Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών αποτελεί μία ολιστική λύση για ιδιώτες, επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες και νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που ασκούν οικονομική δραστηριότητα χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό, για τη συνολική ρύθμιση των οφειλών τους προς το Δημόσιο, τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, τις τράπεζες και τους servicers. Θεσπίστηκε με τον ν. 4738/2020 και έχει τροποποιηθεί επανειλημμένα έκτοτε, με πιο πρόσφατη σημαντική αλλαγή τη μείωση του ελάχιστου ορίου ένταξης στις 5.000 ευρώ, με τον ν. 5313/2026.
Μέσω του Μηχανισμού, ο οφειλέτης μπορεί να ρυθμίσει το σύνολο των χρεών του μέσα από μία ενιαία, αυτοματοποιημένη διαδικασία, αντί να διαπραγματεύεται ξεχωριστά με κάθε πιστωτή, και αποφεύγοντας παράλληλα την προσφυγή σε δικαστικές διαδικασίες.
Ποιοι Μπορούν να Ενταχθούν
Δικαίωμα υποβολής αίτησης έχουν όλοι οι οφειλέτες, φυσικά και νομικά πρόσωπα, με ποσό οφειλών που υπερβαίνει τις 5.000 ευρώ, για ληξιπρόθεσμες, ενήμερες ή εξυπηρετούμενες οφειλές. Το όριο αυτό υπολογίζεται αθροιστικά, επί του συνόλου των οφειλών προς όλους τους πιστωτές μαζί. Ο περιορισμός που ίσχυε στο παρελθόν, σύμφωνα με τον οποίο δεν επιτρεπόταν ένταξη αν το 90% των οφειλών αφορούσε έναν μόνο πιστωτή, έχει πλέον αρθεί με τη νέα διατύπωση του άρθρου 7 ν. 4738/2020.
Αν το σύνολο των οφειλών είναι ενήμερο ή εξυπηρετούμενο, χωρίς καθυστέρηση, ελέγχεται επιπλέον αν ο οφειλέτης εμφανίζει επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης, δηλαδή μείωση εισοδήματος ή αύξηση δαπανών, τουλάχιστον 20%. Στη ρύθμιση μπορούν να περιληφθούν επίσης οφειλές προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης που έχουν βεβαιωθεί σε βάρος επιχειρήσεων σε λύση ή εκκαθάριση, ή που έχουν παύσει να υφίστανται, με αίτηση τρίτου προσώπου που φέρει εις ολόκληρον ευθύνη με την επιχείρηση αυτή.
Ποιες Οφειλές Ρυθμίζονται
Στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό μπορούν να ενταχθούν οφειλές προς το Δημόσιο, τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, τραπεζικά δάνεια και χρέη που διαχειρίζονται εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Παράλληλα, ο Μηχανισμός παρέχει τη δυνατότητα ρύθμισης και οφειλών υπέρ τρίτων που εισπράττονται από τη φορολογική διοίκηση.
Ως πιστωτές νοούνται οι χρηματοδοτικοί φορείς, το Δημόσιο και οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, που έχουν χρηματικές απαιτήσεις κατά του οφειλέτη. Ως χρηματοδοτικοί φορείς νοούνται ειδικότερα τα πιστωτικά ή χρηματοδοτικά ιδρύματα, οι εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης, οι εταιρείες πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων, οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις που εποπτεύονται από την Τράπεζα της Ελλάδος ή τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό, καθώς και τα νομικά πρόσωπα που αποκτούν απαιτήσεις προς τιτλοποίηση.
Ποιος Μπορεί να Δώσει την Αρχική Ώθηση για την Ένταξη
Η διαδικασία δεν εκκινεί αποκλειστικά με πρωτοβουλία του οφειλέτη. Το Δημόσιο, οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης ή οι χρηματοδοτικοί φορείς μπορούν οι ίδιοι, ως πιστωτές, να κινήσουν τη διαδικασία, κοινοποιώντας στον οφειλέτη πρόσκληση για εξωδικαστική αναδιάρθρωση, με ηλεκτρονική επιστολή, δικαστικό επιμελητή, συστημένη επιστολή ή αυτοπρόσωπη παράδοση, θέτοντας προθεσμία υποβολής αίτησης έως 45 ημερολογιακές ημέρες.
Αν ο οφειλέτης δεν ανταποκριθεί εντός της προθεσμίας αυτής, η διαδικασία περατώνεται αυτοδίκαια, γεγονός που αξιολογείται σε περίπτωση τυχόν μεταγενέστερης υποβολής αίτησης από τον ίδιο. Οι χρηματοδοτικοί φορείς πάντως δεν υποχρεούνται να υποβάλουν πρόταση ρύθμισης, ούτε δεσμεύονται ως προς το περιεχόμενό της.
