Προϋπολογισμός 2027: Τι προβλέπεται για φόρους, μισθούς, συντάξεις και ΕΝΦΙΑ

Προϋπολογισμός 2027: Το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού προβλέπει παρεμβάσεις για φόρους, μισθούς, συντάξεις, ασφαλιστικές εισφορές, ΕΝΦΙΑ, επιχειρήσεις, ενοικιαστές, αγρότες, τρίτεκνους και άτομα με αναπηρία.

Οι παρεμβάσεις του 2027 κινούνται σε τέσσερις βασικούς άξονες: ενίσχυση διαθέσιμου εισοδήματος, στήριξη ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων, στοχευμένη κοινωνική πολιτική για στεγαστικό και δημογραφικό, καθώς και ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας. Επειδή πρόκειται για προσχέδιο προϋπολογισμού, η πρακτική εφαρμογή κάθε μέτρου θα κριθεί από τις τελικές νομοθετικές διατάξεις και τις αποφάσεις που θα ακολουθήσουν.

Τι προβλέπει ο Προϋπολογισμός 2027

Το προσχέδιο του Προϋπολογισμού 2027 περιλαμβάνει παρεμβάσεις με δημοσιονομική επίπτωση μέσα στο 2027, οι οποίες αφορούν διαφορετικές κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι μειώσεις φόρων, η αύξηση εισοδημάτων, η μείωση εισφορών, οι παρεμβάσεις στην ακίνητη περιουσία και τα μέτρα κοινωνικής πολιτικής.

Σύμφωνα με το προσχέδιο, οι παρεμβάσεις αυτές περιλαμβάνουν μειώσεις φόρων για ελεύθερους επαγγελματίες, μηδενισμό φορολογικού συντελεστή για τρίτεκνους και κατά κύριο επάγγελμα αγρότες με φορολογητέο εισόδημα έως 20.000 ευρώ, μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης του Νοεμβρίου για συνταξιούχους και ευάλωτες ομάδες, μείωση ασφαλιστικών εισφορών στον ιδιωτικό τομέα και επίδομα εορτών Χριστουγέννων για δημοσίους υπαλλήλους.

Συνταξιούχοι: Ενίσχυση 400 ευρώ και αύξηση συντάξεων

Για τους συνταξιούχους, το προσχέδιο προβλέπει μόνιμη αύξηση της ετήσιας οικονομικής ενίσχυσης του Νοεμβρίου από 300 ευρώ σε 400 ευρώ καθαρά. Η ενίσχυση επεκτείνεται στο σύνολο των συνταξιούχων ηλικίας άνω των 65 ετών και, σύμφωνα με το προσχέδιο, ο συνολικός αριθμός των δικαιούχων ανέρχεται σε 2,2 εκατομμύρια.

Το ίδιο ποσό προβλέπεται για συνταξιούχους ηλικίας άνω των 60 ετών που λαμβάνουν μόνο σύνταξη λόγω θανάτου, καθώς και για άτομα με αναπηρία ανεξαρτήτως ηλικίας και ανασφάλιστους υπερήλικες. Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται οριζόντια αύξηση των συντάξεων με βάση τον μέσο όρο του πληθωρισμού και της αύξησης του ΑΕΠ, χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς.

Με βάση τις μακροοικονομικές εκτιμήσεις του προσχεδίου, η αύξηση των συντάξεων υπολογίζεται σε 2,8%. Το προσχέδιο προβλέπει επίσης κατάργηση της περικοπής κατά 50% στους δικαιούχους που λαμβάνουν συντάξεις λόγω θανάτου μετά την παρέλευση της τριετίας.

Μισθωτοί ιδιωτικού τομέα: Μείωση εισφορών και κατώτατος μισθός

Από την 1η Απριλίου 2027 προβλέπεται μείωση κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα. Η μείωση αφορά τις κρατήσεις υπέρ ΔΥΠΑ και το δημοσιονομικό κόστος καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Μετά τη μείωση, το ποσοστό των συνολικών εισφορών το 2027 υποχωρεί σε 34,66%, με 12,87% για τον εργαζόμενο και 21,79% για τον εργοδότη. Η παρέμβαση αυτή επηρεάζει το καθαρό εισόδημα των μισθωτών, καθώς μειώνει τις κρατήσεις από την εργασία.

