Η αγορά εταιρικών μεριδίων ή η συμμετοχή φυσικού προσώπου στη σύσταση νέας εταιρείας μπορεί να αποτελέσει τεκμήριο, καθώς εντάσσεται στις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων του άρθρου 32 του Ν. 4172/2013. Η διάταξη αναφέρεται στα χρηματικά ποσά που πραγματικά καταβάλλονται για αγορά επιχειρήσεων, σύσταση επιχειρήσεων και αγορά εταιρικών μερίδων ή χρεογράφων γενικώς.
Στο Ε1, το κρίσιμο στοιχείο είναι το ποσό που καταβλήθηκε πραγματικά μέσα στο φορολογικό έτος. Για τον λόγο αυτό, όταν φυσικό πρόσωπο αγοράζει εταιρικά μερίδια ή συμμετέχει στη σύσταση νέας εταιρείας με χρηματική εισφορά, δηλώνεται το ποσό που κατέβαλε μέσα στο έτος, σύμφωνα με την πράξη μεταβίβασης, το καταστατικό ή την πράξη σύστασης.
Αγορά Εταιρικών Μεριδίων και Τεκμήριο: Τι Ισχύει
Η αγορά εταιρικών μεριδίων αποτελεί για τον αγοραστή δαπάνη απόκτησης περιουσιακού στοιχείου. Αυτό σημαίνει ότι το ποσό που καταβάλλει ένα φυσικό πρόσωπο για να αποκτήσει εταιρική συμμετοχή λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο των τεκμηρίων.
Το άρθρο 32 του Ν. 4172/2013 αναφέρει ότι ως ετήσια δαπάνη του φορολογουμένου, της συζύγου του και των εξαρτώμενων μελών του λογίζονται τα χρηματικά ποσά που πραγματικά καταβάλλονται, μεταξύ άλλων, για αγορά επιχειρήσεων, σύσταση επιχειρήσεων και αγορά εταιρικών μερίδων και χρεογράφων γενικώς.
Επομένως, η αγορά εταιρικών μεριδίων δεν αντιμετωπίζεται ως απλή ιδιωτική πληρωμή χωρίς φορολογική επίδραση. Αποτελεί δαπάνη που πρέπει να εξεταστεί στη δήλωση εισοδήματος του φυσικού προσώπου.
Τι Ισχύει όταν Συμμετέχετε στη Σύσταση Νέας Εταιρείας
Η ίδια λογική εφαρμόζεται και όταν φυσικό πρόσωπο συμμετέχει στη σύσταση νέας εταιρείας. Σε αυτή την περίπτωση δεν υπάρχει αγορά υφιστάμενων εταιρικών μεριδίων από τρίτο πρόσωπο, αλλά ανάληψη συμμετοχής ή χρηματική εισφορά κατά τη σύσταση της εταιρείας.
Το ποσό που εξετάζεται είναι αυτό που προκύπτει από το καταστατικό ή την πράξη σύστασης και, κυρίως, το ποσό που καταβλήθηκε πραγματικά μέσα στο φορολογικό έτος. Αυτό μπορεί να αφορά προσωπικές εταιρείες, όπως Ο.Ε. και Ε.Ε., καθώς και κεφαλαιουχικές εταιρείες, όπως Ι.Κ.Ε., Ε.Π.Ε. και Α.Ε.
Στην περίπτωση της Α.Ε., η συμμετοχή συνδέεται με μετοχές, ενώ σε άλλες μορφές εταιρειών μπορεί να συνδέεται με εταιρικά μερίδια, μερίδες ή εταιρική συμμετοχή. Για τους σκοπούς του άρθρου 32, το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι το φυσικό πρόσωπο καταβάλλει χρηματικό ποσό για να αποκτήσει συμμετοχή σε επιχείρηση κατά τη σύστασή της.
Το άρθρο αυτό εξετάζει τις περιπτώσεις στις οποίες το φυσικό πρόσωπο καταβάλλει χρηματικό ποσό για την απόκτηση συμμετοχής στην εταιρεία. Αν η συμμετοχή συνδέεται με μη χρηματική εισφορά, παροχή εργασίας, υπηρεσιών ή άλλη ειδική μορφή εισφοράς, η φορολογική αντιμετώπιση πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά, με βάση το είδος της εισφοράς και τα πραγματικά δεδομένα της σύστασης.