Πώς Υποβάλλεται η Αίτηση
Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας του Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης Οφειλών στο gov.gr, με χρήση των κωδικών πρόσβασης Taxisnet. Η αίτηση αξιολογείται στη συνέχεια από τους χρηματοδοτικούς φορείς, οι οποίοι υποβάλλουν μέσω της ίδιας πλατφόρμας πρόταση αναδιάρθρωσης των οφειλών. Αν ο οφειλέτης συναινέσει, η σύμβαση αναδιάρθρωσης καθίσταται δεσμευτική για όλους τους πιστωτές.
Άρση Τραπεζικού και Φορολογικού Απορρήτου
Με την υποβολή της αίτησης, ο οφειλέτης παρέχει άδεια για την άρση του απορρήτου των τραπεζικών του καταθέσεων και του φορολογικού του απορρήτου, καθώς και άδεια κοινοποίησης του περιεχομένου της αίτησης και των συνοδευτικών στοιχείων σε όλους τους συμμετέχοντες πιστωτές. Σε αίτηση φυσικού προσώπου, η άρση αυτή επεκτείνεται και στα στοιχεία του συζύγου ή της συζύγου, του συμβίου ή της συμβίας και των εξαρτώμενων μελών, οι οποίοι συνυπογράφουν την αίτηση για την παροχή της σχετικής άδειας.
Η αίτηση επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης ως προς την ακρίβεια και την πληρότητα του περιεχομένου της. Ανακριβής δήλωση συνεπάγεται σοβαρές συνέπειες για τον οφειλέτη, καθώς τυχόν ρύθμιση που έχει επιτευχθεί ακυρώνεται αυτοδικαίως και η οφειλή αναβιώνει επιβαρυμένη.
Ποια Είναι τα Οφέλη Ένταξης
Ήδη από την υποβολή της αίτησης και μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας, αναστέλλονται τα αναγκαστικά μέτρα και η συνέχιση της αναγκαστικής εκτέλεσης επί απαιτήσεων, κινητών και ακινήτων του οφειλέτη, καθώς και η ποινική δίωξη για συγκεκριμένα αδικήματα σχετικά με τις ρυθμιζόμενες οφειλές. Η αναστολή αυτή δεν καταλαμβάνει πλειστηριασμό που έχει ήδη προγραμματιστεί εντός τριών μηνών από την υποβολή της αίτησης, ούτε τις προπαρασκευαστικές ενέργειες ενέγγυου πιστωτή για τη διενέργειά του.
Με την υπογραφή της σύμβασης αναδιάρθρωσης, αναστέλλονται περαιτέρω και αυτοδικαίως τα μέτρα ατομικής και συλλογικής αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του οφειλέτη έναντι κάθε πιστωτή που δεσμεύεται από τη σύμβαση. Η ένταξη επιτρέπει επίσης την έκδοση αποδεικτικού φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας, καθώς και τη ρύθμιση δανείων που καλύπτονται από εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.
Προβλέπονται έως 240 δόσεις για την αποπληρωμή οφειλών προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, και έως 420 δόσεις για οφειλές προς χρηματοπιστωτικούς φορείς. Σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπεται επίσης δυνατότητα μερικής διαγραφής της βασικής οφειλής, των τόκων, των προστίμων και των προσαυξήσεων, υπό την προϋπόθεση απόδειξης πραγματικής οικονομικής αδυναμίας του οφειλέτη, των συνοφειλετών και των εγγυητών.
Προθεσμία Υπογραφής της Σύμβασης Αναδιάρθρωσης
Αν δεν υπογραφεί σύμβαση αναδιάρθρωσης εντός δύο μηνών από την υποβολή της αίτησης, η διαδικασία θεωρείται κατά κανόνα περατωθείσα ως άκαρπη. Εντός της ίδιας προθεσμίας, οι συμμετέχοντες χρηματοδοτικοί φορείς έχουν επίσης τη δυνατότητα να απορρίψουν ρητά την αίτηση, οπότε η διαδικασία περαιώνεται άμεσα από την ημερομηνία κοινοποίησης της απόρριψης.
Σύμφωνα με το πλέον πρόσφατο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της πλατφόρμας, όταν το διάστημα των δύο μηνών δεν επαρκεί για την επίτευξη συμφωνίας, παρέχεται πλέον δυνατότητα παράτασης, κάτι που διευκολύνει την ολοκλήρωση πιο σύνθετων υποθέσεων.
Δυνατότητα Διαμεσολάβησης
Αν ο οφειλέτης, εντός δέκα ημερολογιακών ημερών από τη λήψη πρότασης ρύθμισης, υποβάλει αίτημα υπαγωγής σε διαμεσολάβηση, και το αίτημα αυτό γίνει δεκτό από την πλειοψηφία των χρηματοδοτικών φορέων ως προς την αξία των σχετικών απαιτήσεων, μπορεί να διενεργηθεί διαμεσολάβηση. Αν παρά την πάροδο τριάντα ημερών από την υποβολή του αιτήματος δεν επιτευχθεί συμφωνία, η διαδικασία θεωρείται περατωθείσα, χωρίς δυνατότητα παράτασης ή ανανέωσης.