Παράλληλα, τίθεται στόχος για αύξηση του κατώτατου μισθού σε 1.000 ευρώ έως τον Ιανουάριο 2028, από 920 ευρώ. Το προσχέδιο αναφέρει δύο αυξήσεις, τον Απρίλιο 2027 και τον Ιανουάριο 2028, ενώ μαζί με τις τριετίες το ποσό αναφέρεται σε 1.300 ευρώ.

Δημόσιοι υπάλληλοι: Επίδομα Χριστουγέννων από το 2027

Από τον Δεκέμβριο 2027 θεσπίζεται σε μόνιμη βάση επίδομα εορτών Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μικτά για περίπου 720.000 υπαλλήλους και λειτουργούς του Δημοσίου. Το καθαρό ποσό του επιδόματος κυμαίνεται, σύμφωνα με το προσχέδιο, από 257 ευρώ έως 389 ευρώ.

Το τελικό καθαρό ποσό εξαρτάται από τα έτη υπηρεσίας, την ηλικία, το εισόδημα και τον αριθμό των προστατευόμενων τέκνων. Επιπλέον, ο ονομαστικός μισθός των δημοσίων υπαλλήλων προβλέπεται να αναπροσαρμοστεί οριζόντια, ακολουθώντας την αύξηση του κατώτατου μισθού.

Ελεύθεροι επαγγελματίες: Τι αλλάζει στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα

Από το φορολογικό έτος 2026, δηλαδή στις φορολογικές δηλώσεις του 2027, θεσπίζεται πλαίσιο απαλλαγής από τις προσαυξήσεις του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες. Η παρέμβαση αφορά την απαλλαγή από ποσοστό 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας προσωπικού και 5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών από τον μέσο όρο του αντίστοιχου ΚΑΔ.

Οι προϋποθέσεις που αναφέρονται στο προσχέδιο είναι η πλήρης διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, η υποβολή στοιχείων στο myDATA, η απουσία εργατικών ή φορολογικών παραβάσεων κατά την τελευταία πενταετία και η έγκαιρη υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ και φορολογίας εισοδήματος.

Παράλληλα, το τεκμήριο ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος μειώνεται αναλογικά με το ποσοστό συνιδιοκτησίας για εκμεταλλευτές ταξί, ενώ τα ανήλικα τέκνα εξαιρούνται πλήρως. Επεκτείνεται επίσης η μείωση κατά 50% του τεκμηρίου σε ατομικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκων, με ειδικό όριο 2.200 κατοίκων για τη Δυτική Μακεδονία, εξαιρουμένων όσων βρίσκονται στην Περιφέρεια Αττικής, πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων.

Αγρότες: Μηδενικός φόρος έως 20.000 ευρώ

Από το φορολογικό έτος 2026 μηδενίζεται ο συντελεστής φορολογίας εισοδήματος για εισοδήματα από αγροτική δραστηριότητα έως 20.000 ευρώ. Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα, κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, με τουλάχιστον 50% του συνολικού εισοδήματός τους να προέρχεται από αγροτική δραστηριότητα.

Με τη ρύθμιση αυτή, το αφορολόγητο όριο για αγρότη χωρίς τέκνα αυξάνεται, για εισόδημα, από 8.633 ευρώ σε 22.204 ευρώ. Το μέγιστο ετήσιο όφελος φόρου φτάνει τα 2.900 ευρώ.

Το μέτρο αφορά 47.091 αγρότες, σε σύνολο 245.907, οι οποίοι συγκεντρώνουν το 56% του συνολικού αγροτικού εισοδήματος. Το δημοσιονομικό κόστος ανέρχεται σε 87 εκατ. ευρώ το 2027 και σταθεροποιείται σε 56 εκατ. ευρώ για κάθε ένα από τα επόμενα έτη.