Γιατί Εφαρμόζεται το Άρθρο 32 του Ν. 4172/2013
Το άρθρο 32 του Ν. 4172/2013 ρυθμίζει τις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων. Στις δαπάνες αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η αγορά επιχειρήσεων, η σύσταση επιχειρήσεων και η αγορά εταιρικών μερίδων και χρεογράφων γενικώς.
Η διάταξη έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί δεν συνδέει τη δαπάνη μόνο με την ύπαρξη σύμβασης ή καταστατικού, αλλά με τα χρηματικά ποσά που πραγματικά καταβάλλονται. Επομένως, για το Ε1 και τα τεκμήρια πρέπει να εξετάζεται πότε έγινε η πληρωμή και ποιο ποσό καταβλήθηκε μέσα στο συγκεκριμένο φορολογικό έτος.
Πότε Δηλώνεται η Δαπάνη στο Ε1
Η αγορά εταιρικών μεριδίων ή η συμμετοχή στη σύσταση νέας εταιρείας με χρηματική καταβολή δηλώνεται στο Ε1 στο φορολογικό έτος μέσα στο οποίο καταβλήθηκε πραγματικά το ποσό.
Αν το ποσό καταβλήθηκε ολόκληρο μέσα στο ίδιο έτος, τότε δηλώνεται ολόκληρο το ποσό στο Ε1 του συγκεκριμένου φορολογικού έτους. Αν όμως προβλέπεται τμηματική καταβολή ή δόσεις, τότε δηλώνεται κάθε χρόνο μόνο το ποσό που πληρώθηκε μέσα στο αντίστοιχο φορολογικό έτος.
Δεν δηλώνεται ως τεκμήριο ποσό που απλώς έχει συμφωνηθεί ή οφείλεται, εφόσον δεν έχει καταβληθεί μέσα στο έτος. Η φορολογική αντιμετώπιση στηρίζεται στην πραγματική καταβολή.
Τι Γίνεται αν το Τίμημα ή η Εισφορά Πληρώνεται σε Δόσεις
Σε αρκετές περιπτώσεις, η αγορά εταιρικών μεριδίων ή η εισφορά κατά τη σύσταση εταιρείας μπορεί να συμφωνηθεί ότι θα καταβληθεί τμηματικά. Σε αυτή την περίπτωση, το ποσό που δηλώνεται στο Ε1 δεν είναι απαραίτητα το συνολικό συμφωνημένο τίμημα ή η συνολική συμμετοχή, αλλά το ποσό που πράγματι πληρώθηκε μέσα στο φορολογικό έτος.
Για παράδειγμα, αν φυσικό πρόσωπο αγοράσει εταιρικά μερίδια με συνολικό τίμημα 60.000 ευρώ και το τίμημα συμφωνηθεί να καταβληθεί σε τρεις ετήσιες δόσεις των 20.000 ευρώ, τότε στο Ε1 κάθε έτους δηλώνεται η αντίστοιχη δόση που καταβλήθηκε μέσα στο συγκεκριμένο έτος.
Η ίδια λογική εφαρμόζεται και όταν στο καταστατικό νέας εταιρείας προβλέπεται χρηματική συμμετοχή ή εισφορά που καταβάλλεται τμηματικά, εφόσον η πραγματική καταβολή γίνεται σε περισσότερα του ενός φορολογικά έτη.
Σε Ποιους Κωδικούς Δηλώνεται στο Ε1
Η αγορά εταιρικών μεριδίων ή η συμμετοχή στη σύσταση εταιρείας δηλώνεται στους κωδικούς 743-744 του Ε1. Οι κωδικοί αυτοί αφορούν ποσά που καταβλήθηκαν μέσα στο φορολογικό έτος για αγορά επιχειρήσεων, σύσταση ή αύξηση κεφαλαίου επιχειρήσεων, αγορά εταιρικών μερίδων και χρεογράφων γενικώς.
