που προβλέπει το ασφαλιστικό σύστημα.
Τι πρέπει να κάνετε αν διακοπεί η μισθωτή εργασία
Σε περίπτωση που διακοπεί η μισθωτή απασχόληση, ο ασφαλισμένος πρέπει να υποβάλει νέα αίτηση – δήλωση στον e-ΕΦΚΑ, δηλώνοντας ότι απασχολείται πλέον αποκλειστικά ως μη μισθωτός. Με τη δήλωση αυτή ενημερώνεται το σύστημα ώστε να επανεκδοθούν τα ειδοποιητήρια πληρωμής ασφαλιστικών εισφορών για τους επόμενους μήνες.
Η διαδικασία αυτή είναι απαραίτητη για την ορθή ενημέρωση του ασφαλιστικού μητρώου και για την αποφυγή λαθών στον υπολογισμό των εισφορών.
Συμπέρασμα
Η παράλληλη απασχόληση, δηλαδή η ταυτόχρονη μισθωτή και μη μισθωτή εργασία, επιτρέπεται από το ισχύον ασφαλιστικό πλαίσιο και αντιμετωπίζεται με ειδικό τρόπο στον ΕΦΚΑ. Η υποβολή της ηλεκτρονικής αίτησης δήλωσης παράλληλης μισθωτής απασχόλησης είναι απαραίτητη ώστε να ανασταλεί η έκδοση ειδοποιητηρίων και να υπολογιστούν σωστά οι ασφαλιστικές εισφορές με βάση τα δεδομένα της μισθωτής εργασίας.
Κάθε περίπτωση ασφαλισμένου μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με τη διάρκεια της μισθωτής απασχόλησης, την ασφαλιστική κατηγορία που έχει επιλεγεί και τα ποσά εισφορών που καταβάλλονται μέσω της μισθωτής εργασίας.