Όροι που Δεν Επιτρέπονται στη Ρύθμιση με το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης
Στις συμβάσεις αναδιάρθρωσης οφειλών προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, θεωρούνται άκυροι όροι που προβλέπουν: αποπληρωμή σε περισσότερες από 240 δόσεις, επαναρρύθμιση οφειλών που έχουν ήδη ρυθμιστεί μέσω του ίδιου Μηχανισμού, τμηματική αποπληρωμή ανά χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του μήνα, μηνιαία δόση μικρότερη των 50 ευρώ, περίοδο χάριτος για την αποπληρωμή, ή ικανοποίηση των απαιτήσεων με ανταλλάγματα αντί χρηματικού ποσού.
Η τυχόν διαγραφή οφειλών προς το Δημόσιο ή τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης γίνεται κατά σειρά παλαιότητας, από την παλαιότερη προς τη νεότερη οφειλή, και τελεί υπό την αίρεση της ολοσχερούς αποπληρωμής των ρυθμιζόμενων οφειλών. Απαγορεύεται σε κάθε περίπτωση η διαγραφή βασικής οφειλής παρακρατούμενων φόρων, επιρριπτόμενων φόρων προς το Δημόσιο και ασφαλιστικών εισφορών.
Τι Συμβαίνει αν Δεν Τηρηθεί η Ρύθμιση
Αν ο οφειλέτης καθυστερήσει την καταβολή τριών ή περισσότερων δόσεων προς έναν πιστωτή, ή καθυστερήσει να καταβάλει πάνω από το 3% του συνολικού ποσού που οφείλει στον συγκεκριμένο πιστωτή, εκείνος δικαιούται να καταγγείλει τη σύμβαση. Η καταγγελία αυτή δεν ανατρέπει τη ρύθμιση ως προς τους υπόλοιπους πιστωτές, αλλά μόνο ως προς τον συγκεκριμένο, ο οποίος μπορεί στη συνέχεια να κινηθεί άμεσα για την είσπραξη της αρχικής οφειλής, μειωμένης κατά τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί.
Με την πιο πρόσφατη τροποποίηση του νομικού πλαισίου, η σύμβαση αναδιάρθρωσης αποτελεί πλέον ρητά εκτελεστό τίτλο, γεγονός που σημαίνει ότι ο πιστωτής μπορεί να προχωρήσει απευθείας σε αναγκαστική εκτέλεση για τις απαιτήσεις που περιλαμβάνει, χωρίς να χρειάζεται να εξασφαλίσει προηγουμένως δικαστική απόφαση.
Ποιοι Δεν Μπορούν να Ενταχθούν
Δεν επιτρέπεται η υπαγωγή σε όσους έχουν ήδη κινήσει άλλες δικαστικές διαδικασίες ρύθμισης οφειλών, όπως αίτηση επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσης, αίτηση πτώχευσης, ή αίτηση προστασίας της κύριας κατοικίας, εκτός αν παραιτηθούν πρώτα από αυτές. Αποκλείονται επίσης όσοι δεν έχουν παρέλθει τουλάχιστον 15 μήνες από απόφαση υπαγωγής σε προηγούμενη τέτοια διαδικασία, ή 12 μήνες από την ολοκλήρωση προηγούμενης διαδικασίας του ίδιου Εξωδικαστικού Μηχανισμού. Αποκλείονται τέλος περιπτώσεις όπου, για νομικά πρόσωπα, ο διευθύνων σύμβουλος, διαχειριστής ή εταίρος έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για συγκεκριμένα οικονομικά αδικήματα σε βαθμό κακουργήματος.
Τι Πρέπει να Γνωρίζετε
Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός δεν προσφέρει μια ενιαία, προκαθορισμένη ρύθμιση σε όλους. Η πρόταση αναδιάρθρωσης προκύπτει αυτοματοποιημένα από ειδικό αλγόριθμο της πλατφόρμας, βάσει των πραγματικών οικονομικών στοιχείων κάθε οφειλέτη, όπως εισόδημα, περιουσία και οικογενειακές υποχρεώσεις. Η αίτηση συνιστά ταυτόχρονα υπεύθυνη δήλωση, με σημαντικές συνέπειες σε περίπτωση ανακριβειών, και συνεπάγεται άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου, στοιχεία που ο οφειλέτης πρέπει να γνωρίζει πριν προχωρήσει.
Το ζήτημα του τι ισχύει ειδικά για κάθε κατηγορία πιστωτή, τα ακριβή ποσοστά ενδεχόμενης διαγραφής οφειλής, το ακριβές περιεχόμενο της αίτησης, η πρόσφατη δυνατότητα διάσωσης της κύριας κατοικίας μέσω ρευστοποίησης λοιπών ακινήτων, καθώς και ειδικές κατηγορίες όπως οι ευάλωτοι οφειλέτες ή οι οφειλές σε ελβετικό φράγκο, αναλύονται σε ξεχωριστά, εξειδικευμένα άρθρα.
