Δήλωση Ε9: Ποιοι Έχουν Υποχρέωση, Προθεσμία Υποβολής και Παραδείγματα (Πλήρης Οδηγός)
Η δήλωση στοιχείων ακινήτων (Ε9) είναι η δήλωση μέσω της οποίας καταγράφεται στο Περιουσιολόγιο της φορολογικής διοίκησης η ακίνητη περιουσία των φορολογουμένων. Μέσω της δήλωσης αυτής δηλώνονται όλα τα ακίνητα που κατέχει ένας φορολογούμενος, καθώς και κάθε μεταβολή που επηρεάζει τα δικαιώματα ή τα στοιχεία των ακινήτων του.
Η δήλωση υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας της Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και αποτελεί βασικό στοιχείο του Περιουσιολογίου Ακινήτων. Με βάση τα στοιχεία που δηλώνονται στη δήλωση Ε9 υπολογίζεται το εκκαθαριστικό ΕΝΦΙΑ, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την ορθή και έγκαιρη υποβολή της.
Μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής του Περιουσιολογίου οι φορολογούμενοι έχουν τη δυνατότητα να υποβάλλουν δήλωση στοιχείων ακινήτων (Ε9), να καταχωρούν αρχικές δηλώσεις, καθώς και να υποβάλλουν τροποποιητικές δηλώσεις Ε9 για τα έτη 2010 και επόμενα, προκειμένου να ενημερώνεται σωστά η περιουσιακή τους κατάσταση στο σύστημα της φορολογικής διοίκησης.
Ποιοι Έχουν Υποχρέωση Υποβολής Δήλωσης Στοιχείων Ακινήτων (Ε9)
Υποχρέωση υποβολής δήλωσης στοιχείων ακινήτων (Ε9) έχουν τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που διαθέτουν εμπράγματα δικαιώματα σε ακίνητα. Σύμφωνα με το άρθρο 23 του Ν.3427/2005, υπόχρεοι σε υποβολή δήλωσης Ε9 είναι όσοι έχουν δικαιώματα επί ακινήτων, όπως πλήρη κυριότητα, ψιλή κυριότητα, επικαρπία, δικαίωμα οίκησης ή δικαίωμα επιφάνειας. Η δήλωση υποβάλλεται κάθε φορά που προκύπτει σύσταση, απόκτηση ή οποιαδήποτε μεταβολή στα παραπάνω δικαιώματα, προκειμένου να ενημερώνεται σωστά η περιουσιακή κατάσταση του φορολογουμένου στο Περιουσιολόγιο Ακινήτων.
Στην πράξη, υποχρέωση υποβολής δήλωσης Ε9 προκύπτει σε περιπτώσεις όπως η αγορά ή η πώληση ακινήτου, μεταβολή ακινήτου όπως η αλλαγή χρήσης, η απόκτηση ακινήτου μέσω γονικής παροχής ή δωρεάς, η κληρονομιά ακινήτου, καθώς και κάθε μεταβολή που επηρεάζει τα στοιχεία ή το ποσοστό συνιδιοκτησίας ενός ακινήτου. Η φορολογική νομοθεσία προβλέπει επίσης ειδικές κατηγορίες υπόχρεων, όπως κληρονόμους ακίνητης περιουσίας, εργολάβους οικοδομών, εκ προσυμφώνου αγοραστές και άλλες περιπτώσεις που ορίζονται αναλυτικά στο άρθρο 23 του Ν.3427/2005.
Προθεσμία Υποβολής Δήλωσης Στοιχείων Ακινήτων (Ε9)
Η προθεσμία υποβολής της δήλωσης στοιχείων ακινήτων (Ε9) καθορίζεται από το άρθρο 23 παράγραφος 3 του Ν.3427/2005, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 56 του Ν.5087/2024.