Ο κωδικός 743 αφορά το ποσό που κατέβαλε ο υπόχρεος, ενώ ο κωδικός 744 αφορά το αντίστοιχο ποσό της συζύγου ή του μέρους συμφώνου συμβίωσης, όπου εφαρμόζεται.
Εάν ο φορολογούμενος αποκτήσει τίτλους μη εισηγμένους σε οργανωμένη αγορά, συμπληρώνει και τον ΑΦΜ του εκδότη. Στην πράξη, όταν η συμμετοχή αφορά μη εισηγμένη εταιρεία, ο φορολογούμενος πρέπει να έχει διαθέσιμο τον ΑΦΜ της εταιρείας, εφόσον ζητείται από την εφαρμογή του Ε1.
Πίνακας: Πότε Δηλώνεται το Ποσό στους Κωδικούς 743-744
Στον παρακάτω πίνακα φαίνεται πότε δηλώνεται το ποσό στους κωδικούς 743-744, ανάλογα με την περίπτωση.
| Περίπτωση | Τι δηλώνεται στο Ε1 | Κωδικοί |
|---|---|---|
| Αγορά εταιρικών μεριδίων με εφάπαξ πληρωμή | Δηλώνεται ολόκληρο το ποσό που καταβλήθηκε μέσα στο φορολογικό έτος. | 743-744 |
| Αγορά εταιρικών μεριδίων με δόσεις | Δηλώνεται κάθε χρόνο μόνο η δόση που καταβλήθηκε μέσα στο συγκεκριμένο φορολογικό έτος. | 743-744 |
| Συμμετοχή στη σύσταση νέας εταιρείας με χρηματική εισφορά | Δηλώνεται το ποσό που καταβλήθηκε μέσα στο φορολογικό έτος, σύμφωνα με το καταστατικό ή την πράξη σύστασης. | 743-744 |
| Υπάρχει συμφωνία ή καταστατικό αλλά δεν έγινε πληρωμή μέσα στο έτος | Δεν δηλώνεται ποσό στους κωδικούς 743-744 για το συγκεκριμένο έτος, εφόσον δεν υπήρξε πραγματική καταβολή. | Δεν συμπληρώνεται ποσό για μη καταβληθείσα δαπάνη |
| Απόκτηση μη εισηγμένων τίτλων ή συμμετοχής | Δηλώνεται το ποσό που καταβλήθηκε και συμπληρώνεται ο ΑΦΜ του εκδότη, όπου ζητείται από την εφαρμογή. | 743-744 και ΑΦΜ εκδότη |
Παράδειγμα 1: Αγορά Εταιρικών Μεριδίων με Εφάπαξ Πληρωμή
Φυσικό πρόσωπο αγοράζει εταιρικά μερίδια σε υφιστάμενη εταιρεία με συνολικό τίμημα 40.000 ευρώ και καταβάλλει ολόκληρο το ποσό μέσα στο 2026.
Στην περίπτωση αυτή, το ποσό των 40.000 ευρώ αποτελεί δαπάνη απόκτησης περιουσιακού στοιχείου για το φορολογικό έτος 2026 και δηλώνεται στους κωδικούς 743-744 της δήλωσης Ε1 που αφορά το συγκεκριμένο φορολογικό έτος.
Παράδειγμα 2: Αγορά Εταιρικών Μεριδίων με Δόσεις
Φυσικό πρόσωπο αγοράζει εταιρικά μερίδια με συνολικό τίμημα 90.000 ευρώ. Η συμφωνία προβλέπει ότι το τίμημα θα πληρωθεί σε τρεις ετήσιες δόσεις των 30.000 ευρώ.
Στον παρακάτω πίνακα φαίνεται πώς δηλώνεται η δαπάνη στο Ε1.
| Φορολογικό έτος | Ποσό που καταβλήθηκε | Ποσό που δηλώνεται στο Ε1 | Κωδικοί |
|---|---|---|---|
| 2025 | 30.000 ευρώ | 30.000 ευρώ | 743-744 |
| 2026 | 30.000 ευρώ | 30.000 ευρώ | 743-744 |
| 2027 | 30.000 ευρώ | 30.000 ευρώ | 743-744 |
Ο αγοραστής δεν δηλώνει το συνολικό τίμημα των 90.000 ευρώ στο πρώτο έτος, εκτός αν το κατέβαλε ολόκληρο μέσα στο πρώτο έτος. Δηλώνει κάθε φορά το ποσό που πραγματικά πλήρωσε μέσα στο αντίστοιχο φορολογικό έτος.