Τρίτεκνοι: Μηδενικός συντελεστής για εισόδημα έως 20.000 ευρώ

Από το φορολογικό έτος 2027 προβλέπεται μηδενισμός του φορολογικού συντελεστή για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ για όσους έχουν τρία εξαρτώμενα τέκνα. Για τους μισθωτούς, η μείωση μέσω της παρακράτησης προβλέπεται από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, η αντίστοιχη μείωση θα εμφανιστεί κατά την υποβολή των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος το 2028. Το αφορολόγητο εισόδημα αυξάνεται από 14.364 ευρώ σε 25.364 ευρώ, με μέγιστο όφελος φόρου 1.800 ευρώ ετησίως.

Το μέτρο ωφελεί 86.927 τρίτεκνους, από τους 152.039, που βρίσκονται πάνω από το αφορολόγητο όριο. Από αυτούς, οι 33.894 είναι ελεύθεροι επαγγελματίες.

Επιχειρήσεις: Τέλος επιτηδεύματος, αποσβέσεις και προκαταβολή φόρου

Για τις επιχειρήσεις, το προσχέδιο προβλέπει παρεμβάσεις με φορολογικό και επενδυτικό χαρακτήρα. Το τέλος επιτηδεύματος καταργείται πλήρως από το 2027 για νομικά πρόσωπα στην ελληνική περιφέρεια και στη Θεσσαλονίκη, με 121.922 επιχειρήσεις να ωφελούνται από το μέτρο.

Στην Περιφέρεια Αττικής, το τέλος επιτηδεύματος μειώνεται κατά 50% το 2028 και καταργείται οριστικά το 2029. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 82 εκατ. ευρώ το 2027 και σε 138 εκατ. ευρώ το 2028, ενώ σταθεροποιείται σε 201 εκατ. ευρώ τα επόμενα έτη.

Για δαπάνες από την 1η Ιανουαρίου 2027 σε μηχανολογικό εξοπλισμό, προβλέπονται επιταχυνόμενες αποσβέσεις. Η απόσβεση συμπτύσσεται σε 6 έτη αντί για 10, με προοδευτικούς συντελεστές 10%, 10%, 15%, 15%, 25% και 25% ανά έτος.

Προβλέπεται επίσης μείωση της προκαταβολής φόρου. Από το φορολογικό έτος 2027 μειώνεται κατά 5% η προκαταβολή φόρου των ατομικών επιχειρήσεων, ενώ από το φορολογικό έτος 2028 προβλέπεται σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου των νομικών προσώπων κατά 5% ετησίως και μέχρι ποσοστού 50%.

Μικρομεσαίες επιχειρήσεις: Νέα χρηματοδοτικά προγράμματα μέσω ΕΑΤ

Με ποσό 1,5 δισ. ευρώ από τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης που μεταφέρθηκαν στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, προβλέπεται να χρηματοδοτηθούν δύο νέα προγράμματα αποκλειστικά για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Πρόκειται για δανειοδοτικό πρόγραμμα ύψους 1,1 δισ. ευρώ και εγγυοδοτικό πρόγραμμα ύψους 400 εκατ. ευρώ. Με τη συμμετοχή του τραπεζικού συστήματος, τα προγράμματα αυτά προβλέπεται να στηρίξουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις με σύνολο δανείων 5 δισ. ευρώ.

Στεγαστικό: Σπίτι μου ΙΙΙ και επιστροφή ενοικίου

Στο στεγαστικό πεδίο, το προσχέδιο προβλέπει νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» ύψους 2 δισ. ευρώ μέσω της ΕΑΤ, για τη στήριξη της αγοράς πρώτης κατοικίας μέσω χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων. Αναφέρονται διευρυμένα κριτήρια, με ηλικία έως 55 έτη, εμπορική αξία ακινήτου έως 300.000 ευρώ, ύψος δανείου έως 230.000 ευρώ και αυξημένα εισοδηματικά όρια κατά 7.000 ευρώ ανά τέκνο.

Παράλληλα, επεκτείνεται η επιστροφή ενοικίου με διευρυμένα εισοδηματικά όρια. Τα όρια διαμορφώνονται σε ετήσιο φορολογητέο εισόδημα έως 25.000 ευρώ για άγαμους και έως 35.000 ευρώ για έγγαμους, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε τέκνο.