Σύμφωνα με τη φορολογική νομοθεσία, για κάθε σύσταση, απόκτηση ή οποιαδήποτε μεταβολή εμπράγματου δικαιώματος σε ακίνητο, ο υπόχρεος οφείλει να υποβάλει δήλωση Ε9 έως την 31η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από το έτος στο οποίο πραγματοποιήθηκε η μεταβολή.
Η προθεσμία αυτή εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση αλλαγής στην ακίνητη περιουσία του φορολογουμένου, όπως αγορά, πώληση, γονική παροχή, δωρεά, κληρονομιά ή άλλη μεταβολή που επηρεάζει τα δικαιώματα ή τα στοιχεία ενός ακινήτου. Με την εμπρόθεσμη υποβολή της δήλωσης Ε9 ενημερώνεται σωστά το Περιουσιολόγιο Ακινήτων της φορολογικής διοίκησης και διασφαλίζεται η ορθή απεικόνιση της περιουσιακής κατάστασης του φορολογουμένου.
Σε περίπτωση απόκτησης ακινήτου λόγω κληρονομιάς εφαρμόζεται διαφορετική προθεσμία. Η δήλωση στοιχείων ακινήτων υποβάλλεται, μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα από τη λήξη της προθεσμίας αποποίησης της κληρονομιάς. Η προθεσμία αποποίησης είναι συνήθως τέσσερις μήνες από τον θάνατο του κληρονομουμένου ή από τη δημοσίευση της διαθήκης.
Πρακτικά Παραδείγματα Προθεσμίας Δήλωσης Στοιχείων Ακινήτων (Ε9)
Πολλοί φορολογούμενοι αναρωτιούνται πότε πρέπει να υποβάλουν δήλωση Ε9 μετά από αγορά, πώληση ή άλλη μεταβολή στην ακίνητη περιουσία τους. Για να γίνει πιο κατανοητή η προθεσμία υποβολής της δήλωσης στοιχείων ακινήτων, παρατίθενται τα ακόλουθα πρακτικά παραδείγματα.
Αγορά ακινήτου
Αν ένας φορολογούμενος αγοράσει ένα διαμέρισμα στις 10 Ιουνίου 2025, η απόκτηση του ακινήτου αποτελεί μεταβολή στην ακίνητη περιουσία του και πρέπει να δηλωθεί στη δήλωση Ε9 έτους 2026. Η δήλωση αυτή πρέπει να υποβληθεί μέχρι την 31η Ιανουαρίου 2026, δηλαδή έως το τέλος Ιανουαρίου του επόμενου έτους από το έτος στο οποίο πραγματοποιήθηκε η αγορά.
Πώληση ακινήτου
Αν ένας φορολογούμενος πωλήσει ένα ακίνητο, για παράδειγμα ένα οικόπεδο στις 15 Σεπτεμβρίου 2025, η μεταβολή αυτή πρέπει επίσης να δηλωθεί στη δήλωση Ε9 έτους 2026, μέχρι την 31η Ιανουαρίου 2026, ώστε να ενημερωθεί σωστά η περιουσιακή του κατάσταση στο Περιουσιολόγιο Ακινήτων.
Μεταβολή στοιχείων ακινήτου
Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν αλλάζει η ιδιοκτησία του ακινήτου, αλλά μεταβάλλονται τα στοιχεία του. Για παράδειγμα, μπορεί να γίνει διόρθωση της επιφάνειας ενός ακινήτου, αλλαγή χρήσης ενός χώρου ή μεταβολή στο ποσοστό συνιδιοκτησίας. Αν μια τέτοια μεταβολή πραγματοποιηθεί, για παράδειγμα, στις 18 Ιουλίου 2025, η αλλαγή αυτή πρέπει να δηλωθεί στη δήλωση στοιχείων ακινήτων (Ε9) έτους 2026 μέχρι την 31η Ιανουαρίου 2026, δηλαδή μέχρι το τέλος Ιανουαρίου του επόμενου έτους από το έτος στο οποίο πραγματοποιήθηκε η μεταβολή.