Παράδειγμα 3: Συμμετοχή στη Σύσταση Νέας Εταιρείας
Φυσικό πρόσωπο συμμετέχει στη σύσταση Ι.Κ.Ε. και, σύμφωνα με το καταστατικό, αναλαμβάνει κεφαλαιακή εισφορά 15.000 ευρώ. Αν το ποσό καταβληθεί ολόκληρο μέσα στο 2025, τότε το ποσό των 15.000 ευρώ δηλώνεται στο Ε1 του φορολογικού έτους 2025 στους κωδικούς 743-744.
Αν το καταστατικό ή η πράξη σύστασης προβλέπει τμηματική καταβολή και μέσα στο 2025 καταβληθούν μόνο 5.000 ευρώ, τότε στο Ε1 του 2025 δηλώνεται μόνο το ποσό των 5.000 ευρώ. Οι επόμενες καταβολές δηλώνονται στα έτη στα οποία θα πραγματοποιηθούν.
Τι Γίνεται αν η Δαπάνη Δεν Καλύπτεται από τα Εισοδήματα
Αν η αγορά εταιρικών μεριδίων ή η συμμετοχή στη σύσταση εταιρείας δεν καλύπτεται από τα εισοδήματα ή τα λοιπά ποσά που μπορεί να επικαλεστεί ο φορολογούμενος, μπορεί να προκύψει διαφορά τεκμηρίων. Το άρθρο 34 του Ν. 4172/2013 ρυθμίζει τον τρόπο με τον οποίο προσδιορίζεται και φορολογείται η διαφορά μεταξύ τεκμαρτού και συνολικού εισοδήματος.
Κατά τον προσδιορισμό της διαφοράς, η Φορολογική Διοίκηση λαμβάνει υπόψη τα ποσά που αναγράφονται στη δήλωση και αποδεικνύονται με νόμιμα παραστατικά. Τέτοια ποσά μπορεί να είναι, ενδεικτικά, ποσά που δεν θεωρούνται εισόδημα, ποσά από διάθεση περιουσιακών στοιχείων, δάνεια, δωρεές ή γονικές παροχές χρηματικών ποσών και ανάλωση κεφαλαίου προηγούμενων ετών.
Για περισσότερη ανάλυση σχετικά με τις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων, τις αντικειμενικές δαπάνες και υπηρεσίες και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα τεκμήρια στη δήλωση εισοδήματος, μπορείτε να ανατρέξετε στον αναλυτικό οδηγό: Τεκμήρια Διαβίωσης και Απόκτησης Περιουσιακών Στοιχείων: Πλήρης Οδηγός βάσει ΚΦΕ.
Η κάλυψη του τεκμηρίου είναι ξεχωριστό θέμα και πρέπει να εξετάζεται με βάση τα πραγματικά δεδομένα κάθε περίπτωσης. Στο συγκεκριμένο θέμα, το βασικό σημείο είναι ότι η αγορά εταιρικών μεριδίων ή η συμμετοχή στη σύσταση εταιρείας μπορεί να δημιουργήσει τεκμήριο και ο φορολογούμενος πρέπει να μπορεί να αποδείξει την πηγή κάλυψης της δαπάνης.
Τι Πρέπει να Κρατήσει ο Αγοραστής ή Εταίρος ως Αποδεικτικά
Ο φορολογούμενος πρέπει να διατηρεί τα αποδεικτικά στοιχεία που τεκμηριώνουν τόσο την απόκτηση της συμμετοχής όσο και την πραγματική καταβολή του ποσού. Τα στοιχεία αυτά είναι κρίσιμα σε περίπτωση ελέγχου, αλλά και για τη σωστή συμπλήρωση της δήλωσης.