Η παρέμβαση καλύπτει, σύμφωνα με το προσχέδιο, το 85% των ενοικιαστών, δηλαδή 1 εκατομμύριο νοικοκυριά. Προβλέπεται επίσης ετήσια οικονομική ενίσχυση με τη μορφή επιστροφής δύο ενοικίων σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια.

ΕΝΦΙΑ από το 2027: Ποιοι απαλλάσσονται

Από το 2027 προβλέπεται απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για φυσικά πρόσωπα, φορολογικούς κατοίκους Ελλάδας, των οποίων η κύρια κατοικία βρίσκεται σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους, με βάση την εκάστοτε πλέον πρόσφατη απογραφή πληθυσμού.

Εξαιρούνται οι οικισμοί της Περιφέρειας Αττικής, πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων. Ειδικά για την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, το όριο ορίζεται σε 2.200 κατοίκους.

Το μέτρο αφορά 131 επιπλέον οικισμούς και περίπου 62.000 ιδιοκτήτες ακινήτων. Το πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος ανέρχεται σε 8 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ το δημοσιονομικό κόστος της συνολικής απαλλαγής που αφορά 12.855 οικισμούς εκτιμάται σε 86 εκατ. ευρώ ετησίως.

Φόρος μεταβίβασης για κατοικίες από κατοίκους τρίτων χωρών

Από τον Ιούλιο 2027 προβλέπεται αύξηση του φόρου μεταβίβασης για αγορά κατοικίας από φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι τρίτων χωρών, εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο φόρος αυξάνεται από 3% σε 15%.

Το προσχέδιο αναφέρει τελικό ποσοστό 15,45%, συνυπολογιζομένης της εισφοράς 3% επί του φόρου υπέρ Δήμων. Η παρέμβαση εντάσσεται στα μέτρα για τον περιορισμό της ζήτησης κατοικιών από φορολογικούς κατοίκους τρίτων χωρών και τη μείωση της πίεσης στις τιμές των ακινήτων.

Οικογένειες και νέα γενιά

Από το 2027 καθιερώνεται επενδυτικός λογαριασμός για βρέφη ηλικίας έως 2 ετών, με ισόποση κρατική συνεισφορά έως 1.200 ευρώ ετησίως. Η κρατική συνεισφορά προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία, μέχρι την ενηλικίωση.

Σύμφωνα με το προσχέδιο, με απόδοση 3% έως 5%, το σωρευμένο κεφάλαιο μπορεί να ανέλθει σε 64.000 έως 77.000 ευρώ, ενώ ο γονέας θα έχει καταβάλει 24.600 ευρώ. Το δημοσιονομικό κόστος ανέρχεται σε 55 εκατ. ευρώ το 2027 και αυξάνεται κατά περίπου 27 εκατ. ευρώ ετησίως.

Προβλέπεται ακόμη αύξηση των voucher βρεφονηπιακών σταθμών κατά 10% και αλλαγή των εισοδηματικών ορίων, με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 37 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται αύξηση της δαπάνης σίτισης φοιτητών με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 27 εκατ. ευρώ.

Άτομα με αναπηρία και κοινωνικές παροχές

Από τον Ιανουάριο 2027 προβλέπεται τιμαριθμοποίηση των αναπηρικών επιδομάτων του ΟΠΕΚΑ και του e-ΕΦΚΑ. Τα επιδόματα θα αναπροσαρμόζονται ετησίως βάσει της αύξησης του ΑΕΠ και του πληθωρισμού.

Το μέτρο αφορά 218.000 δικαιούχους και το δημοσιονομικό κόστος διαμορφώνεται σε 47 εκατ. ευρώ το 2027. Το προσχέδιο περιλαμβάνει επίσης φορολογική προστασία μονογονεϊκότητας και παρεμβάσεις κοινωνικής πολιτικής για υγεία, οικογένεια και ευάλωτες ομάδες.