Κληρονομιά ακινήτου
Σε περίπτωση απόκτησης ακινήτου λόγω κληρονομιάς ισχύει διαφορετική προθεσμία υποβολής της δήλωσης Ε9. Για παράδειγμα, αν ο θάνατος του κληρονομουμένου επήλθε στις 20 Δεκεμβρίου 2024, η προθεσμία αποποίησης της κληρονομιάς λήγει στις 20 Απριλίου 2025. Στην περίπτωση αυτή, η δήλωση στοιχείων ακινήτων (Ε9) πρέπει να υποβληθεί μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα από τη λήξη της προθεσμίας αποποίησης, δηλαδή μέχρι το τέλος Μαΐου 2025.
Πού Υποβάλλεται η Δήλωσης Στοιχείων Ακινήτων (Ε9)
Η δήλωση στοιχείων ακινήτων (Ε9) υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της εφαρμογής Ε9 στην πλατφόρμα της Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Η πρόσβαση στην εφαρμογή πραγματοποιείται με τη χρήση των προσωπικών κωδικών TAXISnet, μέσω των οποίων ο φορολογούμενος συνδέεται στις ψηφιακές υπηρεσίες της φορολογικής διοίκησης.
Μέσα από την ηλεκτρονική εφαρμογή του Περιουσιολογίου ο φορολογούμενος μπορεί να δει την περιουσιακή του κατάσταση, να υποβάλει νέα δήλωση στοιχείων ακινήτων (Ε9) καθώς και να πραγματοποιήσει διορθώσεις ή μεταβολές στα στοιχεία των ακινήτων του με την υποβολή τροποποιητικής δήλωσης.
Πώς Επηρεάζει η Δήλωση Στοιχείων Ακινήτων (Ε9) τον Υπολογισμό του ΕΝΦΙΑ
Η δήλωση στοιχείων ακινήτων (Ε9) αποτελεί τη βάση δεδομένων της φορολογικής διοίκησης για την καταγραφή της ακίνητης περιουσίας των φορολογουμένων. Με βάση τα στοιχεία που δηλώνονται στο Ε9 όπως η επιφάνεια του ακινήτου, η χρήση, η παλαιότητα, το ποσοστό συνιδιοκτησίας και τα εμπράγματα δικαιώματα, πραγματοποιείται κάθε χρόνο ο υπολογισμός του ΕΝΦΙΑ και εκδίδεται το αντίστοιχο εκκαθαριστικό ΕΝΦΙΑ από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.
Για τον λόγο αυτό, η σωστή και έγκαιρη ενημέρωση της δήλωσης Ε9 είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς τυχόν λάθη ή παραλείψεις στα στοιχεία των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν άμεσα το ποσό του φόρου που εμφανίζεται στο εκκαθαριστικό. Οι ιδιοκτήτες ακινήτων μπορούν να ενημερωθούν αναλυτικά για το πώς μπορούν να βρουν το εκκαθαριστικό ΕΝΦΙΑ στην εφορία καθώς και ποια στοιχεία πρέπει να ελέγχουν πριν από την έκδοση του ΕΝΦΙΑ.
Παράλληλα, η φορολογική νομοθεσία προβλέπει περιπτώσεις εκπτώσεων ή απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις παρέχεται και μείωση ΕΝΦΙΑ για ασφαλισμένες κατοικίες, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Επιπλέον, σε διαδικασίες όπως οι μεταβιβάσεις ακινήτων απαιτείται η έκδοση πιστοποιητικού ΕΝΦΙΑ, το οποίο επιβεβαιώνει ότι το ακίνητο έχει δηλωθεί ορθά στη δήλωση στοιχείων ακινήτων και ότι έχουν εκπληρωθεί οι σχετικές φορολογικές υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη.
Η σωστή ενημέρωση του Ε9 αποτελεί επομένως βασική προϋπόθεση για την ορθή έκδοση του εκκαθαριστικού ΕΝΦΙΑ και την αποφυγή φορολογικών επιβαρύνσεων ή διορθώσεων σε μεταγενέστερο χρόνο.