Ενδεικτικά, πρέπει να υπάρχουν η σύμβαση ή πράξη μεταβίβασης, το καταστατικό ή η πράξη σύστασης, το συμφωνημένο τίμημα ή η εισφορά, τυχόν όρος για πληρωμή σε δόσεις, τα αποδεικτικά τραπεζικής καταβολής, καθώς και τα στοιχεία της εταιρείας ή του εκδότη, ιδίως ο ΑΦΜ όπου απαιτείται.
Μικρή Αναφορά στον Πωλητή των Εταιρικών Μεριδίων
Για τον πωλητή εταιρικών μεριδίων, η μεταβίβαση δημιουργεί ξεχωριστό φορολογικό ζήτημα, όπως ζήτημα υπεραξίας από μεταβίβαση τίτλων ή δήλωσης ποσών που προέρχονται από διάθεση περιουσιακού στοιχείου.
Το άρθρο αυτό εστιάζει στον αγοραστή ή στο φυσικό πρόσωπο που συμμετέχει στη σύσταση νέας εταιρείας και στο τεκμήριο που δημιουργείται από τη σχετική χρηματική καταβολή. Η φορολογική αντιμετώπιση του πωλητή πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά, με βάση τα στοιχεία της συναλλαγής και το ισχύον πλαίσιο για τη μεταβίβαση τίτλων.
Τι Δεν Αναλύεται Εδώ
Η αύξηση κεφαλαίου επιχείρησης υπάγεται επίσης στις περιπτώσεις του άρθρου 32 του Ν. 4172/2013, όμως αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση. Πρέπει να εξετάζεται αυτοτελώς, ανάλογα με την πράξη αύξησης, τη νομική μορφή της εταιρείας, το ποσό που αναλαμβάνει ο εταίρος ή μέτοχος και τον χρόνο πραγματικής καταβολής.
Για τον λόγο αυτό, η αύξηση κεφαλαίου δεν αναλύεται στο συγκεκριμένο άρθρο και θα αποτελέσει ξεχωριστό θέμα.
Συχνά Λάθη που Πρέπει να Αποφεύγονται
Ένα συχνό λάθος είναι να θεωρείται ότι η αγορά εταιρικών μεριδίων ή η συμμετοχή στη σύσταση εταιρείας δεν επηρεάζει τη δήλωση Ε1. Στην πραγματικότητα, οι σχετικές χρηματικές καταβολές αναφέρονται στις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.
Άλλο λάθος είναι να δηλώνεται ολόκληρο το συμφωνημένο τίμημα ή η συνολική εισφορά στο έτος της συμφωνίας ή της σύστασης, παρότι δεν έχει καταβληθεί ολόκληρο το ποσό μέσα στο συγκεκριμένο έτος. Για τους κωδικούς 743-744 κρίσιμο είναι το ποσό που καταβλήθηκε μέσα στο φορολογικό έτος.
Επίσης, σε περίπτωση μη εισηγμένων τίτλων ή συμμετοχών, δεν πρέπει να παραλείπεται ο ΑΦΜ του εκδότη, εφόσον ζητείται από την εφαρμογή του Ε1.
Συμπέρασμα
Η αγορά εταιρικών μεριδίων ή η συμμετοχή φυσικού προσώπου στη σύσταση νέας εταιρείας μπορεί να αποτελέσει δαπάνη απόκτησης περιουσιακού στοιχείου και να δημιουργήσει τεκμήριο. Με βάση το άρθρο 32 του Ν. 4172/2013, η δαπάνη συνδέεται με τα χρηματικά ποσά που πραγματικά καταβάλλονται για την αγορά εταιρικών μερίδων, τη σύσταση επιχείρησης ή την απόκτηση συμμετοχής.
Στο Ε1, τα ποσά δηλώνονται στους κωδικούς 743-744, στο έτος που καταβλήθηκαν. Αν το τίμημα ή η χρηματική εισφορά καταβάλλεται σε δόσεις, κάθε δόση δηλώνεται στο φορολογικό έτος στο οποίο πληρώθηκε. Αν η δαπάνη δεν καλύπτεται από εισοδήματα ή άλλα νόμιμα ποσά, μπορεί να προκύψει διαφορά τεκμηρίων κατά το άρθρο 34 του Ν. 4172/2013.