Ενεργειακό κόστος και δημόσιες επενδύσεις

Το προσχέδιο συνδέει μέρος των παρεμβάσεων του 2027 με την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας και τη σταδιακή μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρονται επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας, ανανεώσιμες πηγές και προγράμματα εξοικονόμησης.

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται μείωση κατά 50% της πρώτης κλίμακας χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας για τις οικιακές παροχές. Το προσχέδιο αναφέρει επίσης νέο πρόγραμμα επιχορήγησης συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, παρεμβάσεις για αντλίες θερμότητας, φωτοβολταϊκά και ηλιακούς θερμοσίφωνες, καθώς και δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης δημοσίων κτηρίων και σχολείων.

Μέτρα που αυξάνουν τα δημόσια έσοδα

Το δημοσιονομικό πλαίσιο του 2027 δεν περιλαμβάνει μόνο παρεμβάσεις με κόστος για τον προϋπολογισμό. Περιλαμβάνει και μέτρα ενίσχυσης των δημοσίων εσόδων, τα οποία εκτιμάται ότι αποδίδουν 468 εκατ. ευρώ το 2027.

Σε αυτά περιλαμβάνονται η σταδιακή επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, η αναμόρφωση της φορολόγησης των διαδικτυακών τυχερών παιγνίων, η αναπροσαρμογή των τελών ταξινόμησης στα υβριδικά οχήματα και η αναπροσαρμογή της φορολόγησης αμοιβών στελεχών άνω των 60.000 ευρώ από συμμετοχή στα κέρδη.

Το δημοσιονομικό πλαίσιο του 2027

Σύμφωνα με τις προβλέψεις για το 2027, το πρωτογενές αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε δημοσιονομική βάση προβλέπεται να διαμορφωθεί σε πλεόνασμα 9.152 εκατ. ευρώ ή 3,3% του ΑΕΠ. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι οι παρεμβάσεις εισοδήματος, οι φορολογικές ελαφρύνσεις και τα κοινωνικά μέτρα εντάσσονται σε σχεδιασμό που επιχειρεί να διατηρήσει τους δημοσιονομικούς στόχους.

Το προσχέδιο αναφέρει επίσης ότι οι καθαρές εθνικά χρηματοδοτούμενες πρωτογενείς δαπάνες της Γενικής Κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθούν με ρυθμό 3,6% το 2027, έναντι στόχου 3,1% που είχε τεθεί στο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό – Διαρθρωτικό Σχέδιο 2025-2028.

Η διαφορά αυτή εξετάζεται λαμβάνοντας υπόψη την ευελιξία που παρέχεται από την εθνική ρήτρα διαφυγής για αμυντικές δαπάνες και την επέκτασή της σε μέτρα ενεργειακής ανθεκτικότητας. Το προσχέδιο αναφέρει ότι, με βάση αυτή την ευελιξία και τη σωρευτική εξέλιξη των προηγούμενων ετών, δεν υπερβαίνεται η δέσμευση του ορίου δαπανών.

Τι πρέπει να κρατήσουν οι δικαιούχοι

Το βασικό σημείο για πολίτες και επιχειρήσεις είναι ότι τα μέτρα του Προϋπολογισμού 2027 δεν εφαρμόζονται όλα με τον ίδιο τρόπο και στον ίδιο χρόνο. Ορισμένα συνδέονται με φορολογικό έτος, άλλα με συγκεκριμένη ημερομηνία εφαρμογής, άλλα με παρακράτηση ή ασφαλιστικές εισφορές και άλλα με προγράμματα που θα εξειδικευτούν με ειδικές αποφάσεις.

Για τον λόγο αυτό, κάθε δικαιούχος πρέπει να εξετάζει το μέτρο που τον αφορά με βάση την κατηγορία του, τον χρόνο εφαρμογής, τις εισοδηματικές ή άλλες προϋποθέσεις και την τελική νομοθετική διάταξη. Το προσχέδιο δίνει τη δημοσιονομική και πολιτική κατεύθυνση, αλλά η πρακτική εφαρμογή θα κριθεί από τις τελικές ρυθμίσεις.